Page 11 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๑
บทนํา
๑.๑ ความสํ าคัญของปัญหา
นครศรี ธรรมราช เป็ นเมืองโบราณเมืองหนึ่ งในภาคใต้ที่มีความเจริ ญก้าวหน้า
ด้านศิลปวัฒนธรรม เป็ นเมื องศูนย์ กลางของพระพุทธศาสนาและการเมืองการปกครองในภาคใต้
มานับพันปี มีชื่อเรี ยกแตกต่างกันหลายชื่อ เช่น ตามพรลิงคม ตันมาลิงค์ ตามพรลิงนคร และต่ อมา
เป็ นเมืองนครศรี ธรรมราชได้มีการพัฒนาเป็ นเมืองท่าที่สําคัญ พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๙ เป็ นช่วงที่
นครศรี ธรรมราชมีความเจริ ญรุ่ งเรื องสู งสุ ด ภายใต้ การปกครองของราชวงศ์ศรี ธรรมมาโศกราช
ได้สถาปนาพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์ขึ้ นอย่างมั ่นคงในนครศรี ธรรมราช มีการบูรณะพระเจดีย์
องค์เดิมให้เป็ นทรงระฆังคว ํ่า อันเป็ นศิลปะลังกา จนกลายเป็ นศูนย์กลางวัฒนธรรม เป็ นเมืองแม่แห่ง
วัฒนธรรมที่ ได้ถ่ ายทอดศิ ลปวัฒนธรรมไปย ั งหัว เมืองอื่น ๆ รวมทั้งสุโขทัย ปั จจัยสําคัญที่
ก่ อให้เกิดความเจริ ญรุ่ งเรื อง น่าจะเนื่องมาจากการเป็ นสถานี การค้ าสําคั ญของคาบสมุทรไทย
เป็ นจุ ดพักถ่ ายซื้ อสิ นค้ าระหว่ างตะวันออกกั บตะวันตกที่ ดี ที่ สุ ดในเวลานั้ น ประกอบกับ
บริ เวณหาดทรายแก้วอันเป็ นศูนย์กลางของชุมชน มี การติดต่อค้าขายกับนานาชาติ เช่น จีน และ
โดยเฉพาะอินเดี ยซึ่ งได้นําเอาพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์ เข้ามา เผยแพร่ในนครศรี ธรรมราช
อิ ทธิพลความเชื่อวัฒนธรรมด้านศาสนา วัฒนธรรมด้านการปกครอง และวัฒนธรรมด้านการละเล่น
ทําให้เมื องนครศรี ธรรมราชเป็ นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนา ได้มีการสร้างพระบรมธาตุเจดีย์และ
วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารเป็ นศูนย์รวมของความเลื่อมใสศรั ทธาของประชาชน วัดพระมหาธาตุ
วรมหาวิหาร นอกจากจะเป็ นบ่อเกิ ดความเชื่ อต่าง ๆ ดังกล่าวแล้ว ย ังเป็ นบ่ อเกิดของประเพณีสําคัญ
หลายประเพณี ได้ แก่ ประเพณี แห่ ผ้าขึ้ นธาตุ ประเพณี สารทเดือนสิ บ ประเพณี ตักบาตรธูปเทียน
ซึ่ งประเพณี ดังกล่าวจะจัดทําขึ้นในวันธรรมสวนะหรื อวันพระ โดยเฉพาะประชาชนจะรวมกลุ่มกัน
บริ เวณฐานด้านใดด้านหนึ่ งของพระบรมธาตุเจดีย์ เพื่อฟั งเทศนา และระหว่างรอพระสงฆ์มาเทศน์
นั้ นจะมีประชาชนมาอ่านหรื อสวดนิ ทานชาดก นั้ นก็คื อ “การสวดด้าน”
ประเพณี สวดด้านเป็ นประเพณี ที่จั ดให้มี คนอ่านหนังสื อร้ อยกรอง (ชาวนคร
เรี ยกว่าสวดหนังสื อ) ประเภทนิทานต่ าง ๆ ซึ่ งส่ วนใหญ่เป็ นนิ ทานพื้นเมื องที่กวี พื้ นเมืองแต่งขึ้ น
การอ่าน(สวด) ใช้ภาษาพื้นเมืองของชาวนคร และมี การสวดเฉพาะในวิหารคด หรือพระระเบี ยงรอบ
พระบรมธาตุ เจดีย์ทั้ ง ๔ ด้าน ประเพณี สวดด้านจะมีการสวดทุกวันธรรมสวนะหรื อวันที่มีความสํ าคัญ
ทางพระพุ ทธศาสนา โดยจะมี การสวดก่ อนเวลาพระสงฆ์ จะเทศนาหรื อฉั นภัตตาหารเพล