Page 127 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

112
ภาคผนวก
ประวัตินักดนตรีที่วังบางคอแหลม
กลุ่มที่1 ประวัติครู
หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิ ลปบรรเลง)
หลวงประดิษฐไพเราะ มีนามเดิมว่ า ศร ศิลปะบรรเลง เป็ นบุตรสุ ดท้องของนายสิ น และนางยิ้ม
ศิลปะบรรเลง เกิ ดเมื่อวันที่ 6 สิ งหาคม พ.ศ. 2424 ที่ตําบลคลองดาวดึ งส์ จังหวัดสมุทรสงคราม ครู สิ น
บิดาของท่ านนั้ นเป็ นศิษย์ของพระประดิษฐไพเราะ (ครูมีแขก) และเป็ นเจ้าของคณะปี่ พาทย์ที่ มีชื่ อเสียง
ของจังหวัดสมุทรสงคราม
หลวงประดิษฐไพเราะ เริ ่ มหัดดนตรี กับบิดาตั้ งแต่อายุ 5 ขวบ โดยเริ่ มต้นเรี ยนฆ้องวงใหญ่ ก่อน
แล้วเริ ่ มหัดระนาดอย่างเอางานเอาการเมื่ ออายุ 11 ปี จนสามารถออกงานประชันฝี มือเดี่ยวครั้ งแรกที่จวน
ผู ้ ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรีในงานโกนจุ กธิดาของเจ้าพระยาสุรพันธ์ พิสุ ทธิ์ (เทศ บุนนาค) เจ้าคุณเทศาฯ
แห่งมณฑลราชบุรี ฝี มือของท่านเป็ นที่ น่าเกรงขามมาตั้งแต่ย ังไม่ ได้บวชเรียน
ในปี พ.ศ. 2443 อายุ 19 ปี ได้ แสดงฝี มือเดี่ ยวระนาดเอกถวายสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ า
ภาณุรั งสีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุ์วงศ์วรเดช ที่ถํ้าเขางู ราชบุรี เป็ นที่ต้องพระหฤทัยมาก จึงทรง
ขอต่อครู สิ นบิดา รับเข้ามาไว้ ณ ที่ ประทับ คือ วังบู รพาภิรมย์ในวันที่เสร็ จการบรรเลงถวายเมื่อครั้ งนั้ น
ในปี ต่อมาก็ โปรดฯ ให้ทําหน้าที่เป็ นจางวางมหาดเล็ก จึงมีผู ้ ขานนามท่านว่า “จางวางศร” มาตั้งแต่นั้น
และได้เป็ นคนระนาดเอกประจําวงพิณพาทย์วังบูรพาภิ รมย์ คู่กับครูเพ็ชร จรรย์นาฎ ซึ่ งอยู ่ในวังบูรพา
มาก่อน
ในชั้ นต้นสมเด็ จฯ วังบูรพาฯ ทรงหาครู มาสอนหลายคนเลื อกล้วนแต่ครู ฝี มือดี และความรู ้ดี ทุก
ประเภทของเครื่องดนตรี เพราะทรงมีพระประสงค์ให้มีความรอบรู ้อย่างแท้จริ ง ครู คนสําคัญขณะนั้ นก็
คือ ครู แปลก ประสานศัพท์ (ต่อมาคื อพระยาประสานดุริยศัพท์) ศิ ษย์เอกของครูช้อย สุ นทรวาทิน ซึ่ งมี
อายุแก่ กว่าจางวางศร 21 ปี
เมื่ออายุครบบวช ก็ได้บรรพชาที่วัดบวรนิ เวศวิหาร โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาว
ชิรญาณวโรรส เป็ นพระอุ ปัชฌาย์ แล้วสมเด็จฯ วังบูรพาฯ ก็ ทรงจัดการให้แต่งงานกับนางสาวโชติ หุ รา
พันธ์ ธิดาของพันโทพระประมวลประมาณพล
นับตั้งแต่มาอยู่วังบู รพาฯ จางวางศรได้รั บพระกรุ ณาจากสมเด็จฯ วังบู รพาฯ เป็ นอย่างมากหา
ผู ้ใดเสมอมิได้ ทรงหวังที่จะให้ จางวางศรเป็ นนักดนตรี ที่ยอดเยี่ ยมที่ สุ ด เก่ งที่ สุ ดในสยามประเทศ