Page 129 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

114
ส่ วนนายสิ น สินธุ นาครนั้ นเป็ นคนระนาดเก่ าแก่ ฝี มือดี มาจากวังบ้านหม้อ แก่ กว่าจางวางศรถึง
49 ปี ในตอนที่จางวางศรเข้ามาอยู่ในวังบูรพาแล้วนั้ น นายสิ นเป็ นครู ผู ้ ใหญ่ อายุมาก ถึง 69 ปี แล้ว มา
เป็ นครู ใหญ่ที่วังกรมหลวงชุมพรฯ ทั้ งสองไม่เคยได้ประชันฝี มือกัน แต่เนื่องจากในยุคนั้ น กําลังแข่งขัน
ความสามารถในการแต่งขยายเพลงเป็ นเพลงสามชั้ น สมเด็จฯ วังบูรพาฯ ก็ย ังโปรดฯ ให้ใช้วิธีแข่งขัน
เป็ นรายการสด โดยตั้ งเพลงสองชั้ นขึ้ นเพลงหนึ่ ง แล้วให้หัวหน้าวงสองวงขยายเพลงในบัดนั้ น ดู
ปฏิญาณในการแต่ งขยายเพลง ก็ปรากฏว่ าจางวางศรทําได้ ดังปรากฏในประวัติ ของการแข่งขันสร้าง
เพลงคุณลุงคุณป้ า (เพลงทับหน้าปรบไก่ 10 จังหวะ) ขยายขึ้ นเป็ นเพลงสามชั้ น เมื่อปลายสมัยรัชกาลที่ 5
ประมาณ ปี 2453 ทั้ งสองพระองค์ทรงโปรดให้วงดนตรี ในพระอุ ปถัมภ์มาแข่ งขันขยายเพลงดังกล่ าว
จางวางศรนั้ นสามารถขยายได้ตามพระประสงค์ แต่ขลุกขลักเพราะเพลงคุณลุงคุณป้ านั้ นยาวมากถึง 10
จังหวะ ทั้งเป็ นเพลงที่ท่านไม่ คุ ้ นมาก่ อน ในบันทึกเก่าเล่าว่ า เสด็จในกรมฯ กรมหลวงชุมพรฯ จะทรง
ปรับให้ แพ้ ก็ เกิดการถกเถียงกันขึ้ น เพราะสมเด็จฯ วังบูรพาฯ ทรงไม่เห็ นด้วย เรื่ องนี้ จางวางศรได้
บันทึ กเล่าไว้ว่า หากถูกจับตัวให้แสดงความสามารถแข่งกันอย่างนี้ บ่อยๆ แล้ว โดยมุ่งจะเอาชนะกันโดย
ฝ่ ายตรงข้ามไปขุดหาเพลงที่มีความยาวมากๆ หรื อเพลงที่ไม่ รู้จักคุ ้ นเคยมาเป็ นเพลงตั้ ง วันหนึ่ งอาจจะ
ต้องพบกับความพ่ายแพ้ เมื่อรวม 2 เรื่ องที่เล่ามาในย่อหน้านี้ แสดงว่า จางวางศรต้องพบกับแรงกดดั น
คือการถูกจับให้ประลองฝี มือหนักๆ หลายครั้ งในชีวิต จนในที่สุ ดท่านก็เป็ นฝ่ ายที่ ชนะตามที่เล่ามา
จากสภาพการกดดันที่ จะต้องเอาชนะคู ่ประชันให้ได้นี้ เอง ทําให้ จางวางศรต้องประดิษฐ์ วิธีการ
ตี ระนาดแบบใหม่ๆ ขึ้ นมาอีกหลายๆ แบบ เพื่ อใช้ประชันกับคู่ต่ อสู ้ ไม่ ใช่เป็ นแต่ เพียงนักดนตรี ฝี มือ
ความรู ้รอบตัวสามารถเล่ นดนตรี ได้ดีมากเท่านั้น แต่ ย ังเป็ นนักสร้างสิ่ งใหม่ๆ มือฉกาจคนหนึ่ งในวงการ
ดนตรี ไทย ท่านสามารถทําให้เสี ยงดนตรีเปลี่ ยนไปจากความเรี ยบเป็ นระเบี ยบอย่างที่ เรี ยกว่า Classic
กลายมาเป็ นทางที่มีชี วิตชีวา ให้ทั้งอารมณ์ ต่างๆ อย่างที่ไม่ เคยมีมาก่อนในวงการปี่ พาทย์ไทย มีทั้งเสี ยง
ดุ เดือด เสี ยงเกรี้ ยวกราด เสียงที่กลมกล่อมไพเราะอ่อนหวาน ฯลฯ จนสามารถใช้ศัพท์ดนตรี ตะวันตกมา
กล่าวได้ว่า จางวางศรเป็ นผู ้ เปลี่ ยนดนตรี ไทยจากยุค Classic มาเป็ นยุค Romantic อย่างสมบู รณ์ยิ ่งนัก
(พูนพิศ อมาตยกุล คําบรรยายประวัติ การดนตรี มหาวิ ทยาลัยมหิดล ศาลายา)
จางวางศร มีสติปั ญญาลํ้ าเลิศเฉี ยบแหลมสามารถค้นคิดประดิ ษฐ์ทางดนตรี ที่เรี ยกว่ า “ทาง
เปลี่ ยน” แนวต่างๆ ได้อย่างไพเราะในเวลาอันรวดเร็ ว เสมื อนหนึ่ งว่าทํานองเพลงนั้ นหลั ่งไหลออกมา
จากสมองของท่ านอย่างไม่ขาดสาย ท่านเป็ นคนจําเพลงแม่น มีปฏิภาณดี เป็ นเยี่ยม และมี นิสัยชอบค้นคิด
ประดิษฐ์เทคนิ คการบรรเลงแบบใหม่ๆ ขึ้ นนํามาสอนศิษย์ใหม่ๆ ได้เสมอ แม้เพลงทางเดี่ยวระนาดเพลง