Page 128 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

113
นอกจากจะทรงจัดหาครู ที่ มีฝี มือดีทุกชนิ ดของเครื่องดนตรี ให้เข้ามาสอนแล้ว ย ังทรงบังคับให้ฝึ กซ้อม
อย่างหนัก นับว่าทรงเคี่ยวเข็ญมาก ทรงหาหนทางนานัปการที่จะให้จางวางศรได้แสดงฝี มือบ่อยๆ โปรด
ฯ ให้เข้าประลองฝี มือ จนถึงบรรเลงประชั นแข่งขันกันตัวต่อตัวกับนักดนตรี ที่มีฝี มือมีชื่ อเสียง ผ่านการ
แพ้การชนะมาอย่างโชกโชน จนในที่ สุ ด จางวางศรได้ชื่ อว่าเป็ นคนเก่งที่สุ ดในยุคปลายรั ชกาลที่ 5 ต่อ
สมัยรัชกาลที่ 6 ประชันระนาดกับผู้ใดก็ชนะนําความชื่ นชมโสมนัสมาสู ่ สมเด็จฯ วังบูรพาฯ องค์ผู ้
ทรงอุปถัมภ์เป็ นอย่างยิ่ง
เล่าขานกันมาว่า สมัยเมื่อท่านจากบ้านมาสู่ วังบูรพาภิ รมย์ใหม่ๆ นั้ น คู ่ประชันฝี มือของจางวาง
ศร ที่เป็ นคนหนุ ่ มรุ ่นราวคราวเดี ยวกันนั้ น สมเด็จฯ วังบูรพาฯ ได้ทรงจัดให้ประชันฝี มือกันเป็ นประจํา
ทุกเครื่ องมือหลักในวงปี่ พาทย์ พอให้รู้ ฝี มือกันใครแน่ กว่าใคร ไม่ต้องประชันกันอย่างเต็มกระบวนก็
ทรงพอพระทัย ปรากฏว่าไม่มีผู ้ ใดที่จะต่ อกรจางวางศรได้จนคนเดี ยว นอกจากนักดนตรี รุ่ นใหญ่ กว่า
ท่าน 2 คน ที่อายุมากกว่า หนึ่ งคื อ นายแช่ม สุนทรวาทิน (ต่อมาคื อพระยาเสนาะดุริ ยางค์) ซึ่ งรั บราชการ
อยู่ในกรมพิณพาทย์หลวงคนหนึ่ ง กับนายสิน สินธุ นาคร ซึ่ งเป็ นหัวหน้าวงดนตรีของพระเจ้าบรมวงศ์
เธอ พระองค์เจ้าอาภากร กรมหลวงชุมพรเขตรอุ ดมศักดิ์ อี กคนหนึ่ งเท่ านั้ น และปรากฏเล่าขานกันมา
เป็ นที่ชัดเจนว่า สมเด็จฯ วังบูรพาฯ นั้ นมีพระประสงค์ที่จะให้ประลองฝี มือกันให้ เห็นชัดแจ้งว่าใครจะ
เป็ นคนชนะเด็ดขาดกันไปข้างหนึ่ ง ไม่ว่าจะเป็ นเรื่ องของการเป่ าปี่ หรื อการตี ระนาดหรื อแม้แต่การแต่ง
ขยายเพลงจากเพลงอัตรา 2 ชั้ น ขึ้ นเป็ นเพลงอัตรา 3 ชั้ น ก็ ทรงอยากจะให้แข่งขันกันให้เห็ นชัดว่า
ปฏิญาณใครจะดีกว่ากัน
นายแช่ มนั้ นมีอายุแก่ กว่าจางวางศร 15 ปี ก่ อนจางวางศรจะเข้ามาเมืองหลวง ก็เป็ นที่ทราบกัน
แล้วว่า ในกรุ งเทพฯ นั้ นนายแช่มนั้ นเป็ นนักระนาดฝี มือดี ที่สุ ดแล้ว ตีระนาดทั้ งชัด ทั้ งไหวและทั้ งเรี ยบ
รวมทั้ งที่เป็ นนักเป่ าปี่ ฝี มือดีมากอีกด้ วย สมเด็จฯ วังบูรพาฯ โปรดฯ ให้ทั้ งสองประลองฝี มือกัน ที่เล่า
กันมาก็ คือการประชันเป่ าปี่ เพลงแขกมอญ สามชั้ น และเมื่อผลการประลองไม่ ทรงสมพระทัยก็ทรงลง
พระอาญา จนจางวางศรเสี ยใจมากถึ งต้องหนี กลับบ้าน แต่ก็ โปรดฯ ให้ไปตามตัวกลับมาโดยทรงทํา
ขวัญประทานให้ ทรงสลักลายพระหัตถ์ลงบนปี่ งาประทานให้ และทรงสัญญาว่ าจะไม่ลงพระอาญาอีก
นับเป็ นความรักความหวังดีอันยิ่งใหญ่ที่สมเด็จฯ วังบูรพาฯ ทรงพระเมตตา ซึ่ งจางวางศรได้ปฏิบัติ ตาม
พระบัญชาอย่างเคร่งครั ดมาโดยตลอด โดยสรุ ปในที่สุ ดเมื่อนายแช่ มได้รั บพระราชทานบรรดาศักดิ์
สู งขึ้ น จึ งได้กราบทู ลลาต่อสมเด็ จฯ วังบูรพาฯ ขอเลิ กการที่จะประชันกั นเพราะเหตุว่าอายุต่ างก็มาก
กําลังย่อมจะไม่เสมอกัน ทั้ งในระยะหลังจางวางศร ก็ได้แสดงความสามารถในเชิงระนาดดี เด่นขึ้ นอย่าง
ที่ไม่เคยมี ผู ้ ใดสามารถมากก่อน นับเป็ นการเพียงพอควรที่จะยุติการประลองฝี มือได้แล้ว