Page 28 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๗
อมรา กลํ่ าเจริญ (๒๕๓๗ : ๑๔) กล่าวว่า หลวงวิจิตรวาทการ ได้แสดงความคิดเห็นว่า
ต้นกําเนิดละครชาตรี น่าจะมาจากกรุงศรีอยุธยา ด้วยเดิมนั ้ นพระเทพสิงขร บุตรของนางศรีคงคา
ได้หัดละครที่กรุงศรีอยุธยา ขุนสัทธาเป็ นตัวละครของพระเทพสิงขร ได้นํ าแบบแผนละคร ลงไปหัด
ในเมืองนครศรีธรรมราช จึงได้เล่นละครสืบต่อกันมา โดยมากเข้าใจว่า "โนรา" เป็นแบบแผนการ
ละครของชาวป ักษ์ใต้ แต่ความจริงโนราเป็ นแบบแผนของกรุงศรีอยุธยาแท้ ๆ เป็นแต่เสียงร้องเพี้ยน
ไปอย่างเสียงคนป ักษ์ใต้เท่านั้ น ในสมัยต่อมา การละครของกรุงศรีอยุธยา ได้ก้าวหน้ าเปลี่ยนแปลง
ไปมาก แต่ทางป ักษ์ ใต้ คงแสดงตามแบบเดิมอยู่จนกระทั ่ งทุกวันนี้ ดังนั ้ น ถ้าเราจะดูละครเป็นแบบ
กรุงศรีอยุธยาในสมัยต้น ๆ อย่างแท้ จริงก็ต้องดู โนรา
มนตรี ตราโมท (๒๕๔๐ : ๒-๖) กล่าวว่า ละครชาตรี เข้ามาแพร่หลายในกรุงร ัตนโกสินทร์
มีเค้าว่ า จะเข้ามาจากจังหวัดภาคใต้ได้ ๓ คราว คราวแรกใน พ.ศ. ๒๓๑๒ เมื่อสมเด็จพระเจ้า
กรุงธนบุรี เสด็จยกทัพไปปราบจับตัวเจ้านคร และพาขึ้นมากรุงธนบุรีพร้อมด้วยพวกละคร แต่แล้ว
โปรดให้กลับไปเป็ นเจ้านครศรีธรรมราชตามเดิม ทั ้ งมีละครผู้หญิงเป็นเครื่องประดับยศด้วย คราวที่
๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๒๓ ในการฉลองพระแก้วมรกต โปรดให้ละครของเจ้าพระยานคร ขึ้นมาแสดง
ประชันกับละครผู้หญิงของหลวง แต่ไม่แพร่หลายนัก ต่อมาในสมัยร ัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงร ัตนโกสินทร์
พ.ศ. ๒๓๒๗ เมื่อเจ้าพระยาพระคลัง (สมเด็จพระยาบรมมหาประยูรวงศ์) ยกทัพไประง ับเหตุการณ์
ที่หัวเมืองภาคใต้เรียบร้อยแล้ว เมื่ อยกทัพกลับชาวเมืองนครศรีธรรมราช พัทลุง และสงขลา ก็ขอ
อพยพติดตามกองทัพมาด้วย เมื่อเข้ามาถึงกรุงเกิดข้าวยากหมากแพง พระบาทสมเด็จพระนั ่ งเกล้า
เจ้าอยู่หัว ร ัชกาลที่ ๓ จึงโปรดให้ช่วยชาวเมืองนครศรีธรรมราช พัทลุง และสงขลา โปรดให้พวกนี้
ตั ้ งบ้านเรือนที่ตําบลสนามกระบือ (บริเวณหลานหลวง) ฝึกหัดเป็นช่างปูน ช่างศิลาไว้ช่วยราชการ
เรียกว่า “ไพร่หลวงเกณฑ์บุ ญ” บรรดาชาวชาวเมือง นครศรีธรรมราช พัทลุง และสงขลา เหล่านี้ มี
ผู้ที่ มีความสามารถในการแสดงละครชาตรี จํานวนมาก จึงได้รวบรวมตั้ งเป็ นคณะละคร ร ับเหมา
แสดงงานต่าง ๆ ต่อมาจนเป็ นที่เลื่องลือ และฝึกหัดกันต่อมา
สอดคล้ องกับ สุรพล วิรุฬห์ร ักษ์ (๒๕๔๗ : ๓๖๓) ได้อธิบายถึง ศิลปะการแสดงในสมัย
ร ัชกาลที่ ๓ ว่ามีศิลปะการแสดง ๒ ชนิด ซึ่ งติดมากับการอพยพชาวลาวเวียงจันทน์ ชาวพัทลุง และ
ชาวไทรบุ รี เข้ามายังกรุงเทพมหานคร ชาวลาวถูกกวาดต้อนมาด้วยเหตุสงครามที่เจ้าอนุ วงศ์แห่ง
เวียงจันทร์เป็ นกบฏ ได้นํา แอ่วลาว เข้ามาด้วย ส่วนชาวพัทลุงที่ อพยพหนี ภัยแล้งตามกองทัพไทย
ที่ไปปราบกบฏไทรบุรี ชาวพัทลุงกลุ่มหนึ่ง เป็ นพวกโนรา ได้มาตั ้ งบ้านเรือนในกรุงเทพมหานคร
ร ับจ้างแสดง โนรา คนนิยมจ้างไปแก้บน เพราะเห็นว่าขลังด้วยมีอาคม คนกรุงเทพเรียกโนรา ว่า
ละครชาตรี และในสมัยร ัชกาลที่ ๔ ละครชาตรี (โนรา) กลายไป โดยนําแบบแผนละครนอกมาใช้ ทั ้ ง
บทละคร เครื่ องแต่ งกายและปี่ พาทย์ คงแบบโนราของเดิมไว้เพียง การรําไหว้ครู ประกาศหน้าบท
และร้องร่ายชาตรีร ับโทนและกร ับ โดยสวมเล็บมืออย่างโนรา และนิยมใช้ละครชาตรีแก้บนแพร่หลาย
มาจนถึ งป ัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีการแสดงละครชาตรีของหลวง โดยนางในราชสํานักอันเป็นเชื้อสาย
เจ้านคร และร ัชกาลที่ ๔ โปรดเกล้าให้แสดงเป็นละครชาตรี จึงนับได้ว่า เป็นละครชาตรีของหลวง
โรงแรกและโรงเดียว เพราะหลังจากนั ้ นไม่มีหลักฐานว่าได้สืบทอดต่ อไปอย่างไร