Page 130 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

115
เดียวกัน ท่ านสามารถบอกทางให้ใช้ไม้ตี ใช้มือประคบ หนักเบา ให้แตกต่างกัน จนรสมือของเพลงนั้ น
แสดงออกมาไม่ตรงกันก็ได้ทั้งๆ ที่เป็ นเพลงเดียวกัน
เมื่อครั้ งท่านตามเสด็ จสมเด็จฯ วังบู รพาฯ ไปอินโดนี เซี ย (2451) ท่านได้นําเพลงของชวาหลาย
เพลงมาปรับปรุ งให้ เป็ นทางบรรเลงปี่ พาทย์ ไทย เพลงชุดนี้ มีตัวอย่ างคือ เพลงบู เต็นช็ อล์ค (สมั ยนี้
เรี ยกว่าบูเซ็นช็อก แปลว่า ไกลกังวล) เพลงยะวาเก่า เพลงบู กันตูโม้ะ เพลงกะหรั ดรายา เพลงกะดีรี เป็ น
ต้น จางวางศรเป็ นผู ้ นําเครื่ องดนตรี ชวาซึ่ งเขย่ าด้วยไม้ไผ่ เรียกว่ า “อุงคะรุ ง” ซึ่ งมีเพี ยง 5 เสียงเข้ามา
เมืองไทย โดยประดิษฐ์ให้เป็ นเสี ยงไทย 7 เสี ยง แล้วมอบให้ศิ ษย์ชื่ อครู ชุ่ม กับครู เอื้ อน เอาไปเหลาที่
บ้านสวนมะลิ นําออกเผยแพร่ โดยเขย่า 2 มือ มือละตับ ต่างกับของชวาที่ใช้วิธีไกว เกิดเสียงได้เพียงเสียง
เดียวโดยต้องใช้มือ 2 มือ เท่ากับว่ าเป็ นการพัฒนา วงอังกะลุงของชวาให้มาเป็ นแบบไทย จางวางศรจึ ง
ได้ชื่ อว่าเป็ นบิดาของวงอังกะลุงคนแรก บรรเลงครั้ งแรกที่วัดราชาธิ วาสในงานกฐิ นหลวง ปลายสมัย
รัชกาลที่ 5
ใน พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุ ฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็ จฯ เลียบมณฑลปั กษ์ใต้ เมื่อเสด็จ
พระราชดําเนินถึงเมืองนครศรี ธรรมราช ท่านได้ประดิษฐ์ เพลงเขมรเขาเขียวขึ้ นเป็ นเพลงเถา ใช้ชื่ อว่า
เพลงเขมรเลียบนคร ทําเป็ นทางกรอขึ้ นบรรเลงถวาย นับเป็ นการประดิษฐ์ทางบรรเลง “ทางกรอ” ขึ้ น
ใหม่เป็ นวิ วัฒนาการอีกแบบหนึ่ งของแบบฉบับเพลงกรอ ซึ่ งนิ ยมมาจนบัดนี้ นอกจากนี้ เมื่อไปถวาย
งานดนตรี ที่วังสวนกุหลาบของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ าอัษฎางค์เดชาวุ ธ กรมหลวงนครราชสี มา ก็ได้สร้างเพลง
แขกขาวสองชั้ น สร้างเพลงทองย่ อน สองชั้ น และเพลงแขกพราหมณ์ สองชั้ นทางเปลี่ยนขึ้ นอย่ าง
ไพเราะเพราะพริ้ ง จนเป็ นที่ยอมรับว่าท่านเป็ นนักประดิษฐ์เพลงที่ ยอดเยี่ยมจริ งๆ
จางวางศร ได้รั บพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็ น หลวงประดิ ษฐไพเราะ ในรั ชกาลที่ 6 เมื่อวันที่
17 กรกฎาคม พ.ศ. 2468 ทั้ งๆ ที่ ท่านไม่ เคยรับราชการอยู่ ในกรมกองใดในราชการมาก่อนเลย ทั้ งนี้
เพราะเป็ นผู้ มีฝี มือและความสามารถเลิศล้นเป็ นที่ ต้องพระราชหฤทัยมาก
ในสมัยรัชกาลที่ 6 และ 7 หลวงประดิ ษฐฯ ต้องรั บหน้าที่ ควบคุมวงดนตรี ณ วังลดาวัลย์ ของ
สมเด็ จเจ้าฟ้ ากรมหลวงลพบุรี ราเมศร์ เพิ่ มเติมขึ้ นอี กวงหนึ่ งซึ่ งเรี ยกกันว่า วงวังบางคอแหลม ได้
ประดิษฐ์ ทางเพลงสําหรับวงบางคอแหลมขึ้ นเป็ นพิเศษ เช่ น แขกลพบุรี ทางบางคอแหลม เชิดจีนทาง
บางคอแหลม และบุหลันเถา ทางสําหรั บวังลดาวัลย์ เป็ นต้น
ครั้ งถึงปี พ.ศ. 2469 ได้เข้ารับราชการในกรมปี่ พาทย์และโขนหลวงกระทรวงวัง ซึ่ งเป็ นสมัย
รัชกาลที่ 7 หลวงประดิษฐฯ ได้มีส่ วนถวายการสอนดนตรี ไทยแด่ พระบาทสมเด็ จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
และสมเด็จพระนางเจ้ารําไพพรรณี พระบรมราชินี รวมทั้ งได้มีส่ วนช่ วยในงานพระราชนิ พนธ์เพลงไทย