๑๙
๓.๒ การแต่
งกายละครชาตรี
ในสมั
ยโบราณไม่
สวมเสื
้
อ เพราะทุ
กตั
วใช้
ผู
้
ชายแสดง
โดยมี
ตั
วยื
นเครื
่
อง ที
่
แต่
งกายดี
กว่
าตั
วอื
่
น นุ
่
งสนั
บเพลา นุ
่
งผ้
า คาดเจี
ยระบาด มี
ห้
อยหน้
า ห้
อยข้
าง
สวมสั
งวาล ทั
บทรวง กรองคอกั
บตั
วเปล่
า บนศี
รษะสวมเทริ
ด ต่
อมามี
การปร ั
บเปลี
่
ยนไป แต่
งกาย
อนุ
โลมเช่
นเดี
ยวกั
บละครนอก กอปรกั
บผู
้
แสดงส่
วนใหญ่
เป็
นหญิ
งม่
สวมเสื
้
อจึ
งเป็
นที
่
น่
าร ั
งเกี
ยจด้
วย
(นวลละออง ชนะพณิ
ชศิ
ลป์
และจิ
นตนา แสงรุ
่
ง , ๒๕๒๖ : ๑๐)
นอกจากนี
้
ชวลิ
ต สุ
นทรานนท์
และคณะ (๒๕๔๗ : ๒๒๖-๒๓๑) อธิ
บายถึ
ง ลั
กษณะ
การแต่
งยื
นเครื
่
อง เป็
นการแต่
งกายชนิ
ดเต็
มรู
ปแบบ เลี
ยนแบบเครื
่
องทรงของพระมหากษั
ตริ
ย์
และ
บรมวงศ์
ชั
้
นสู
ง ในโอกาสพิ
เศษ เช่
น พิ
ธี
บรมราชาภิ
เษก พิ
ธี
โสกั
ณต์
ซึ
่
งการแต่
งกายละครไทยได้
ร ั
บ
รู
ปแบบและวิ
ธี
การมาใช้
แต่
ลดค่
าของวั
สดุ
ที
่
นํ
ามาใช้
ในการแต่
ง ทั
้
งผ้
านุ
่
ง เสื
้
อ เครื
่
องประดั
บต่
าง ๆ
เป็
นเพี
ยงของจํ
าลองหรื
อเลี
ยนแบบเท่
านั
้
น จะไม่
ใช้
ของมี
ค่
าในการตกแต่
ง เช่
น ทองคํ
าแท้
เพชร
พลอยที
่
เป็
นของจริ
ง การแต่
งกายยื
นเครื
่
อง แบ่
งออกเป็
น ๒ ประเภท คื
อ การแต่
งกายยื
นเครื
่
องพระ
และการแต่
งกายยื
นเครื
่
องนาง
๓.๒.๑ การแต่
งกายยื
นเครื
่
องพระ ประกอบด้
วย
๓.๒.๑.๑ เสื
้
อ (ฉลองพระองค์
) ตั
ดเป็
นเสื
้
อสํ
าเร็
จรู
ปคอกลมแขนสั
้
น ขนาด
ของเสื
้
อตั
วยาว ๒๔ นิ
้
ว รอบตั
วกว้
าง ๓๔-๔๐ นิ
้
ว แขนยาว ๘.๔ นิ
้
ว แบ่
งตั
วเสื
้
อเป็
น ๓ ส่
วน ส่
วน
หน้
าแบ่
งเป็
น ๒ ชิ
้
น ส่
วนหลั
ง ๑ ชิ
้
น แขนเสื
้
อ ๒ ชิ
้
น เย็
บประกอบตั
วเสื
้
อและแขนเข้
าด้
วยกั
น ตรง
กลางผ่
าหน้
า ตั
วเสื
้
อป ั
กด้
วยดิ
้
น ซั
บในด้
วยผ้
าโทเรสี
ตามตั
วเสื
้
อ
๓.๒.๑.๒ สนั
บเพลา ตั
ดเป็
นกางเกง ขนาดรอบเอวกว้
าง ๕๖ นิ
้
ว ตั
วยาว
จากเอวถึ
งปลายขา ๓๖ นิ
้
ว ความยาวจากเอวถึ
งเป้
า ๒๐ นิ
้
ว ขายาวจากเป้
าถึ
งปลายขา ๑๖ นิ
้
ว
รอบปลายขากว้
าง ๑๖ นิ
้
ว ปลายขาใช้
ผ้
าต่
วนสี
เดี
ยวกั
บเสื
้
อ คาดขอบด้
านบนด้
วยผ้
าต่
วนตามสี
ขลิ
บ
ป ั
กลายด้
วยดิ
้
น ปลายขาตั
ดเป็
นทรงเชิ
งงอยทางด้
านหน้
า ซั
บในด้
วยผ้
าโทเรสี
เดี
ยวกั
น
๓.๒.๑.๓ ภู
ษา หรื
อผ้
านุ
่
ง ผ้
ายกขนาดมาตรฐาน ๓๖X๑๒๖ นิ
้
ว มี
ลายเชิ
ง
สองข้
าง สี
ใช้
ตามสี
ขลิ
บริ
ม
๓.๒.๑.๔ ห้
อยหน้
า - ห้
อยข้
าง ผ้
าสี
เดี
ยวกั
บเสื
้
อ ขลิ
บริ
มด้
วยผ้
าต่
วนต่
างสี
ป ั
กหนุ
นลายกนกด้
วยดิ
้
นข้
อ ดิ
้
นโปร่
ง ห้
อยหน้
าขนาดกว้
าง ๙ นิ
้
ว ยาว ๑๙ นิ
้
ว ห้
อยข้
างมี
ขนาด
กว้
าง ๖ นิ
้
ว ยาว ๑๙ นิ
้
ว ชายด้
านล่
างของห้
อยหน้
าและห้
อยข้
าง ติ
ดดิ
้
นครุ
ยขนาด ๑.๕ นิ
้
ว
๓.๒.๑.๕ กรองคอ ผ้
าต่
วนสี
ตามขลิ
บ ป ั
กหนุ
นลายด้
วยดิ
้
นข้
อ ดิ
้
นโปร่
ง
และเลื
่
อม ขนาดกรองคอรอบวงใน ๑๘ นิ
้
ว ร ั
ศมี
๗ นิ
้
ว ซั
บในด้
วยผ้
าโทเรสี
เดี
ยวกั
น
๓.๒.๑.๖ กนกแขนหรื
อพาหุ
ร ั
ด ผ้
าต่
วนสี
ตามขลิ
บ ป ั
กหนุ
นลาย ด้
วย
ดิ
้
นข้
อ ดิ
้
นโปร่
งและเลื
่
อม ซั
บในด้
วยผ้
าสี
เดี
ยวกั
น
๓.๒.๑.๗ ร ั
ดสะเอว ผ้
าต่
วนสี
ตรงกั
บเสื
้
อ ขลิ
บขอบด้
านล่
างด้
วยสี
ต่
างกั
น
ป ั
กหนุ
นลายกนกด้
วยดิ
้
นข้
อ ดิ
้
นโปร่
ง ซั
บในด้
วยผ้
าโทเรสี
เดี
ยวกั
น ขนาดกว้
าง ๘ นิ
้
ว ป ั
กลายสู
ง
๖ นิ
้
ว ยาว ๔๖ นิ
้
ว ป ั
กลาย ๔๒ นิ
้
ว ลั
กษณะโค้
งตามรู
ปเอว