Page 38 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๗
หยุดพักการแสดงเพื่อให้ “ขาดสินบน” ตัวพระ ตัวนาง ที ่ ยังอยู่ในชุดการแสดงละคร (แต่งยืนเครื่อง)
และตัวตลก เป็ นผู้ทําหน้าที่ ลาสังเวย
๓.๓.๓ พิธีลาโรง เมื่ อเลิ กแสดง นายโรงจะรําซัดอีกคร ั ้ งหนึ่ง ผู้รําจะว่ าอาคม
ถอยหลัง แล้วรําเวียนขวาของเวที เรียกว่า คลายยันตร์ เพื่อเป็นการถอนอาถรรพ์จะทําตอนเลิก
การแสดง เป็ นพิธีกรรมขั ้ นสุดท้าย ผู้ทําพิธีกรรมเป็ นผู้ เดียวกับที่ ทําพิธีปลูกโรง ผู้ทําพิธีทําพิธีลาโรง
ด้วยการแก้มัดตอกผูกกิ่งมะยมที่เสากลาง ออกทั้ ง ๓ เปลาะ เรียกพิธีนี้อีกย่างหนึ่งว่า “ถอนโรง”
๓.๔ ดนตรี
มนตรี ตราโมท (๒๕๓๗ : ๑๒๑) กล่าวถึง ดนตรี บรรเลงประกอบละครชาตรี เรียกว่า
วงปี่ พาทย์ชาตรี ประกอบด้วย ปี่ ๑ เลา โทน ๒ ใบ กลองเล็ก (เรียกว่ า "กลองชาตรี") ๒ ใบ และ
ฆ้อง ๑ คู ่
เพลงร้อง ศรีเวียง ไตรชิละสุนทร (๒๕๒๗ : ๑๗๕) กล่าวถึง เพลงสําหร ับการแสดง
ละครชาตรีว่า ในสมัยโบราณตัวละครมักเป็ นผู้ด้นกลอน และร้องเป็นทํานองเพลงร่าย โดยเพลงมี
ลักษณะเหมือนละครนอก และมีเพลงที่ ใช้ซึ่งแสดงเอกลักษณ์ของละครชาตรี เช่น
เพลงชาตรี ๑ หรือ ร่ายชาตรี ๑ ใช้สําหร ับเดินเนื้อเรื่องและเจรจาโต้ตอบกัน
เพลงชาตรี ๒ ใช้สําหร ับบทของนักบวช หรือตลก
เพลงชาตรี ๓ ใช้ประกอบอารมณ์โศกเศร้า เสียใจ
เพลงชาตรีกร ับ ใช้ประกอบการคิดคํานึ ง อาลัยอาวรณ์ บรรยายความต่าง ๆ
เพลงชาตรีตลุง ใช้ประกอบการรื่นเริง สนุกสนาน
เพลงชาตรีบางช้าง ใช้ได้ทั ่ ว ๆ ไป กับการแสดงที่ รีบร้อน
เพลงทยอยดง ใช้ประกอบอารมณ์โศกเศร้า
เพลงลําชาตรี ใช้ประกอบอารมณ์โศกเศร้า ตื้นตันใจ
เพลงโอ้บางช้าง ใช้ได้ทั ่ วไป
๓.๕ เรื่องที่แสดง
เรื่องที ่ แสดง ส่วนใหญ่เป็ นนิ ทานพื้ นบ้าน หรือเรื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ เนื้อเรื่องโดยส่วนใหญ่
จะกล่าวถึงกษัตริย์หรือเจ้าชาย ต้องไปแสวงหาความรู้ในป ่าหรือนอกเมือง จนไปพบกับสตรีที่ตนร ัก
แล้วถูกกีดกันจากพ่อตา ต้องทําสงครามกัน จนมีคําพูดติดปากว่า “รบยักษ์ ฆ่าพ่อตา พานางหนี”
ผะอบ โปษะกฤษณะ (๒๕๒๓ : ๒๙-๓๐) กล่าวถึง เรื่ องที ่ ใช้แสดงละครชาตรี ไว้ว่า ละครชาตรี จะ
เลือกเรื่องหรือแต่งเรื่องที่มีทางที่ จะให้มีบทขบขัน เพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินสนุ กสนานด้วย ฉะนั้ น
เรื่องที่เล่นจึงจับเป็นตอน ๆ อาจสั้ นหรือยาวก็แล้วแต่เหมาะสม แต่มักมีทางออกให้เล่นบทขบขัน
แทรกได้ และมีร ัก โศก รบ ครบตามกระบวนการละครอีกด้วย
๓.๕.๑ เรื่องนํามาจากสมุดข่อย เช่น
๓.๕.๑.๑ วงษ์ สวรรค์ จันทวาท
๓.๕.๑.๒ สุ วรรณหงส์
๓.๕.๑.๓ ตะเพียนทอง