Page 37 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๖
ริมฝ ั ่ งแม่นํ้ าย่านยาว ชีวิตก็ม้วยมรณา
ถ้าพ่อตายข้าเหนือ นํ้าเน่านํ้ าเหลืองให้ไหลลงมา
นํ้าเน่าลูกจะละลายจันทน์ นํ้ามันลูกจะละลายแป้ งทา
กระดูกแข้งกระดูกขา ลูกยาจะทํ าให้กลัดผม
ดวงเนตรพ่อผมสอด ลูกน้อยจะทําปลอดลม
เที่ยงเที่ยงสายสาย ลูกชายจะคายออกชม
ทําเป็นไม้กลัดผม ชมต่ างพ่อร้อยชั ่ ง “เอย”
นอกจากนี้ ถ้ามีการตั้ งบายศรีจะร้องด้วยบท “ขานเอ” แต่ถ้าไม่มีบายศรี จะ
ร้องเชิญครูได้เลย บทขานเอมีดังนี้
ขานเอ ขานให้โนเนโนไน
ขานมาข้าต้อง ทํานองเหมือนวัวชักไถ
เพลงครวญคิดขึ้นมา ทรหวนในหัวใจ
เพลงแม่นวนสําลีไม่ลืมใน ถึงจะไปไม่ลืมตัวแม่นา
ลมเอยรวยรวย ยังหอมแต่รสแป้ งทา
หอมรสครูข้า ส่ งกลิ่นเข้ามาไรไร
หอมนาสาแค่ ลูกเหลียวไปแลสาไกล
หอมฟุ้ งสุราลัยไคลเข้าในโรง ไคลเข้าในโรงเถิดแม่หนา
ลมเอยลมใด ที่พัดตั้ งเมฆขึ้ นมา
ลมว่าวอุตรา พัดต่อด้วยลมสลาตัน
ลูกจะชักเอาใบเล่น กลางคืนมาเป็ นกลางวัน
ไกลตลิ่งไกลฝ ั ่ ง เอาเกาะกะชังมาเป็นเรือน
เพื่อนบ้านเขานับปี แม่นวนสําลีนั บเดือน
เอาเกาะกะชังมาเป็นเรือน เป็ นแท่นที่ นอนน้องหนา
๓.๓.๑.๗ การรําซัดเบิกโรง คือ การรํ าเพื่อบูชาครู และสิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์ โดย
ตัวนายโรง ความสําคัญของการรําซัดเบิกโรง นอกจากจะเป็ นการรําเพื่อเป็นการบูชาแล้ว ยังเป็น
ความเชื่อของผู ้ แสดงว่ า รําซัดเบิกโรง เป็นการรําเพื่อป้องกันเสนี ยดจัญไร ตัวนายโรงที่มีคาถาอาคม
จะรําซัดเบิกโรงพร้อมกับการว่ าคาถา ผู้ แสดงที่รําซัดเบิกโรงได้นั ้ น ต้องเป็นผู ้ มีความสามารถสูง
และได้ร ับการถ่ายทอดความรู ้ ท่ารํามาโดยเฉพาะ จึงจะสามารถรําได้ เป็ นการรําตามท่วงทํ านอง
ของปี่พาทย์ชาตรี ต่อจากการ้องเชิญครู ลีลาการใช้ท่ารําจะเคลื่อนไหว ตามจังหวะของโทนชาตรี
และกลองชาตรี เป็ นหลัก ท่ารําในการรําซัดเบิกโรงมี ๕ ท่า คือ ท่าไหว้ ท่าเขาควาย (หรือพระจันทร์
ทรงกลด) ท่าไขว้หลัง ท่าเสือลากหาง และท่ าแทงล่าง
๓.๓.๒ พิธีกรรมก่อนพักการแสดง คือ พิธีกรรมลาเครื่องสังเวย ที่นําไปถวายต่อ
สิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์ หรือเทพเจ้าเพื่อแก้บน ซึ่ งการเก็บต้องมีขั ้ นตอน โดยทําพิธีก่อนเวลา ๑๒.๐๐ น. ผู้แสดง
ละครชาตรีต้องเตรียมตัวเพื่อลาเครื่องสังเวย ถึงแม้บางคร ั ้ งกําลังแสดงอยู่ก็ตาม ผู้แสดงต้องตัดบท