Page 24 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๓
๒.๒.๒ ละครดึกดําบรรพ์ เป็ นละครที่นําแบบอย่าง การแสดงโอเปรา มาใช้
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ เป็ นผู ้ ทรงปร ับปรุงขึ้น เพื่ อให้คณะ
ละครของเจ้าพระยาเทเวศร์วงค์วิวัฒน์ (ม.ร.ว.หลาน กุญชร) แสดง ละครดึกดําบรรพ์ มีลักษณะ
ดังนี้
ผู ้ แสดง เป็ นผู้ร้องในบทของตนเอง เพราะบทร้องเป็ นบทบอกชื่อของตัวละคร
ไม่มีบทบอกชื่ อ บอกกิริยา หรือบอกอารมณ์ของตัวละคร โดยตัวละครพูดเป็ นเพลง
ท่ ารํา ใช้ท่ารําตามแบบแผน แต่ตัดทอน เพิ่มเติม และดัดแปลงให้เหมาะสม
กับเพลงร้องและเพลงดนตรี
วงปี่ พาทย์ปร ับปรุงขึ้นเป็นพิเศษ ใช้เครื่องดนตรีที่ มีเสียงทุ ้ มนุ่มนวล ไม่มีเครื่อง
ดนตรีเสียงสูงและดัง คือ ไม่มีกลองทัด ปี่ ใน ฆ้องวงเล็กและระนาดเอกเหล็ก ส่วนระนาดเอกตีด้วย
ไม้นวม นอกจากนี้ยังมี กลองตะโพน ตีแทนกลองทัด ฆ้องหุ่ย ๗ ลูก ตีห่ างอย่างเบสของดนตรีฝร ั ่ ง
เพลงร้ องและบรรเลงใช้เพลงไทยของเก่าแต่แก้ไข ปร ับเปลี่ยน ให้สั ้ นยาวเหมาะ
กับการแสดง รวมทั ้ งมีการแต่งเพลงเพิ่มเติมขึ้นใหม่ด้วย
สถานที ่ แสดง แสดงในโรง บนเวที มีการเปลี่ยนฉากตามท้องเรื่อง
ละครไทย
ละครไทย แบ่งออกได้เป็ น ๒ ประเภทใหญ่ ๆ คือ ละครแบบดั ้ งเดิม ได้แก่ ละครชาตรี
ละครนอก และละครใน และละครที่ปร ับปรุงขึ้ นใหม่ คือ ละครพันทางและละครดึกดําบรรพ์ ซึ่งละคร
ทั ้ ง ๒ ประเภท ต่างมีพัฒนาการรูปแบบการแสดง ที่ สัมพันธ์เชื่อมโยงกัน มาโดยลําดับ
ละครชาตรี
๑. ลักษณะละครชาตรี
ละครชาตรี เป็ นละครรําชนิดหนึ่ง สันนิ ษฐานได้ว่า เป็ นละครเก่าแก่ ที่สุดของประเทศไทย
มีผู้ให้ความเห็น เกี่ยวกับลักษณะของละครชาตรีไว้ ดังนี้
ชาตรี หมายถึง ผู้ที่มีศิลปะ วิ ชาอาคม หรือฝี ไม้ลายมือในการต่อสู้ (ราชบัณฑิตยสถาน,
๒๕๔๖ : ๓๕๙)
ละครชาตรี หมายถึง ละครต้นแบบของละครรํา เล่นกันเป็นพื้ นบ้านทั ่ วไป มีตัวละครน้อย
เดิมเป็นชายล้วน ตัวละครที่ไม่สํ าคัญมักไม่แต่งยืนเครื่อง กระบวนการรําไม่สู้งดงามประณีตนัก
(ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๔๖ : ๙๙๖)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดํารงราชานุ ภาพ (๒๕๐๕ : ๑๓๓) ทรงอธิบาย
เกี่ยวกับละครชาตรีไว้ว่า ชื่อเรียกว่า “ละครชาตรี” นั ้น ไม่ปรากฏทางเมืองพัทลุง นครศรีธรรมราช
คงจะเป็ นชื่อเรียกกันขึ้นใน กรุงเทพมหานคร เพราะเหตุใดจึงเรียกเช่นนั ้ น ได้แต่สันนิษฐานประกอบ
ศัพท์ “ชาตรี” ว่า เป็ นชายชาตรี ตามรูปศัพท์ ดูเหมือนว่าจะแปลว่า ผู้เกิดในตระกูลดี ซึ่งเข้าใจกัน
เป็ นสามัญว่า เป็นพวกที่รู ้ เล่ห์กลต่าง ๆ ตามได้ยินกล่าวกันมาว่ า พวกละครชาตรีเป็ นเช่นนั ้ น