Page 29 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๘
แต่ทั ้ งนี้ ผะอบ โปษะกฤษณะและคณะ (๒๕๓๗ : ๑๙) กล่าวว่า ในสมัยร ัชการที่ ๖ ได้มี
ผู้นําละครชาตรีกับละครนอกมาผสมกัน เรียกว่า “ละครชาตรีเข้าเครื่อง” หรือละครชาตรีเครื่องใหญ่
การแสดงแบบนี้ บางคร ั ้ งก็มีฉากแบบละครนอก แต่บางคร ั ้ งไม่มีฉาก ดนตรีประกอบก็ใช้ประสมกัน
ใช้เครื่องดนตรีของละครชาตรี ผสมกับวงปี่ พาทย์ของละครนอก การแสดงเริ่มด้วยการรําซัดชาตรี
แล้วลงโรงจับเรื่องด้วยเพลงวาแบบละครนอก ส่วนวิธีการแสดง ก็ใช้ทั้ งละครชาตรีและละครนอก
ปะปนกัน การแสดงแบบนี้ ยังเป็นที่นิยมกันมาจนถึงทุกวันนี้
ละครชาตรี เป็นละครที่ได้ร ับอิทธิพลจากละครของอินเดีย ปรากฏหลักฐานชัดเจนในสมัย
กรุงศรีอยุธยา และพัฒนามาเป็นแบบอย่างละครของไทย โดยมีถิ่นกําเนิด สันนิษฐานจากความเชื่อ
ได้ ๒ แนวทาง คือ
๑. ความเชื่อว่ า ละครชาตรี เป็นละครที่พัฒนามาจากการแสดงโนรา ที่มีความนิยมอยู ่ทาง
ภาคใต้ของไทย ได้เผยแพร่มายังกรุงเทพมหานคร ในร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้าเจ้าอยู่หัว
ร ัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงร ัตนโกสินทร์
๒. ความเชื่ อว่ า เป็นละครที่เกิดขึ้นในสมัยกรุ งศร ัอยุธยา และได้เผยแพร่ลงไปทางใต้
ต่อมาละครกรุงศรีอยุธยาพัฒนารูปแบบไปมาก ส่วนละครทางใต้ยังคงยึดรูปแบบเดิม
๓. วัฒนธรรมการแสดงละครชาตรี
พาณี สีสวย (๒๕๒๓ : ๔๒) กล่าวถึง การแสดงละครชาตรี ประกอบด้วย วัฒนธรรม
ที่สําคัญ ๔ ด้าน ได้แก่ โรงละคร เครื่องแต่ งกาย ดนตรีประกอบการแสดง และวิธีการแสดง
๓.๑ โรงละครชาตรี ไม่ต้องมีสิ่งใดประกอบมากมาย แม้ฉากก็ไม่ต้องมี บริเวณที่แสดง
มีหลังคาไว้บังแดด บังฝน ในสมัยโบราณใช้เสา ๔ ต้นป ัก ๔ มุม เป็นสี่เหลี่ยมจตุร ัส มีเตียง ๑ เตียง
และเสากลาง ซึ่งถือเป็นเสามหาชัยอีก ๑ เสา เท่านั้ น เสากลางนี้ถือว่า เป็ นสิ่งสําคัญมาก (สมัยก่อน
ใช้ไม้ชัยพฤกษ์) เพราะมีความหมาย ถือว่า แทนองค์พระวิสสุกรรม หรือเป็นเสาที่พระวิสสุกรรม
เสด็จมาประทับ นวลละออง ชนะพนิชศิลป์ และจินตนา แสงรุ่ง (๒๕๒๖ : ๙) กล่าวถึง นิยาย
เกี่ยวกับเสานี้ว่า พระเทพสิงหรกับแม่ ศรีคงคาเป็ นสามีภรรยากัน เป็ นผู้มีความสามารถในการแสดง
ละครชาตรีอย่างเลิศ แต่มีความยากจนเข็ญใจ เที่ยวแสดงละครเร่ร่อนไปในที่ต่างๆ การแสดงของ
พระเทพสิงหรและแม่ศรีคงคา มีศิลปะจนใครๆ เลื่องลือไปทั ่ วเมือง ตลอดจนนางฟ้ าพากันมาดูและ
เพลิดเพลิน จนลืมเข้าเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรกริ้ว ตร ัสว่ าจะจัดละครโรงใหญ่ แสดงประชันและ
ทําลายการแสดงของพระเทพสิงหรและแม่ศรีคงคา พระวิสสุกรรมทูลเตือนว่า พระองค์เป็ นเจ้าโลก
ทําการทับถมทําลายผู ้ น้อยหาควรไม่ พระอิศวรไม่ยอมจัดการแสดงจนได้ พระวิสสุกรรมเข้าด้วยกับ
พระเทพสิงหรและแม่ศรีคงคา บอกว่าจะแสดงเมื่อใด ให้ทําที่ประทับไว้จะมากํากับคุ้มครอง เพื่อ
ปกป้ องภยันตรายและมิให้แพ้พระอิศวรได้ จึงได้ทําเสาผูกผ้าแดงป ักไว้ตรงกลางโรง พระวิสสุกรรม
ก็มาประทับเป็นประธานอยู่ตลอด เวลาแสดงทําให้ละครชาตรี ไม่แพ้ละครโรงใหญ่ของพระอิศวร
จึงเป็นประเพณีสืบต่อมาว่ า โรงละครชาตรีต้องมีเสากลาง หากไม่มีจะใช้เสาอื่นตั ้ งแทนได้ เสานี้ใช้
ผูกซองคลี (ใส่ไม้รบต่ าง ๆ) ป ัจจุบัน ละครชาตรีมีจํานวนผู ้แสดงมากขึ้ น มีการปร ับเปลี่ยนรูปแบบ
โรงละครเช่ นเดียวกับละครนอก (มนตรี ตราโมท, ๒๕๓๗ : ๑๒๑)