Page 92 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘๑
๑.๔ การตั้ งหัวโขน ศีรษะครู
ในการจัดพิธีไหว้ครูนาฏศิลป์ทั ่ วไป จะมีหัวโขนหรือศีรษะครู ที่เป็ นเสมือนตัวแทน
ของครู แต่ละองค์ นํามาตั ้ งประกอบในพิธีตามโอกาส และความพร้อมของผู้จัด ศีรษะครูที่นํามาตั้ งใน
พิธีไหว้ครู มีดังนี้
หัวโขนพระอิศวร แทนองค์พระอิศวร เป็นเทพเจ้าผู ้ทําลายล้าง
หัวโขนพระนารายณ์ แทนองค์พระนารายณ์ เป็ นเทพเจ้าผู้บริหาร และร ักษาโลก
หัวโขนพระพรหม แทนองค์พระพรหม เป็นเทพเจ้าผู้สร้างโลก
หัวโขนพระอินทร์ แทนองค์พระอินทร์ เทพเจ้าผู ้คอยช่วยเหลือคนดี
หัวโขนพระพิฆคเณศ แทนองค์พระพิฆคเณศ เทพเจ้าแห่งความรู้ สติป ัญญา
และศิลปศาสตร์
หัวโขนพระวิสสุกรรม แทนองค์พระวิสสุกรรม เทพเจ้าแห่งการช่าง และก่ อสร้าง
หัวโขนพระปรคนธรรพ แทนองค์พระปรคนธรรพ เป็ นครูทางปี่ พาทย์
หัวโขนพระป ัญจสีขร แทนองค์พระป ัญจสีขร เป็นครูทางด้านดนตรี
หัวโขนพระพิราพ แทนองค์พระพิราพ เป็ นเทพแห่งการประสบโชค และ
ความตาย ศิลปิ นโขน-ละครไทย ให้ความเคารพในฐานะเป็ นครูในวิชาดุริยางคศาสตร์ และนาฏศิลป์
หัวโขนพระฤๅษีกไลโกฎ พระภรตฤๅษี พระฤๅษีตาสัส พระฤๅษีตาไฟ แทนองค์
พระฤๅษีกไลยโกฎ พระภรตฤๅษี พระฤๅษีตาสัส พระฤๅษีตาไฟ เป็ นครูทางด้านการฟ้อนรํา ที่
ศิลปิ นมักกล่าวถึงเสมอ โดยเฉพาะพระภรตฤๅษี
ภาพที่ ๑๒ แสดงการตั ้ งเครื่องสังเวยพิธีไหว้ครูละครชาตรี
พิธีไหว้ครูละครชาตรี ในจังหวัดอ่ างทอง พบว่า เป็ นพิธีกรรมที่กระทํากันในหมู่ศิลปิน
ชาวบ้าน การตั ้ งศีรษะครูจึงไม่มีการตั้ งศีรษะเทพ แต่ใช้ศีรษะสําหร ับการแสดงละครที่ มีอยู่ โดยตั ้ ง