Page 256 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

240
ระบบนิเวศอย่างรวดเร็ วและรุนแรง สอดคล้องกับแนวคิดของ เอกวิทย์ ณ ถลาง (2551:1) ที่
กล่าวว่าการเข้ามาของระบบเศรษฐกิจทุนนิยม ได้ทําให้เกิ ดวิกฤติหลงใหลวัตถุ การขยายตัวทาง
การเกษตรควบคู่ ไปกับการตัดไม้ทําลายป่ าเกิดขึ้ นอย่างต่อเนื่ อง แรงงานที่ใช้ในการเกษตรซึ่ ง
แต่ เดิ มใช้แรงงานคนและแรงสั ตว์เป็ นหลัก เปลี่ยนเป็ นการใช้เครื่ องจั กรและเทคโนโลยี
สมัยใหม่ อื่น ๆ ระบบทุ นนิ ยมเข้ามาเป็ นเครื่องกําหนดชีวิตความเป็ นอยู่ของชาวบ้าน ผลที่
ตามมาก่ อให้เกิ ดการแย่งชิงทรั พยากรในชุ มชน กลุ ่มผู ้ มีทุ นทรัพย์ที่ เกี่ ยวโยงกับเครื อข่ าย
อํานาจคื อผู้ ได้รั บผลประโยชน์อย่างสู ง ขณะที่กลุ่มชาวบ้านทั่ วไปกลายเป็ นผู ้ เสี ยเปรี ยบในทุก
ด้าน ชาวสวนยางพาราเป็ นส่ วนหนึ่ งที่ต้องอยู่ในวังวนดังกล่าว นอกจากนี้ อิทธิ พลของระบบ
ทุนนิ ยมและบริ โภคนิยม ย ังทําให้ชาวสวนยางพาราจํานวนไม่น้อยหันมาชื่นชมและเอาอย่ าง
นิ ยมความหรู หราความมั่งคั่งที่ ถึงพร้ อมด้ วยวัตถุ วิธี การดําเนินชี วิตตามกระแสทุ นนิยมได้
แพร่ กระจายเข้ามาครอบง ําคนทุ กกลุ่มอาชีพ การที่ ชาวสวนยางพาราได้ดําเนินวิ ถีชี วิตตาม
กระแสทุนมากขึ้ นเช่ นนี้ ดูอย่ างผิวเผินเหมื อนกับว่ าชาวสวนยางพาราสะดวกสบาย มีการ
พัฒนา มี ความเป็ นอยู่ที่ดี ขึ้ น แต่โดยเนื้อแท้แล้วชาวสวนยางพาราจํานวนไม่น้อยต้องเผชิญกับ
ความทุกข์ที่ จมปลักอยู่กับภาวะเงินผ่ อน ทั้ งรถยนต์ รถจักรยานยนต์ เครื่ องใช้อํานวยความ
สะดวกสบายภายในบ้าน ส่ งผลให้การรั กษารู ปแบบและวัฒนธรรมขนบธรรมเนี ยมประเพณี
ดั้งเดิ มในชุมชนเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม สอดคล้องกับการศึกษาของจํานง แสงสุ ข (2542 : 4-5)
ที่ได้ ทําการศึกษาตัวบ่งชี้ ของเศรษฐกิจทุนนิ ยมว่ า ภาวะของทุนนิ ยมทําให้เกิ ดความเหลื่อมลํ้ า
ระหว่ างคนรวยกับคนจน
ชุ มชนชาวสวนยางพาราไม้เรี ยงซึ่ งเป็ นชุมชนที่ มีความเข้มแข็ ง อันเกิ ดจากการ
รวมตัวของชาวบ้านในชุมชน เพื่อแก้ปัญหายางพาราตกตํ่า ชาวบ้านไม้เรี ยงได้พยายามคิ ดหา
วิธีแก้ ปัญหาโดยไม่รอพึ่งความช่ วยเหลือจากภาครั ฐ ความสําเร็ จของไม้เรี ยงเป็ นสิ่ งที่สะท้อน
ให้เห็ นว่านโยบายขั้ นตอนการทํางานต่าง ๆ รวมทั้ งบุคคลากรที่รั บผิดชอบของภาครั ฐควร
ปรั บเปลี่ยนแก้ไขทั้ งวิธีคิ ดและวิธีทํางาน เนื่องจากที่ผ่ านมาไม่ได้เสริ มสร้างให้ ชุมชนเกิ ดความ
เข้มแข็งอย่างย ั่ งยืนอย่างแท้จริ ง จากบทเรี ยนที่ผ่ านมาภาครัฐควรสนับสนุนให้ชุ มชนได้ คิ ดเอง
ทําเอง ด้วยการปรับกระบวนทัศน์เป็ นการทํางานเชิงบู รณาการ ไม่ใช่ การทํางานที่เกิดจากการ
สั ่งการหรื อการทํางานแบบแยกส่ วน ภาครั ฐควรปลุกเร้ ากระตุ้ นและสนั บสนุ นให้ชาวบ้านเกิด
จิตสํานึกและตระหนั กถึงการรวมกลุ่ม ร่ วมกันคิดแก้ไขปั ญหาเองได้อย่ างต่อเนื่ องและย ั ่ งยืน
สิ ่ งที่ ได้จากการเรี ยนรู ้จากไม้เรียงที่สํ าคัญอีกประการหนึ่ งคือ ภาวะผู้นํา ประยงค์ รณรงค์ และ
ผู ้ นําคนอื่น ๆ ซึ่ งใช้เวลายาวนานในการชักนําชาวบ้านด้วยการปลูกจิตสํานึ กให้ร่ วมมือร่ วมใจ
กันโดยวิธีการตัดสินใจที่ เป็ นประชาธิปไตย และเอาจริงเอาจังกับการทํางาน ตระหนักถึงความ