Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๔
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุ วัติวงศ์ (๒๕๐๖ : ๒๓๗) ประทาน
ความเห็นเกี่ ยวกับ ละครชาตรีไว้ว่า ชื่อที่เรียก “ละครชาตรี” ตั ้ งขึ้ นในกรุ งเทพมหานคร พวกโนรา
นอกจากเล่นเรื่องแล้ว ก็มักเล่นแสดงวิชาด้วย มีการลุยไฟ เป็ นต้น เราจึงตื่นเต้น เรียกชื่อละคร
นั ้ นว่า “ละครชาตรี” หมายความว่า ละครมีเวทมนตร์อย่างเดียวกับคํา “คงกระพันชาตรี” นั ่ นเอง
วิมลศรี อุปรมัย (๒๕๒๔ :๑๒๔) กล่าวว่า ละครชาตรี เป็ นแบบอย่างของละครดั ้ งเดิม
ของไทย เป็ นละครที่เก่าแก่ที่สุด ซึ่งละครแบบอื่นนํามาแก้ไขดัดแปลง ขยายการแสดงให้เป็ นละคร
แบบอื่น ๆ
นอกจากนี้ สมถวิล วิเศษสมบัติ (๒๕๒๕ : ๒๔) ได้อธิบายว่า ละครชาตรี เป็ นละครรํา
ชนิดแรกที่ จัดว่าเป็นละครรําที่ เก่ าแก่ แบบดั ้ งเดิม ยังไม่ประณีต มีกําเนิดนับพันปี ป ัจจุบันยังเล่น
อยู่ในแถบภาคกลาง
ธนิต อยู่โพธิ ์ (๒๕๓๑ : ๒๔) กล่าวถึง ละครชาตรีว่า ละครแบบนี้ คงปร ับปรุงมาจาก
การละเล่ นพื้นเมืองที่เรียกว่า “โนรา” ซึ่งบางคร ั้ งเรียกรวมกันว่า “โนราชาตรี” และคําว่า “ชาตรี”
เป็ นชื่อละครแบบนี้ยังหาความหมายไม่ได้ ว่าเหมาะสมจะหมายความว่าอย่างไร แต่วิธีการบางอย่าง
ของละครชาตรีที่มีผู้แสดงหลัก ๓ คน คือ ผู้แสดงเป็นผู ้ ชาย หมายถึง นายโรง หรือยืนเครื่อง ๑
ผู้แสดงบทผู้หญิงหรือนาง ๑ และตัวตลก หรือตัวแสดงเบ็ดเตล็ด ๑ ละครประเภทนี้ เที่ยวเร่ร่อน
ไปตามหัวเมืองต่าง ๆ เป็ นอย่างละครชาตรี เหมือนของละครของอินเดียที่เรียกว่า “ยาตรา” ตาม
ความหมายของคําว่า “ยาตรา” หมายถึง เดิน หรือ เคลื่อนย้าย ซึ่งละครโนราชาตรี อาจปร ับปรุงมา
ตามแบบละครยาตราของอินเดียก็ได้
มนตรี ตราโมท (๒๕๓๗ : ๑๒๑) กล่าวว่า ละครชาตรี หรือละครโนรา เป็นละครที่เก่าแก่
ที่สุด เป็นละครของชาวภาคใต้ ในสมัยโบราณผู้แสดงมีเพียง ๓ คน เป็ นผู้ชายล้วน แต่ งตัวงาม
พิเศษอยู่แต่ตัวเอก ซึ่งเป็นตัวพระ เรียกว่า ตัวยืนเครื่อง เพียงคนเดียว ตัวนางใช้ผ้าขาวม้าห่มโดย
วิธีต่าง ๆ เช่น สไบเฉียง คาดอก และตะเบ็งมาน ตามฐานะ อีกคนหนึ่งเป็นตัวตลก ต้องแสดง
เป็ นตัวประกอบทุก ๆ อย่าง เช่น ฤๅษี พราน ม้า หรือสัตว์ต่าง ๆ ตามท้องเรื่อง ทุกคนไม่สวมเสื้ อ
ตัวยืนเครื่องแต่ งอาภรณ์กับตัวเปล่า เป็ นละครที่มุ่งหมายตลกขบขัน และการดําเนินเรื่องรวดเร็ว
ละครชาตรี หมายถึง ละครที่ปร ับปรุงมาจากการละเล่น “โนรา” ที่มีการเล่นแสดงวิชา
ต่าง ๆ คนทั ่ วไป จึงมีความเชื่อว่า เป็นผู้มีคาถาอาคม คงกระพันชาตรี สามารถติดต่อเทพเจ้าได้
มีผู้แสดงหลักจํานวน ๓ คน คือ นายโรงหรือยืนเครื่อง ๑ คน ตัวนาง ๑ คน และตัวตลกหรือตัว
แสดงเบ็ดเตล็ด ๑ คน
๒. ประวัติ ความเป็ นมาของละครชาตรี
สุรพล วรุฬห์ร ักษ์ (๒๕๔๗ : ๓๖-๓๗) ได้อธิบายเกี่ยวกับละครชาตรีว่า ในปี พ.ศ. ๒๓๑๒
พระเจ้ากรุงธนบุ รี ยกทัพไปปราบเมืองนครศรีธรรมราช เจ้าพระยานครพาไพร่พล และละครผู้หญิง
หนี ไปพึ่งเจ้าเมืองจะนะ แต่ถูกจับได้ และนํ าตัวมาถวายแก่พระเจ้ากรุงธนบุรี ดังที่กรมหลวง
นรินทรเทวีทรงเล่าว่า