Page 74 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

64
การเสด็ จ ตรวจราชการหั วเมืองปกษ ใต ทูลเกล าฯ ถวายพระบาทสมเด็จ พระจุ ลจอมเกลา
เจาอยู หัว เมื่อปวอก พ.ศ. 2427 ไดกลาวถึงเกาะสมุยในขณะนั้ นใจความตอนหนึ่งวา " ในหมู บาน
เกาะสมุยนี้ ถาจะประมาณโรงเรื อนราษฎรที่ตั้งอยู จะเปนไทยประมาณ 400 หลังเศษ จีน 100
หลังเศษ เปนจํานวนคนซึ่งประจํ าอยู ณ เกาะนั้น ไทยประมาณ 1,000 คนเศษ จี นสัก 600 คน
เศษ คิดทั้งคนจรไปมาตั้งบ างไปบาง จะเปนคนรวมประมาณถึง 2,000 คน แตคนในเกาะสมุยนั้น
มาก ๆ นอย ๆ เป นคราว ๆ เปนตนว าถึงฤดูสั กเลก คนหลบหนีมาอยู เกาะสมุยเปนอันมาก ถาจะ
คิดในเวลาอยางมากจะเปนคนประมาณถึง 5,000-6,000 คน คนไทยนั้นเปนคนชาวนอก กริยา
น้ําใจ และเสียสละเปนชาวนอก กริยา น้ําใจเสียสละ เปนชาวนอกทั้งสิ้น มักจะบิดเบื อน พูดจาไล
ไมจนและเปนคนเกรงกลัวอาญานายกดขี่ เปนตน ถาจะถามสิ่งใดก็พู ดจาออมคอมวนเวียน ปดบัง
เป นธรรมดา หาจริงยาก....พวกนั้นมักจะเปนชาติไหหลําทั้งสิ้น.....ฯลฯ " เมื่อเกาะสมุยเปนเมื อง
ส งสวยแกเมืองนครศรีธรรมราช เจาเมื องนครศรีธรรมราช ก็ สงคนมาปกครองเกาะสมุย ความอีก
ตอนหนึ่งในชีวิวัฒนกลาววา“เกาะสมุยนี้ มีตําแหนงผูวาราชการเปนพระคนหนึ่ง คื อนายฉิม ญาติ
พระยานครที่ ตายเสียแลวในเวลาบั ดนี้ไม มีตัว พระสมุยผูวาราชการ มีแตปลัดอยูคนหนึ่งเรี ยกวา
หลวงสมุยเป นคนแกอายุมาก" ชาวเกาะสมุยมักจะเรียกเจาเมือง เกาะสมุยวา “ตาหลวงหมุ ย”
และการปกครองสมัยเดิม เจาเมืองแตละคนจะอยู จนแกเฒาและเมื่อตายไปแลวจะแตงตั้งบุตรชาย
เปนเจาเมือง แทนตอไป (จากหนังสือชีวิวัฒน ตอนที่ 3 หนังสือรายงานหัวเมื องตะวันตกฯ เมื อง
ปราณบุรี เขาสามรอยยอด เกาะพะงัน เกาะสมุย)
ในป พ.ศ. 2427 ครั้งเมื่อสมเด็จฯ กรมพระยาภานุพั นธุวงศวรเดช ไดมาตรวจราชการหั ว
เมืองปกษใตทําใหทราบว าชาวเกาะสมุยไมอยากอยูภายใต การปกครองของเมืองนครศรีธรรมราช
เพราะถูกกดขี่ ขมเหง ทําใหชาวเกาะสมุ ยเกรงอาญา เจาพระยานคร ดั งนั้นชาวเกาะสมุยจึงไดรอง
ทุกขกั บ สมเด็จฯ กรมพระยาภานุพั นธุวงศ วรเดช ตอมาในคราวเดียวกั นพระองคทรงแวะเยี่ยม
เยียนที่เมื องไชยา อันเป นเมืองสําคัญแหงหนึ่งในสมัยนั้ น ไดทรงพบปะกับพระยาไชยา (ขํา ศรียา
ภั ย) เจาเมื อง (ตอมาไดรับพระราชทานบรรดาศั กดิ์เป น พระยาวจีสั ตยารักษ) ก็ ทรงชอบพอ
อัธยาศั ยของพระยาไชยามาก ดวยเหตุนี้เองจึงได กราบทูลให พระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล า
เจาอยู หัว ทรงทราบถึงความตองการของชาวเกาะสมุย จึงทําใหเกาะสมุยมาขึ้ น กับเมืองไชยาดวย
เหตุนี้เอง ตอมาเมื่อปพ.ศ. 2440 ได มีการจัดระบบการปกครองทองถิ่นขึ้นใหม โดยยุบรวมหัวเมือง
ตาง ๆ ตั้ งเป น มณฑล จังหวั ด และอํ าเภอเมื องเกาะสมุยกั บเกาะพะงันถู กยุบรวมเป นอําเภอ
เดียวกันและไดส งหลวงพิพิ ธอักษร (สิงห สุ วรรณรักษ) ไปเปนนายอําเภอคนแรกของเกาะสมุย
หลวงพิพิ ธอักษร เปนทั้งนักบริ หารและนักปกครองและนักพัฒนาที่ดี จึงเปนที่ชื่นชอบของ
ชาวเกาะสมุยมากและไดขนานนาม ทานวา "พอนาย" ทานไดยายที่วาการ จากบานดอนแตงมาตั้ง