Page 91 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘๐
๑.๑ ความสําคัญของการไหว้ครู
การไหว้ครูละครชาตรี เป็ นการแสดงออกถึงความเคารพระลึกถึงครู และเป็นวัฒนธรรม
อันดี เป็ นการแสดงความเคารพ แม้ว่าครูจะล่ วงลับไปแล้ว ศิษย์ยังมากราบไหว้ขอพร การไหว้ครู
มิได้มีความหมายเพียง การไหว้ครูที่สอนอยู่ในป ัจจุบันเท่านั้น หากแต่ไหว้รวมไปถึงครูของครู ย้อน
ขึ้นไปหลายรุ่น มีความหมายหลายนัย เช่น ครูที่เป็ นเทพ (เทวดา) ครูที่อบรมสั ่ งสอนโดยตรง ครูที่
แนะนํ าสั ่ งสอน (ผู้ ชี้แนะความรู้) ครูพักลักจํา (จดจําหรือแอบเรียนรู ้ มาจากผู ้ อื่น) การไหว้ครู จะไหว้
และตั ้ งใจระลึกถึงครูทั ้ ง ๔ ความหมาย ระลึกถึงความเมตตา ที่ครูได้สั ่ งสอนวิชาความรู้ให้ แม้คนที่
แอบเรียนความรู้ มาจากผู ้อื่นด้วย
การไหว้ครู เป็ นประเพณีที่ยึดถือปฏิบัติกันในหมู่ผู้ศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ศึกษา
ทางด้านศิลปะ ไม่ว่าจะเป็นดนตรี นาฏศิลป์ พื้นบ้าน หรือศิลปะแขนงต่าง ๆ เนื่ องจากการไหว้ครูได้
แสดงออกถึง ความเคารพและความกตัญ�ูต่อครู ผู้ สอน ชาวละครชาตรีในจังหวัดอ่างทอง ยังคง
ยึดถือปฏิบัติอยู่มาอย่างต่อเนื่อง ยาวนาน
๑.๒ การจัดพิ ธีไหว้ครูละครชาตรี
พิธีไหว้ครูละครชาตรี มักนิยมจัดในวันพฤหัสบดี ซึ่งถือว่าเป็นวันครู อันเกี่ยวข้องกับ
ตํานานเทพเจ้าพระพฤหัสบดี ในป ัจจุบันบางคร ั ้ งนิยมจัดในวันอาทิตย์ได้อีก ๑ วัน แต่ไม่ว่าจะจัดวัน
พฤหัสบดี หรือวันอาทิตย์ จะต้องไม่ตรงกับวันพระ เพราะถือว่าครูจะไม่ลงมา เดือนที ่ นิยมกระทําพิธี
ไหว้ครูของละครชาตรี ในจังหวัดอ่างทอง นิ ยมประกอบพิธีในเดือน ๙ เพราะถือเป็นเคล็ดว่า เป็น
เลขที่ดีก้าวหน้ า และทํากันในวันข้างขึ้น ถือว่ าเป็นวันฟู ข้างแรมถือว่าเป็นวันจมไม่นิยมประกอบพิธี
๑.๓ ขั ้ นตอนการประกอบพิ ธีไหว้ครูละครชาตรี
ตอนที่ ๑ พิธีสวดมนต์เย็น หมายถึง พิธีสงฆ์ที่มักนิยมทํากันก่อนวันไหว้ครู ๑ วัน เพื่อ
ความเป็ นสิริมงคล โดยในวันนี้จะต้องจะเตรียมสถานที่ และสิ่งต่างๆที่จําเป็นให้เรียบร้อย แล้วจึง
นิมนต์พระ ๙ รูป มาทําพิธีสวดมนต์เย็นในโรงพิธีดังกล่าวก่อนเริ่มวันไหว้ครู ป ัจจุบันนิ ยมจัดพิธีใน
วันเดียวกับวันไหว้ครู เพื่ อความสะดวก ประหยัดเวลาด้วย
ตอนที่ ๒ พิธีไหว้ครู หมายถึง การสํ ารวมใจรําลึกถึงพระคุ ณของบรมครู ที่ ประสิ ทธิ ์
ประสาทวิชาความรู้ให้แก่ศิษย์ และพร้อมใจกันเปล่งเสียงวาจาด้วยความเคารพ ตามครูผู้กระทําพิธี
ขณะอ่านโองการ
ตอนที่ ๓ พิธีครอบครู เป็นพิธีที่นิยมกันมาช้านาน หมายถึง การนํ าศีรษะครูมาครอบ
(เพื่อร ับเป็นศิษย์) และครูจะคอยร ักษา ช่วยเหลือให้ศิษย์มีความจําในกระบวนท่ารํา การร้อง จังหวะ
ดนตรี หากมีสิ่งใดที่ไม่งามจะเกิดขึ้นกับศิษย์ ครูจะช่วยป ัดเป ่าให้พ้นจากตัวศิษย์ พิธีครอบครูนับว่า
เป็ นการทําให้ผู้แสดงละครชาตรี และผู ้ ร่วมพิธีกรรมมีกําลังใจว่า ครูจะคุ้มครองร ักษา ช่วยเหลือ
แม้จะรําผิดพลาดไปบ้าง จะทําให้ไม่ตระหนกตกใจจนเกินไป เพราะมีความเชื่อมั ่ นว่าตัวเองได้ทําพิธี
ครอบครูแล้ว ครูคงให้อภัยในความผิดพลาด