Page 26 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๓
องค์ ความรู้ด้านวรรณศิลป์ของศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์:
ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา
ตลอดระยะเวลายาวนานกวํา ๖๐ ปี ที่ผลงานสร๎างสรรค๑ ของ ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา
ศิลปินแหํงชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปีพุทธศักราช ๒๕๓๖ (ประคิณ ชุมสาย ณ อยุ ธยา, ๒๕๕๓, ไมํ
ปรากฏหน๎ า) ในนามปากกา ‚อุชเชนี ‛ สํ าหรับบทประพันธ๑ประเภทกวีนิพนธ๑ และ ‚นิด นรารั กษ๑‛
สํ าหรับงานเขียนร๎อยแก๎ว ได๎ เป็นที่นิยมยกยํองกันอยํางแพรํหลาย ด๎วยเนื้อหาและแนวคิดอันสะท๎อน
ความเป็นมนุษย๑ และภาพปัญหาสังคมอยํางคมเข๎ มจับใจ ทั้งด๎วยวรรณศิลป์อั นโดดเดํนอยํ างหา
ผู๎ ทัดเทียมได๎ยาก
การศึกษาในบทนี้จึ งเป็นการวิเคราะห๑เกี่ยวกั บลีลาวรรณศิลป์ของ ประคิ ณ ชุมสาย ณ อยุ ธยา
เพื่อสรุปเป็ นองค๑ความรู๎ อันจะเป็นประโยชน๑ตํอการสร๎ างสรรค๑และสืบสานวรรณกรรมไทยตํอไป
ลักษณะเด่นเชิงวรรณศิลป์ในบทกวี นิพนธ์ของ “อุชเชนี”
บทกวีนิพนธ๑ในนามปากกา “อุชเชนี ‛ สํวนใหญํประพันธ๑ขึ้นในชํวงเวลาระหวําง พ.ศ.๒๔๙๕
-๒๕๐๑ โดยตีพิ มพ๑ในนิตยสารตําง ๆ เชํ น สยามสมัย (สุข สูงสวําง และ สุ ชาติ สวัสดิ์ศรี , ๒๕๒๓,
หน๎า ๔) และนิตยสาร สายธาร เป็นต๎ น (แมํขวัญข๎าว, ๒๕๒๓, หน๎า ๒๖) วรรณกรรมสร๎างสรรค๑อั น
ล้ํ าคําตํอวงวรรณกรรมไทยเป็นจํานวนมากกวําร๎ อยบทเหลํานี้ จําแนกเป็นบทกวีนิพนธ๑ ๒ ประเภท ดังนี้
๑. บทร้อยกรอง
‚อุชเชนี‛ สร๎ างสรรค๑บทกวีในรูปแบบคําประพันธ๑ไทย จํานวนทั้งสิ้น ๑๕๗ บท เป็นคํ าประพันธ๑
ประเภทกลอนถึง ๑๒๘ บท ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นกลอนแป ดหรือกลอนสุภาพ มีกลอนหกและกลอนสี่
บ๎างเล็กน๎ อย สํวนคําประพันธ๑ประเภทอื่น ๆ มีกาพย๑ยานี ๑๑และกาพย๑ฉบัง ๑๖ จํานวน ๑๗ บท
โคลง ๖ บท และฉันท๑ ๔ บท ประกอบด๎ วย ภุชงคประยาตฉันท๑ อิ ทิสั งฉันท๑ และวิชชุมมาลาฉันท๑
นอกจากนี้ “‚อุชเชนี ‛”ยังประพันธ๑บท กวีซึ่งใช๎คําประพันธ๑ในลักษณะประสมประสานที่แปลก
ออกไป จํานวน ๒ บท คือ บทหนึ่งประพันธ๑ด๎วยกาพย๑และกลอน และอีกบทหนึ่งประพันธ๑ด๎วยกาพย๑และ
โคลง1 กวีนิพนธ๑ทั้งสองบทนี้เป็ นบทอาศิรวาทถวายพระพรชัยมงคลแดํ พระบาทสมเด็จพระเจ๎ าอยูํหัว
ภูมิพลอดุลยเดชฯ เนื่องในวั นเฉลิมพระชนมพรรษา
1 บทกวีทั้ งสองบทนี้เป็นการดําเนิ นความตํอกันไป ไมํซ้ําเนื้อความหรื อขยายความตามขนบของบทประพันธ๑ชนิดที่ เรียกวํา “กาพย๑หํ อ
โคลง” อันเป็นแบบแผนบทกวีนิพนธ๑ของไทยซึ่งเป็นที่นิยมแบบหนึ่ง จึงไมํอาจเรียกได๎ วําเป็น “กาพย๑หํ อโคลง” สํวนการประพันธ๑ด๎วย
กาพย๑และกลอนในเรื่องเดียวกั น ไมํใชํรูปแบบปกติที่นิ ยมกันทั่วไป