Page 94 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

81
สนุกสนาน ครึ กครื้ นไพเราะเสนาะหู นักเลงดนตรี ยิ ่งนัก 43 เพลงทั้งสองนี้ ถื อว่าเป็ นเครื่ องหมายของ
วงปี่ พาทย์บางคอแหลมที่ตกทอดมาจนทุกวันนี้ เป็ นที่ รู้จักกันในวงการดนตรีไทยว่าเข้าขั้นเพลง
เสภาที่แสดงออกอย่างวิ จิตรพิ สดาร 44
เพลงทั้ งสองมีรากฐานมาจากเสภา เป็ นเพลงประเภทลูกล้อลูกขัดที่ไพเราะ สนุกเร้ าใจ และ
ต้องใช้ความสามารถอย่างยิ่งของนักดนตรี ที่จะบรรเลงขับร้ องให้ได้ดี เพลงแรกเป็ นผลงานของครู
พระประดิษฐไพเราะ(ครู มีแขก) ที่ถือกันว่าเป็ นงานชิ ้นสําคัญที่ สุ ดชิ้ นหนึ่ งในชีวิตของท่ านที่ทําขึ้ น
ทูลเกล้าถวายพระบาทสมเด็จพระปิ่ นเกล้าเจ้าอยู่ หัว ส่วนเพลงหลังเป็ นเพลงที่ครู ช้อย สุนทรวาทิ น
ครู ดนตรี คนสําคัญอี กท่านหนึ่ งในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้แต่งขึ้ น เป็ นเพลงที่แสดงลีลาการขับร้ องและ
บรรเลงรั บอย่างแยบคาย ทั้งเพลงเชิ ดจีนและเพลงแขกลพบุ รีถือเป็ นเพลงอมตะของดนตรี ไทยมา
ตั้ งแต่อดี ตมาจนถึงปัจจุบัน และหลวงประดิษฐไพเราะเลือกที่จะประดิษฐ์ เพลงทั้งสองให้ไพเราะ
ยิ ่งขึ้ น มีความแปลกใหม่อย่างเข้าขั้นอวดวงอื่นๆได้ในการประชันแสดงฝี มือ 45
การที่จะเล่นเพลงทั้ งสองให้ดีนั้ นต้องอาศัยนักดนตรี ที่ผ่านการฝึ กซ้อมมาอย่างดีแล้ว มี
พื้นฐานเดิ มดี มีกําลังกายใจและรสมือดี จึงจะทําให้เพลงแสดงคุณวิเศษออกมาได้ การเกิดเพลงทั้ง
สองแสดงถึงความพร้อมและแข็งแกร่ งของวงวังบางคอแหลมในอดีต ทั้งฝ่ ายนักดนตรี ที่มีฝี มือ มี
อุตสาหะมานะฝึ กฝน ครู ที่เก่งทั้ งการแต่งเพลงและปรับวง และที่สําคัญที่ สุ ดคือผู้ ที่อุ ปถัมภ์ที่เอา
พระทัยใส่ส่ งเสริ มการดนตรีอย่างจริ งจังด้วย 46
วงวังบางคอแหลมมีอายุอยู่ประมาณ 5 ปี พอถึง พ.ศ. 2475 ก่อนการเลี่ยนแปลงการ
ปกครองไม่นานนัก สมเด็จกรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ ก็ถึงแก่ กาลทิวงคต เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ.
2475 นักดนตรี ที่อยู่ในการอุปการะของพระองค์จึงพากันแยกย ้ายออกไปจากวัง กลับไปย ังสํานัก
ดนตรี เดิมของตน พร้อมทั้ งเอาวิชาและเพลงที่ได้รับการปรั บปรุงอย่างเข้มข้นจากคุณครู หลวง
ประดิษฐไพเราะไปเผยแพร่สู ่การดนตรี ภายนอกต่ อไป 47
วงวังบางคอแหลมนั้ นเป็ นเสมือนสัญลักษณ์แห่ งยุคทองยุคสุดท้ายแห่ง ความรุ ่ งเรื องของ
ดนตรี ไทย ก่อนที่จะเข้าสู่ยุคเสื่อมภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง การสร้างวงดนตรี ที่ มี
ความสามารถเช่นนี้ ได้ต้องใช้ทรั พยากรจํานวนมาก เจ้านายที่ มีบารมีและมีอํานาจอย่างแท้จริ ง
43 สันติ อุ ดมศรี “ การสืบทอดว ัฒนธรรมดนตรี ไทยในสํานักครู รวม พรหมบุ รี ” หน้า 22. และ อนัน นาคคงและอัษฏาวุธ หลวงประดิ ษฐ์
ไพเราะ(ศร ศิลปะบรรเลง) มหาดุริยกวีลุ่มเจ้าพระยาแห่ งอุ ษาคเนย์ พิมพ์ ครั้ งที่4 ศิปวัฒนธรรม ฉบับพิเศษ 2547 หน้า 261-263
44 อานันท์ นาคคงและ อัษฎาวุ ธ สาคริ ก หลวงประดิษฐไพเราะ(ศร ศิลปะบรรเลง) มหาดุริยกวีลุ่มเจ้าพระยาแห่ งอุ ษาคเนย์ หน้า 104.
45 เรื่ องเดี ยวกัน หน้า 105
46 เรื่ องเดี ยวกัน หน้า 105.
47 เรื่ องเดี ยวกัน หน้า 108-109.