Page 204 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

188
นครศรี ธรรมราช สงขลา และภาคอีสาน อีกทั้งย ังสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนที่มีลักษณะการ
ดําเนินงานคล้าย ๆ กันเช่น กลุ ่ มผู ้ใหญ่วิบู ลย์ เข็มเฉลิ ม ที่จังหวัดฉะเชิ งเทรา ฯลฯ โดยนําเอา
แนวคิดประสบการณ์ ที่แลกเปลี่ยนเรียนรู ้มาปรั บใช้กับชุมชน อาทิ ใช้พื้ นที่สวนยางพาราส่ วน
หนึ่ งทําเกษตรผสมผสานการเลี้ ยงปลาดุกในบ่ อซีเมนต์ การเลี้ ยงวัวในสวนยางพารา เป็ นต้น
นับได้ว่าเป็ นการเสริ มการพึ่งตนเองให้มั ่ นคงยิ ่ งขึ้ นด้วย
การพัฒนาการพึ่ งตนเองของชุ มชนไม้เรี ยงตั้ งแต่เริ่ มต้นมาจนถึ งกระทั่งตั้ งโรงงาน
แปรรู ปยางพาราสามารถสร้ างความมั่ นคงด้ วยการสร้างอาชี พเสริ มบนพื้นฐานของการนําเอา
เทคโนโลยีสมัยใหม่ มาผสมผสานเข้ากับเทคโนโลยีพื้นบ้าน รวมทั้งรั บแนวคิ ดประสบการณ์
จากภายนอกชุ มชนมาลองผิดลองถูกและปรับใช้ในที่สุ ดชุมชนก็สามารถดํารงตนอยู่ได้ด้วยการ
ยืนอยู ่บนลําแข้งของตนเองได้อย่างน่าภาคภูมิ
6.2 การสร้ างศักยภาพของชุ มชนไม้ เรียง
การพึ่ งตนเองของชุ มชนไม้เรี ยงดังที่กล่ าวมาแล้วได้นําไปสู่ การสร้างศักยภาพของ
ชุ มชน โดยที่ชาวบ้านในชุมชนมีฐานคิ ดใหม่ว่า ชุ มชนไม่ได้ “โง่ จน เจ็บ” ตามที่ เข้าใจกัน
แต่ อยู่บนฐานของความเข้าใจเรื่ อง “ศักยภาพ” ของชุมชนคือ “คน ความรู้ ทรัพยากร ” เป็ น
องค์ประกอบที่สําคัญยิ่งในการพัฒนาศักยภาพ (เสรี พงศ์พิ ศ. 2546 : 17) จากฐานคิดดังกล่าวทํา
ให้แกนนําชาวบ้านอย่ างประยงค์ รณรงค์และสมาชิ ก มองว่า การพัฒนาศักยภาพของชุมชน
โดยการส่ งเสริ มให้ชาวบ้านพัฒนาศักยภาพของตนเองด้วยการเชื่ อมโยงกับความรู้ และภูมิปัญญา
ให้สอดคล้องกับทรั พยากรที่มีอยู ่ ในชุ มชน ก่อให้เกิ ดความสัมพันธ์ซึ่ งเรี ยกว่า กระบวนทั ศน์
พัฒนาใหม่ ที่ประกอบไปด้วย “การเรียนรู้ การจั ดการ และการพัฒนา” นั่นก็คื อ ชุมชนมีการ
จัดการตนเอง ด้วยการจัดองค์กรชุ มชนอย่างมีประสิ ทธิภาพ กระบวนการพัฒนาดังกล่าวอันมี
เป้ าหมายที่การพึ่ งตนเองของชาวบ้านเป็ นสําคัญชุมชนมี แนวทางในการพัฒนาดังนี้
6.2.1 การกําหนดแผนแม่บทของชุ มชนไม้ เรียง
แผนแม่บทของชุ มชนไม้เรียงเกิ ดจากกระบวนการเรี ยนรู ้นําไปสู่ การดําเนินการ
ทําเพื่ อคิดวิ ธีการพึ่ งพาตนเอง เป็ นแผ่นพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนที่ ชุ มชนร่ วมกัน
พัฒนาขึ้ นด้วยกระบวนการเรี ยนรู ้ที่ ทําให้เข้าใจศักยภาพอันแท้จริ งของตนเอง ทั้งนี้ เพื่ อ
แก้ปัญหาซึ่ งเกิ ดจากการปลู กพืชเชิงเดี่ ยวที่มียางพาราเป็ นพืชหลักเพียงอย่างเดี ยว แม้ว่าสวน
ยางพาราจะสร้างรายได้เป็ นอย่างดีก็ ตาม แต่รายได้ดังกล่าวก็ใช้หมด ในที่สุ ดหามาได้เท่าไรก็ยิ ่ง