Page 11 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒
ชุมชนตําบลเขาพระ อําเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก เป็ นชุมชนชาวลาวที่
อพยพมาตั้งถิ ่นฐาน และกลุ ่มชาติพันธ์ ไทยลาวเหล่านี้ ได้สร้ างสรรค์และรักษาประเพณี ท้องถิ ่น
เอาไว้หลายอย่าง อันรวมถึ งประเพณีสู่ ขวัญข้าว ซึ่ งสอดคล้องกับวิถีชี วิตของการปลูกข้าว ทํานาใน
อดี ต ที่แต่เดิมต้องใช้วัว ควายเป็ นพาหนะในการไถนา คติ ความเชื่ อที่เกี่ยวข้องกับ ดิน นํ้า ลม ไฟ
และประเพณีพิธี กรรมเกี่ยวกับข้าวและการทํานาหลายอย่ างเปลี่ยนแปลงสู ญหายไปด้วย เช่น พิธี
แรกนา พิธีเลี้ ยงผีตาแฮก พิธีถากลาน พิธีทําบุญคูณลาน พิธีสู ่ขวัญควาย เป็ นต้น พิ ธีเหล่านี้ ไม่
สามารถปรับตัวให้เข้ากับการทํานาแบบสมัยใหม่ได้ จึงได้สู ญหายไป พิธีกรรมบางพิธีในช่ วงแรก
ของการเปลี่ยนแปลงย ังถื อปฏิบัติอยู่ เช่ น การสู่ ขวัญข้าว ในช่วงแรกของการเปลี่ยนแปลงเชื่ อว่า ถ้า
เป็ นข้าวนาปี จะต้องจัดพิธีสู่ ขวัญข้าวขึ้ น ส่ วนข้าวนาปรังไม่ต้องจัดพิธี ถือว่าเป็ นข้าวนอกฤดูกาล
ประเพณี สู ่ขวัญข้าวจึงไม่เพียงแต่เป็ นศักดิ์ ศรี ตัวตนของคนกลุ่มนี้ เท่านั้ น หากย ังเป็ นสื่อของความ
เชื่อ ความรัก ความสามัคคีในหมู ่คณะ และความกตัญ�ูต่อผู ้ มีพระคุณ
ปัจจุบันชาวบ้านเขาพระเหลือผู้ ที่รู ้และสื บทอดพิธี กรรมในประเพณีสู่ ขวัญข้าว
น้อยลง เนื่ องจากวิถีการผลิตแบบทํานาปลูกข้าวได้เปลี่ยนแปลงไปสู่แบบแผนการผลิตสมัยใหม่ คติ
พื้นบ้านความเชื่อเริ ่ มลดบทบาทลง เมื่อสื่ อพิธีกรรมสู ่ขวัญข้าวค่อยๆ หายไป ความสัมพันธ์ ทาง
สังคมของคนบ้านเขาพระก็เริ ่ มเปลี่ยนไป มีปั ญหาการทะเลาะวิวาท เยาวชนรุ ่นใหม่ ขาดความ
กตัญ�ูรู ้คุณและไม่เชื่อฟั งผู้ ใหญ่ เกิดปั ญหายาเสพติดและปั ญหาสังคมต่ างๆ มากมาย ตัวตนศักดิ์ ศรี
ของกลุ ่มชาติพันธ์ไทยลาวแห่ งบ้านเขาพระก็เริ ่มจางหายไป
ในการศึกษาวิจัยรื้ อฟื้ นสื่อพิธีกรรมสู่ ขวัญข้าวครั้ งนี้ เป็ นการรื้ อฟื้ นสื่อพื้นบ้านให้
กลับคืนมาโดยชุ มชน เพื่อรับใช้ชุ มชน และเป็ นของชุมชน ให้หลักการ “สิ ทธิทางวัฒนธรรม” คือให้
ชาวบ้านซึ่ งเป็ น “เจ้าของวัฒนธรรม” เป็ นผู ้ ตัดสิ นใจว่าจะปรั บ พัฒนา เพื่อใครและจะปรับอย่างไร
เพราะ “เจ้าของวัฒนธรรม” เป็ นผู้ที่รู้ เข้าใจและเห็นคุณค่าของวัฒนธรรมตนเองดีกว่า “คนนอก
วัฒนธรรม” เพียงแต่ขาดโอกาสและกระบวนการบางอย่างเท่ านั้ น นอกจากนี้ เพื่อความเหมาะสม
ความเป็ นไปได้จริ งในการที่จะรื้ อฟื้ นสื่อพิธีกรรมสู่ ขวัญข้าวและเพื่อให้มีการสื บทอดและมีความ
ย ั่ งยืน
๑.๒ วัตถุประสงค์ ในการวิจัย
(๑) เพื่อส่งเสริ มกระบวนการมีส่ วนร่ วมของวัฒนธรรมจังหวัด สภาวัฒนธรรมจังหวัด
นครนายกและชุมชนการบริ หารจัดการวัฒนธรรมท้องถิ ่น
(๒) เพื่อเสริมสร้างกระบวนการทํางานแบบมีส่ วนร่ วมระหว่างวัฒนธรรมจังหวัดและสภา
วัฒนธรรมจังหวัดนครนายก
(๓) เพื่อศึกษาบทบาทหน้ าที่ของสื่ อพื้ นบ้านประเภทพิ ธีกรรมสู่ ขวัญข้าว ในเขตตําบลเขา
พระ อําเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก