Page 39 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

28
2.3 แนวคิดเกี่ยวกับการปรับตัว
มนุษย์มีการปรั บเปลี่ยนเรี ยนรู้มาโดยตลอดตามเหตุและปั จจัยเพื่อความเหมาะสมและ
สอดคล้องกับความจริ งของธรรมชาติ (เอกวิ ทย์ ณ ถลาง. 2545 : 94) หากมองในด้านการ
วิวัฒนาการ คําว่ า “การปรั บตัว” (Adaptation) 2ดาร์ วิน (Darwin) กล่าวว่ าสิ ่ งมีชีวิตที่สามารถ
ปรั บตัวให้เข้ากับสภาวะแวดล้อมของโลกที่ เต็มไปด้วยภย ันตรายได้เท่านั้ น ที่จะดํารงชี วิตอยู่ได้
การปรับตัวนั้ นเป็ นไปตามความต้องการของร่างกายจิตใจ กระบวนการปรับตัวนี้ เกิดขึ้ นเนื่ องจาก
มนุษย์ทุกคนมีความต้องการในการดําเนิ นการเพื่อให้บรรลุถึงความต้องการนั้ น ๆ ซึ่ งมนุษย์ใช้ใน
การเผชิญข้อเรี ยกร้องหรื อแรงผลักดันภายนอกและภายใน2 (นิภา นิธยายน. 2530 : 7-9) การ
ปรั บตัวของคนในชุมชน คือ การที่บุคคลสามารถสร้างหรื อขัดเกลาพฤติกรรมให้เข้ากับแบบแผน
ของสังคม หรื อสิ ่งแวดล้อมที่เปลี่ ยนแปลง ให้สามารถบรรลุจุดหมายที่ต้องการ ทําให้มีชี วิตอยู่
อย่างปกติสุ ขทั้ งทางกายและจิตใจไม่เกิดผลเสี ยทั้ งต่อตนเองและผู ้ อื่น2 (ลักขณา สริ วัฒน์. 2544 :105)
ดังนั้ นบุ คคลจึ งต้องมี การปรั บตัว เพื่ อรั กษาสมดุ ลของร่ างกาย จิ ตใจ และสั งคม
พฤติกรรมที่ แสดงให้เห็ นคื อ มีสุ ขภาพดี ยอมรับความเป็ นจริ ง มีความพึ งพอใจใน ซึ่ งกลไกที่
บุคคลใช้ในการปรับตัวเพื่อรักษาสมดุลประกอบด้วย 2 ส่ วน คือ
1.กลไกการควบคุ ม เป็ นกลไกการปรับตัวที่ เกิดขึ้ นอัตโนมัติ โดยที่บุ คคลไม่รู้ สึ กตัว
เป็ นการทํางานร่ วมกันของระบบประสาท ระบบต่อมไร้ท่ อ การรับรู้และการตอบสนองเพื่ อที่จะ
ควบคุมการทํางานของร่ างกายให้อยู่ในภาวะสมดุล
2.กลไกการรั บรู้ เป็ นกลไกการปรับตัวที่ เกิดจากประสบการณ์ และการเรี ยนรู ้ ซึ่ ง
เกี่ยวกับกระบวนการทางจิต สังคม ที่บุ คคลใช้ในการปรับตัวให้เข้ากับภาวะเครียด บุคคลจะเรี ยนรู้
การปรับตัวในส่ วนนี้ จากทักษะการเข้าสังคม ประสบการณ์แก้ปัญหาในสถานการณ์ที่คล้ายคลึง
กลไกการปรับตัวทั้ง 2 ส่ วนจะเกิดควบคู่กันเสมอ ทํางานร่ วมกันเสมือนว่าเป็ นหน่ วย
เดียวกัน สาเหตุที่มนุษย์ต้องการปรั บตัว 2 ประการคื อ
1. แรงผลักดันภายนอก หรื อข้อเรียกร้ องอันเกิดจากสภาพแวดล้อม และแรงผลักดันที่
ข้อเรี ยกร้องของสังคมหรื อบุ คคลที่มีความสัมพันธ์ กัน
2. แรงผลักดันภายใน ซึ่ งเป็ นแรงกระตุ้นภายในตัวบุคคล ซึ่ งเกิ ดจากสภาพทางสรี ระ
ได้แก่ ความต้องการสิ่ งที่ จําเป็ นในการดํารงชีพ เช่ น อาหาร นํ้ า อากาศ ความอบอุ ่น การพักผ่อน
นอนหลับที่ เพียงพอ อีกประการหนึ่ งคื อ จากประสบการณ์ทางสังคมที่บุคคลนั้ นได้เรี ยนรู้ในอดี ต
หรื อประสบการณ์ ที่ผ่านมา เรี ยกอีกนัยหนึ่ งว่า “เหตุจูงใจทางสังคม” (นิ ภา นิ ธยายน. 2530 :71-87)
นอกจากนั้ นสาเหตุที่ทําให้เกิดการปรับตัวอาจเกิดจาก