Page 155 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๔๔
ละครชาตรีในจังหวัดอ่างทอง ป ัจจุบันมีจํานวน ๒๗ คณะ เหตุที่คณะละครชาตรี ในพื้นที่
จํานวนมาก เนื่องจากมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ที่แสดงถึงพัฒนาการของชุมชนโบราณในพื้นที่
ลุ่มนํ้ าเจ้าพระยา มาตั ้ งแต่สมัยที่ ชื่ออ่างทองยังไม่ปรากฏ มีหลักฐานชัดเจนว่ า ดินแดนแถบนี้ เป็น
แหล่งที่อยู่อาศัยของผู้คน มาตั ้ งแต่สมัยทวารวดี เป็นพื้นที่ ที่มีมรดกทางวัฒนธรรม ด้านโบราณวัตถุ
โบราณสถาน งานศิลปกรรม งานปราณีตศิลป์ ที่สะท้อนร่องรอยอดีตอันเคยรุ ่ งเรือง ได้สั ่ งสมและ
หลอมรวมเป็ นประชาคมอ่างทองอย่ างแนบแน่น นอกจากนี้ ยังรวมถึงวัฒนธรรมพื้นบ้านอีกมากมาย
อาทิ วรรณกรรมพื้ นบ้าน การแพทย์แผนไทยพื้นบ้าน อาหารพื้นบ้านและการละเล่นพื้นบ้านที่สําคัญ
ได้แก่ เพลงเรือ เพลงฉ่ อย เพลงทรงเครื่อง เพลงเกี่ยวข้าว เพลงรําโทน รวมทั ้ งการแสดงพื้นบ้าน
ด้านละครชาตรี ที่กระจัดกระจายอยู่ตามพื้นที่ต่างๆ จึงได้ร ับการสืบทอดวัฒนธรรม ด้านละครชาตรี
จากบรรพบุรุษมาอย่างต่ อเนื่ อง และในช่วงเวลา ๓-๔ ทศศตวรรษที่ผ่านมา อาชีพละครชาตรี ยังเป็น
อาชีพที่สร้างรายได้ดี จึงมีผู้สนใจเรียนละครกันมาก เมื่อมีความสามารถจึงไปตั้ งคณะละครขึ้ นใหม่
กอปรกับละครชาตรี ยังเป็นศิลปะการแสดงที่มีความสัมพันธ์ กับ วิถีของคนอ่างทองและบริเวณพื้นที่
ใกล้เคียงมาอย่างต่ อเนื่ อง ความสําคัญของละครชาตรี ที่คนในสังคม นําไปใช้เป็ นเครื่องแลกเปลี่ยน
กับสิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์ หรือเทพเจ้าในลักษณะ การบนบาลศาลกล่าว อย่างเหนี ยวแน่ น จึงเป็นป ัจจัยสําคัญ
ทําให้ผู้ แสดงละคร ตั ้ งคณะละครของตนมากขึ้น จากจํานวนคณะละครที่มีมากดังกล่าว จึงส่งผลให้
จํานวนผู ้แสดงละครชาตรีมีจํานวนมากในอดีต ป ัจจุบันมีผู้แสดงจํานวน ๑๘๘ คน ไม่เพียงพอ เพราะ
คณะละครแต่ละคณะต้องใช้ผู้แสดงจํานวน ๘-๑๐ คน ป ัจจุบันโดยเฉลี่ยแต่ละคณะ มีนักแสดงเพียง
๔-๕ คนเท่ านั้ น และนักแสดงละครป ัจจุบัน ยังเป็ นนั กแสดงในวัยผู้ ใหญ่ เป็ นจํานวนมาก นักแสดง
วัยเด็กที่จะสืบทอดต่ อไป มีแนวโน้มลดลง จึงส่งผลต่ออนาคตของละครชาตรี อย่างเลี่ยงไม่ได้
ในช่วงระยะเวลา ๔๐-๕๐ ปี ที่ผ่านมา ผู้ แสดงละครชาตรี ในพื้นถิ่นจังหวัดอ่างทอง มี
จํานวนมาก อันเนื่องจากเหตุ ผล ดังนี้
๑. พื้ นที่สําคัญที่เป็นแหล่งกําเนิดละครชาตรี ในจังหวัดอ่างทอง ได้แก่ ชุมชนบางยี่ นา
อํ าเภอเมือง ชุมชนบ้านท่าช้าง อําเภอวิเศษชัยชาญ ชุมชนป ่าโมก อําเภอป ่าโมก อันเนื่องมาจาก
พื ้ นที่ดังกล่ าว เป็นแหล่งที่มีคณะละครอยู่กระจัดกระจายอยู่ทั ่ วไป จึงสืบทอดกันในครอบคร ัวต่อมา
๒. ในอดีตการแสดงละครชาตรี สามารถใช้ประกอบเป็นอาชีพหลักได้ มีรายได้มาก
ประชาชนในพื้นที่นี้ จึงนิยมฝึกหัด และแสดงละครชาตรี
ป ัจจุบัน พบว่า ผู้แสดงละครชาตรี มีจํานวนน้ อยลง เนื่องจากสาเหตุ ดังนี้
๑. ผู ้ แสดงละครชาตรีส่วนใหญ่ มีอายุมากขึ้ น หลายคนจึงเลิกแสดงไปประกอบอาชีพอื่น ๆ
ตามความถนัด เช่น ค้าขาย ร ับจ้างทั ่ วไป เป็นต้น ทําให้ละครบางคณะมีจํานวนผู ้ แสดงไม่ เพียงพอ
๒. คณะละครบางคณะ ก่อตั ้ งคณะขึ้ นเพื่อหารายได้ ในลักษณะการสร้างเครื่องละคร
แต่ไม่ได้คํานึงถึงการสร้างนักแสดงละคร ทําให้ละครบางคณะมีผู้แสดงเพียง ๑-๒ คน เท่านั ้ น ดังที่
นิภา กลํ่ ามะร ัตน์ (๒๕๕๐ : สัมภาษณ์) กล่าวถึง สาเหตุที่ผู้แสดงละครในคณะ ส. นิภา นํ าศิลป์ ไม่มี
ลู กวงเลย เนื่ องจากไม่เคยฝึ กหัดใคร ก่อตั้ งคณะขึ้นเนื่ องจากพอมีเงินสร้างฉากและเครื่องละคร และ
เห็นว่า การร ับงานในฐานะโต้โผ จะได้ค่อตอบแทนมากกว่าเป็นลูกวง