32
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรม อาจเป
นไปอย
างช
าๆ หรื
อเป
นไปอย
างรวดเร็
วก็
ได
ทั้
งนี้
ขึ้
นกั
บป
จจั
ยที่
เป
นแรงเสริ
มหรื
อแรงต
านการเปลี่
ยนแปลง
ประการที่
สาม
การเปลี่
ยนแปลงทาง
สั
งคม และวั
ฒนธรรม เปรี
ยบเสมื
อนภาพถ
ายปรากฏการณ
ทางสั
งคมในระยะหนึ่
ง ซึ่
งปรากฏการณ
เช
นนั้
นจะไม
ปรากฏในลั
กษณะรู
ปแบบเดิ
มอี
ก
ประการที่
สี
่
พฤติ
กรรมของแต
ละบุ
คคล ย
อม
ก
อให
เกิ
ดการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรมได
โดยเฉพาะอย
างยิ่
งบุ
คคลที่
มี
ชื่
อเสี
ยงเป
นที่
ยอมรั
บของสั
งคมจะมี
อิ
ทธิ
พลต
อการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมมากขึ้
น
ประการที่
ห
า
พฤติ
กรรมฝ
น
สั
งคม หรื
อพฤติ
กรรมที่
เบี่
ยงเบนไปจากบรรทั
ดฐานของสั
งคม ย
อมก
อให
เกิ
ดการเปลี่
ยนแปลงทาง
สั
งคมและวั
ฒนธรรมตามมา เพราะสั
งคมย
อมจะต
องมี
การปรั
บตั
วอย
างใดอย
างหนึ่
ง เช
น การไม
ยอมรั
บการปกครองแบบเผด็
จการของผู
คนในระยะใด ก็
จะทํ
าให
สั
งคมต
องปรั
บรู
ปแบบการปกครอง
ประการที่
หก
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม และวั
ฒนธรรมเป
นสิ่
งที่
หลี
กเลี่
ยงไม
ได
สั
งคมจะต
องมี
ป
จจุ
บั
นเสมอ
ประการที
่
เจ็
ด
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม และวั
ฒนธรรม อาจเกิ
ดขึ้
นจากการกระทํ
าต
อ
กั
นทางสั
งคม และคนเรามี
ปฏิ
กิ
ริ
ยาโต
ตอบกั
น
ประการที่
แปด
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม
และวั
ฒนธรรมย
อมมี
ทิ
ศทางและมี
เป
าหมาย อย
างน
อยที่
สุ
ดก็
เปลี่
ยนจากของเก
าไปเป
นของใหม
จะทราบทิ
ศทางการเปลี่
ยนแปลงได
ถ
าสามารถทราบเป
าหมายและอุ
ดมการณ
ของสั
งคม
ส
วนป
จจั
ยที่
มี
ผลต
อการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรมนั้
นอาจจะกล
าวได
กว
างๆ
อยู
2 ป
จจั
ยคื
อ
ป
จจั
ยแรกเป
นป
จจั
ยภายนอก
เป
นป
จจั
ยที่
เกิ
ดขึ้
นภายนอกชุ
มชน ซึ่
งได
มี
ผลต
อการ
เปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม และวั
ฒนธรรม เช
น การสาธารณู
ปโภค เมื่
อรั
ฐบาลได
ดํ
าเนิ
นการพั
ฒนา
โดยการเร
งสร
างถนน ไฟฟ
า โรงเรี
ยน ทํ
าให
ชุ
มชนชนบทได
รั
บการพั
ฒนาที่
ดี
ขึ้
น การแพร
กระจาย
ทางวั
ฒนธรรมเป
นอี
กป
จจั
ยหนึ่
งที่
มี
ความสํ
าคั
ญต
อการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม และวั
ฒนธรรม
ทั้
งนี้
เพราะการแพร
กระจายทางวั
ฒนธรรมจากสั
งคมเมื
องไปสู
สั
งคมชนบทเป
นเรื่
องที่
เกิ
ดขึ้
นและ
ต
อเนื่
องอยู
ตลอดเวลา ความสั
มพั
นธ
ระหว
างสั
งคมชนบทและสั
งคมเมื
องมี
อยู
มากมาย มี
การพึ่
งพา
อาศั
ยกั
นในด
านเศรษฐกิ
จและสั
งคม
ส
วนป
จจั
ยที่
สองเป
นป
จจั
ยภายใน
เป
นป
จจั
ยที่
เกิ
ดขึ้
นหรื
อมี
อยู
ในชุ
มชน ซึ่
งส
งผลให
มี
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรมได
ป
จจั
ยต
างๆ เหล
านี้
ได
แก
ป
จจั
ยทางนิ
เวศวิ
ทยา เช
น สิ่
งแวดล
อม ที่
ตั้
งของหมู
บ
าน ที่
ดิ
น และอื่
นๆ เป
นต
น ถ
าหากชุ
มชนตั้
งอยู
ในสภาพนิ
เวศวิ
ทยาที่
ดี
ก็
อาจจะพั
ฒนาชุ
มชนของตนให
ดี
ขึ้
น ซึ่
งทํ
าให
มี
การเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม
และวั
ฒนธรรม ป
จจั
ยทางด
านบุ
คลิ
กภาพของป
จเจกบุ
คคล หรื
อสมาชิ
กแต
ละคนก็
มี
ส
วนที่
จะช
วย
ให
เกิ
ดการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคมและวั
ฒนธรรม ทั้
งนี้
เพราะหากบุ
คคลได
รั
บการศึ
กษาสู
ง
มี
ประสบการณ
ต
างๆ ได
ออกไปท
องเที่
ยวก็
อาจทํ
าให
เกิ
ดการยอมรั
บสิ่
งใหม
ๆ ได
ง
ายกว
าบุ
คคลอื่
น
ตลอดจนความเป
นผู
นํ
าของชุ
มชนที่
มี
ความรู
ความสามารถก็
มี
ส
วนในการเปลี่
ยนแปลงทางสั
งคม