Page 235 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

219
ในการเสริ มสร้ างความเข้มแข็งของชุ มชน เพื่อเป็ นฐานรองรับการแก้ไขปั ญหาและการพัฒนา
ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สั งคม วัฒนธรรม ทรั พยากรธรรมชาติ และสิ ่งแวดล้อมพร้อมกันทุ กด้าน
1.ขั้ นตอนของการสร้ างความเข้ มแข็งในกับชุ มชนชาวสวนยางพารา
จากการศึกษาปรากฏการณ์และบริ บทต่าง ๆ ของชุมชนชาวสวนยางพาราไม้เรี ยง
ผู ้ วิจัยค้นพบทางเลือกในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ ชุมชนชาวสวนยางพาราเพื่อเป็ นแนวทาง
ให้ชุ มชนชาวสวนพาราพื้ นที่อื่น ๆ ที่ เผชิญกับปั ญหาการเข้ามาของระบบทุนนิยม ที่ส่ งต่อวิ ถี
ชุ มชน และเพื่อเป็ นแนวทางการพึ่ งตนเองและการพัฒนาที่ย ั่งยืน ชุมชนชาวสวนยางพาราต้อง
ผลักดันให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชน โดยมี ขั้นตอนดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 คือ การพัฒนานาคน ชาวบ้านและชาวสวนพาราในชุมชนทุกคน
นับว่าเป็ นหัวใจสํ าคัญของการพัฒนา ที่สําคัญต้องมี บุคคลที่ เป็ นผู ้ นําที่คิดจะดําเนิ นการและมี
ความตั้งใจในการพัฒนา ผู้ นํา ต้องมีจิตสาธารณะ เสี ยสละ มี ความรู้ ความเข้าใจปั ญหาต่าง ๆ
ของชุ มชนเป็ นอย่างดี จากนั้ นต้องประสานให้ ทุกคนในชุมชนจัดการและดําเนิ นกิจกรรมสร้าง
ทางเลือก และการถ่ายทอด โดยผู้ นําที่เป็ นต้นแบบของไม้เรี ยง กรณี ของคุ ณ ประยงค์ รณรงค์
ซึ่ งมีลักษณะของผู ้นําที่สร้ างความแข็งให้แก่ชุ มชนกล่าวคือ 1) มีความตั้ งใจจริ งที่ จะแก้ปัญหา
ชุมชน และได้รับการยอมรับจากชาวบ้าน 2) มีความคิดริ เริ่ มสร้ างสรรค์ มีวิสัยทัศน์ กล่าวคือ
“รู ้ลึก รู ้กว้าง และรู้ไกล” และสนใจใฝ่ รู้อยู่เสมอ 3)สามารถเข้าใจ วิเคราะห์ ปัญหาของชุมชน
และวางแผนแก้ไขพัฒนาทั้ งในระยะสั้ นและระยะยาว 4) มีอุดมการณ์ เชื่ อมั่ นและยึดมั่นใน
หลักการ มีความยุติ ธรรม 5)ในชุมชนต้องสามารถบริ หารจัดการ ประสานงานทั้ งภายในและ
ภายนอกชุมชน ชักจูงให้ชาวบ้านมีส่ วนร่ วมในการสร้างทางเลื อกและการพัฒนา 6) ทันต่ อ
เหตุ การณ์และการเปลี่ยนแปลงทั้ งภายในและภายนอกชุมชน และ 7) สมาชิกในชุมชนต้องรับฟั ง
ความคิดเห็นของผู้อื่น ควบคุมและยอมรับการวิพากษ์วิจารณ์
ขั้นตอนที่ 2 การเข้าใจปั ญหาของชุ มชน การกําหนดกรอบประเด็นปั ญหา ที่
สําคัญคือต้องมีผู ้นําหรื อแกนนําชุมชน ต้องจัดให้มีคณะทํางานเป็ นเบื้ องต้น เพื่อสร้างทางเลือก
และดําเนิ นกิจกรรมในการแก้ปั ญหา เช่น ปั ญหายางพาราตกตํ่า หรื อปัญหาค่ านิยมใหม่ที่ เข้ามา
ปั จจัยของสื่ อเข้ามามีอิ ทธิ พลต่ อชาวสวนยางพารา และน่าจะมี อิ ทธพลต่อการเปลี่ ยนแปลง
ทัศนคติ ค่ านิยม และพฤติกรรมการบริ โภคของชาวบ้ านที่หันไปบริ โภคสิ นค้าต่ าง ๆ จาก
ภายนอกชุ มชน สินค้าฟุ่ มเฟื อย การเข้ามาของระบบเงินผ่อน เช่น รถยนต์ โทรทัศน์ เครื่ องเสียง
โทรศัพท์มือถืรุ่ นใหม่ ฯลฯ การทําลายระบบนิเวศ การบุกรุ กพื้ นที่ป่ าเพื่อปลูกยางพารา การทํานา
ปลูกข้าวมีน้อยมาก มุ่งซื้อข้าสารเพื่อการบริ โภค ขาดการยึดมั ่นศรัทธาคําสอนของผู ้ อาวุโส หรื อ