Page 31 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลป นแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๑๗
ศิลปะการแสดงชั้นเชิงลีลาของศิลปะการปองกันตัวของลูกผูชายชาวลานนาในอดีตที่งดงามยิ่ง
ศิลปะการตอสูเชนนี้ พบไดในทุกภู มิภาคของประเทศไทย เชน รํ ากระบี่กระบองของชาวไทย
ภาคกลาง รํามวยอี สานโบราณของชาวไทยภาคอีสาน รํามวยไชยาของชาวไทยภาคใต การ
แสดงสิละของขาวไทยมุสลิมภาคใต และการรํ ามวยไทย เปนตน
การฝกหัดฟอนเจิงของลานนานั้น ผู สนใจที่จะฝกฟอนเจิงตองไปสมัครเปนลูกศิษยกับ
พอครูเจิง ที่มีชื่อเสียงเป นที่ยอมรับในแตละทองถิ่น การฝกจะเริ่มตนดวยการขึ้นครู การฝ กหัด
ย างขุม ยางสามขุ ม (พอครูบางท านอาจมี ถึง ๓๒ ขุม) การฝกย างขุมเป นการฝกประสาท
สัมผัส การทรงตั วและความคล องตั ว นับเป นพื้นฐานที่สําคั ญของฟอนเจิง หลังจากฝ กหั ด
ยางขุมแลว ก็จะเริ่ มตอดวยเจิงมือเปลาในกระบวนทาตาง ๆ ซึ่งเรียกว าแม เชนแมบิดบั วบาน
แมเกี้ยวเกลา แมเสือลากหาง ฯลฯ เมื่อพ อครูเห็นวาลูกศิษยมีความคลองแคลวในระดั บหนึ่ง
แลว จะตอดวยการฝ กเจิงอาวุธ เชน เจิงดาบ เจิ งหอก เจิงไมค อน เจิงหลาว เมื่ อฝกจนครบ
กระบวนทาอยางชํานาญแลว ในชวงสุดทายพอครูจะสอนไมตายที่ เรียกวาแมปอด คือ แมทา
พิเศษที่นอกเหนือจากบทเรียนหลักให และจะอบรมสั่งสอนลูกศิษยใหประพฤติปฏิบัติตนอยูใน
ศีลธรรม ไม อวดตน หรือคิดข มเหงทําร ายผู อื่นอีกด วย แมท าของฟอนเจิ งนี้อาจมี การคิ ด
ประดิ ษฐดัดแปลงใหแตกตางกั นไปบ าง ตามแตความคิดของพ อครูในแต ละสํานัก ในการ
ฝกหัดฟอนเจิงนี้ จะมีการฝกการตบมะผาบควบคูไปดวย
การตบมะผาบเป นลี ลาท ารําของผู ชายชาวล านนาอี กอยางหนึ่ ง และจั ดว าเปน
สวนหนึ่ งของการฟอนเจิงด วย วั ตถุประสงค ของการตบมะผาบหรือร ายรําดังกลาวนี้ เป น
การแสดงออกเพื่อ
ก. การรายเวทมนตรไปตามสวนตาง ๆ ของรางกาย เพื่อความคงกระพันชาตรี ตาม
ความเชื่อของคนโบราณ
ข. เปนการขมขวัญคูตอสู ดวยการตบมะผาบใหมีเสียงดัง ดวยลีลาที่เขมแข็งและมี
ชั้นเชิง
ค. เป นการหลอกลอและยั่วโทสะคู ตอสู เพราะมนุษยเมื่อมีโทสจริตแล ว ความสุขุม
รอบคอบก็จะมีนอยลง มั กจะบุมบาม และอาจเพลี่ยงพล้ําไดงาย ลีลาของการตบมะผาบมีอยู
หลายประเภท ดังตัวอยางที่ไดรวบรวมไดดังนี้ (สุรพล ดํ าริหกุล,๒๕๔๒:๒๕๙)
๑. ชางทอดงวง คือ การตบและยางเทาไปตามเชิง ดวยลีลาอันเชื่องชาแต สุขุม
๒. ไฟไหมป าแขม คือ การตบอย างรวดเร็ว และดังชัดเจน ดุ จไฟไหมป าแขม ซึ่ง
ติดไฟงาย และมีเสียงดังกระชั้นถี่ ตบแบบนี้ เปนการแสดงความคลองตัว
๓. มะผาบสาย คือ ตบเร็วบาง ช าบางสลั บกันไป โดยตบติดตอกันตลอดเปนสาย