๕๒
ผ่
านมาจนถึ
งปั
จจุ
บั
นในชุ
มชนตะโหมดมี
ผู
้
นํ
าเป็
นที่
ยอมรั
บของชาวบ้
าน กรณี
ของความขั
ดแย ้
งอั
น
เกิ
ดจากผู
้
นํ
าจึ
งมี
ให้
เห็
นน้
อยมาก
การแก้
ไขและคลี่
คลายความขั
ดแย ้
งในชุ
มชนตะโหมด เป็
นอี
กเรื่
องหนึ
่
งที่
มี
ความสํ
าคั
ญใน
วิ
ถี
ชี
วิ
ตของชาวบ้
านในชุ
มชน ความถู
กต้
องตามตั
วบทกฎหมายในบางกรณี
อาจไม่
ใช่
เรื่
องสํ
าคั
ญ
หากความถู
กต้
องนั
้
นเป็
นตั
วทํ
าลายความสงบและสั
นติ
ของชุ
มชน การแก้
ไขความขั
ดแย ้
งในชุ
มชน
ตะโหมดเดิ
มมี
พระเจ้
าอาวาสวั
ดตะโหมดและผู
้
เฒ่
าผู
้
แก่
ในชุ
มชนที่
ชาวบ้
านทั
้
งหลายนั
บถื
อเป็
นผู
้
พิ
จารณา การพิ
จารณานั
้
นจะใช้
หลั
กคุ
ณธรรมและจารี
ตที่
ถื
อปฏิ
บั
ติ
ต่
อกั
นมา จุ
ดมุ
่
งหมายของการ
แก้
ไขข้
อขั
ดแย ้
งอยู
่
ที่
การทํ
าให้
คู
่
กรณี
สามารถประนี
ประนอมและอยู
่
ร่
วมกั
นในชุ
มชนนั
้
นต่
อไปได้
ปั
จจุ
บั
นชาวบ้
านในชุ
มชนตะโหมดก็
ย ั
งอาศั
ยคํ
าปรึ
กษาแนะนํ
าจากพระสงฆ์
โต๊
ะอิ
หม่
าม
และผู
้
อาวุ
โสในชุ
มชนเป็
นลํ
าดั
บแรกก่
อนเสมอ หากคลี่
คลายได้
ก็
จะไม่
พึ
่
งกระบวนการตามกฎหมาย
แต่
ถ้
าเป็
นความขั
ดแย ้
งที่
ยากต่
อการจั
ดการภายในชุ
มชนก็
จํ
าเป็
นจะต้
องพึ
่
งกระบวนการตามกฎหมาย
แต่
ก็
คงไว้
ด้
วยหลั
กการประนี
ประนอมเสมอมา นอกจากปั
ญหาความขั
ดแย ้
งดั
งกล่
าว ปั
ญหาอื่
น ๆ ที่
เกิ
ดขึ
้
นภายในชุ
มชน เช่
น ปั
ญหาด้
านสาธารณู
ปโภค ปั
ญหาด้
านการศึ
กษา ปั
ญหาด้
านอาชี
พ รวมไป
ถึ
งปั
ญหาด้
านสิ
่
งแวดล้
อม เป็
นต้
น ชาวบ้
านในชุ
มชนตะโหมดจะนํ
าปั
ญหาดั
งกล่
าวมาร่
วม
ปรึ
กษาหารื
อกั
นในวั
ดตะโหมด ซึ
่
งปฏิ
บั
ติ
กั
นมาตลอด โดยมี
ผู
้
นํ
าสองศาสนาคอยให้
ความร่
วมมื
อใน
การแก้
ไขปั
ญหาต่
าง ๆ เช่
น เมื่
อทางมั
สยิ
ดต้
องการความช่
วยเหลื
อไม่
ว่
าจะเป็
นในด้
านทุ
นทรั
พย์
กํ
าลั
งคนหรื
อการระดมความคิ
ด ทางโต๊
ะอิ
หม่
ามจะประสานมาทางวั
ดตะโหมด พระสงฆ์
จะคอย
เป็
นผู
้
ประสานความร่
วมมื
อในการให้
ความช่
วยเหลื
อหรื
อเข้
าร่
วมในกิ
จกรรมต่
าง ๆ ในขณะเดี
ยวกั
น
ทางวั
ดเมื่
อมี
กิ
จกรรมหรื
อต้
องการความช่
วยเหลื
อจะประสานไปทางโต๊
ะอิ
หม่
าม จะได้
รั
บการตอบ
รั
บและยิ
นดี
เข้
าร่
วมกิ
จกรรมต่
าง ๆ แม้
กิ
จกรรมเหล่
านั
้
นจะจั
ดขึ
้
นในวั
ดก็
ตาม ทํ
าให้
วั
ดตะโหมดเป็
น
ศู
นย์
รวมของผู
้
คนในชุ
มชนทั
้
งสองศาสนา ก่
อให้
เกิ
ดการเรี
ยนรู
้
แลกเปลี่
ยน และเกิ
ดกิ
จกรรมต่
าง ๆ
เพื่
อแก้
ปั
ญหาและพั
ฒนาชุ
มชน จึ
งเกิ
ดการรวมกลุ ่
มต่
าง ๆ ตามธรรมชาติ
โดยเฉพาะกลุ
่
มสภาลานวั
ด
ตะโหมด เป็
นกลุ
่
มใหญ่
ที่
คอยประสานงานในการแก้
ไขปั
ญหาด้
านต่
าง ๆ ภายในชุ
มชน และเชื่
อม
ประสานร้
อยรั
ดผู
้
คนในชุ
มชนให้
มี
ความสามั
คคี
มี
ส่
วนร่
วมในกิ
จกรรมต่
าง ๆ และก่
อให้
เกิ
ดการ
เรี
ยนรู
้
พั
ฒนาทั
้
งคนและชุ
มชนได้
อย่
างย ั ่
งยื
น ลั
กษณะดั
งกล่
าวจึ
งเป็
นจุ
ดแข็
งที่
สํ
าคั
ญของชุ
มชนตะ
โหมด
บทบาทของผู
้
อาวุ
โสในชุ
มชนตะโหมด มี
ส่
วนสํ
าคั
ญที่
ทํ
าให้
ตะโหมดมี
ความเป็
นชุ
มชน
และอยู
่
กั
นอย่
างสงบและสั
นติ
ในปั
จจุ
บั
น จากการศึ
กษาชุ
มชนและจากเอกสาร ตะโหมดศึ
กษา :