Page 12 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ 1
บทนํา
1.1 ภูมิหลัง
มนุ ษย์แต่ ละสังคมต่ างมี วัฒนธรรมเป็ นของตนเองและมี การสร้ างรู ปแบบของ
วัฒนธรรมที่เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพสั งคมและยุคสมัย วัฒนธรรมได้แสดงถึงความเป็ น
อันหนึ่ งอันเดี ยวกันของกลุ ่มชนนั้ น ๆ วัฒนธรรมคื อพลังทางภูมิปั ญญาของสังคม สะท้อนการ
พัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ จิตใจ การเมือง สังคม สิ่ งแวดล้อมพร้อมกันไป (ประเวศ วะสี.สื บค้นเมื่อ
4 กันยายน 2551, จากhttp://www.openbase.in.th)วัฒนธรรมของชุมชนนั้ นเริ่ มจากการตั้ งถิ ่ น
ฐานที่สั มพันธ์ กับเงื่ อนไขด้านภู มิศาสตร์ โดยมี อิ ทธิ พลต่ อรู ปแบบการทํามาหากิ น การจั ด
ความสัมพันธ์ระหว่างหมู่ บ้านกับโลกภายนอก ส่ วนด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติและวิถีการ
ผลิ ตจะมีอิทธิ พลต่อรู ปแบบความสัมพันธ์ระหว่างคนในชุ มชน (ฉัตรทิพย์ นาถสุ ภา และพรพิไล
เลิศวิชา. 2537 : 24-40)
สังคมไทยในอดี ตมี ความเป็ นธรรมชาตินิ ยมมี วัฒนธรรมเกษตรกรรมเป็ นโครงสร้าง
ของสังคม มีศาสนาเป็ นตัวขับเคลื่อนทางจริ ยธรรมและจิตวิ ญญาณ วัฒนธรรมด้านการเกษตรจึ ง
เป็ นพื้ นฐานที่หล่อหลอมชี วิตจิตใจของคนไทยให้ มีจิตใจอ่อนโยนเอื้อเฟื้ อเผื่อแผ่เกื้ อกูลต่อกันและ
มีความเป็ นอยู่อย่างเรี ยบง่าย (นิ เทศ ตินณะกุล. 2549 : 49-68) วัฒนธรรมภาคการเกษตรของไทยมี
ความเกี่ยวข้องกับเงื่อนไขทางภูมิศาสตร์และสภาพแวดล้อมทางนิ เวศเป็ นสําคัญ มี วิถี การผลิตที่
หลากหลายในแต่ละสภาพพื้ นที่ กล่าวคือ บริ เวณพื้ นที่ราบจะมีการปลูกพืชผักผลไม้ พื้ นที่ลุ่ มมี
การทํานาปลูกข้าว พื้นที่ ชายทะเลมีการจั บสัตว์นํ้ า ส่ งผลให้วิ ถีชี วิ ตและวัฒนธรรมมี ความ
แตกต่างกันตามสภาพแวดล้อมที่ แตกต่างกันในแต่ละพื้ นที่ที่ชุ มชนนั้ น ๆ ตั้ งอยู่
สําหรับภาคใต้ของไทยนั้ นเป็ นดินแดนที่ มีสภาพภูมิประเทศที่ ขนาบด้วยทะเลทั้ งสอง
ด้าน บริเวณตอนกลางมีเทื อกเขาทอดตัวเป็ นแนวยาว สภาพดังกล่ าวส่ งผลให้ภาคใต้มีลักษณะ
อากาศเป็ นแบบมรสุ มเขตร้อนหรื อร้อนชื้ นแถบมรสุม (กฤษณา วงษาสันต์และคณะ. 2542 : 35)
ด้วยเหตุนี้ อาชีพของผู้คนส่วนใหญ่ นอกจากการทําประมงเป็ นสําคัญแล้วย ังมีการเพาะปลูกพื ช
บริ เวณที่ราบเชิ งเขา พืชเศรษฐกิจที่สําคัญในเขตอากาศแบบป่ าดิ บชื้นเช่ นนี้ คือ ยางพารา กล่ าวได้
ว่า เมื่อยางพาราแพร่ หลายได้กลายเป็ นพื้นฐานการขับเคลื่อนวัฒนธรรมทางการเกษตรของผู ้ คน
โดยส่ วนใหญ่ ของภาคใต้ ยางพาราส่ งผลต่อวิ ถี ชีวิตและการสื บทอดภู มิปั ญญาในอาชี พนี้ มา