Page 49 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

เจ๎ าของทําทําหน๎าที่เป็นคนกลางในการค๎าถํานคือซื้ อถํานจากเกวียนและขายถํานให๎เรือและเป็นคน
เสียภาษีให๎กับกรมป่าไม๎ (เนื่องจากได๎รับสัมปทานค๎ าถํานจากกรมป่าไม๎) และจะได๎รับใบอนุ ญาตในการเดินทาง
เรียกวํา ใบผํานภาษี หรือใบเบิกทาง
เส๎นทางการค๎ าถํานในอดีตใช๎เรือเป็ นหลักซึ่งมีทั้งขาขึ้นและขาลํองโดยเรือจะลํ องจากสามชุกผําน
ศรีประจันต์ ถึงตัวจั งหวัดสุพรรณบุรี และมีเรือสําปั้นขนาดเล็กแลํนขึ้นมาจากบ๎านทุํงสาลี อําเภอสองพี่ น๎อง เพื่ อ
มาซื้อถํานจากตลาดสามชุกไปขายปลีกตามหมูํบ๎าน ขาขึ้นก็เอามันเทศ อ๎อย ติดเรือมาขายที่ตลาดสามชุก สํ าหรับ
เรื อขนาดใหญํ จะเอาถํานลํองไปขายที่กรุ งเทพ แถวทําน้ํ าวัดราชาธิวาส และเทเวศร์ เพื่ อใช๎หุงข๎าวทํากั บข๎ าว
จากนั้นจะมี เรื อสําปั้นลํ าเล็กๆ มารั บซื้อตํอจากเรือใหญํ เพื่อไปขายตํอตามคลองเล็ ก คลองน๎อยในกรุงเทพฯ
บางครั้ งเรือยังลํ องไปขายถํานที่คลองบางลําพู คลองมหานาค และลํองไปไกลถึ ง อําเภออัมพวา
ในสมัยสงครามโลกครั้ งที่ ๒ เรือถํานลํองไปขายที่ โรงปูนซี เมนต์ทํ าลาน จังหวั ดสระบุ รี เนื่องจาก
น้ํ ามันมี ราคาแพงโรงปูนจึงจําเป็นต๎องใช๎ถํ านเป็นเชื้อเพลิ งแทนน้ํามันซึ่งในชํวงนั้ นสามารถขายถํานให๎โรงปูน
ทั้งแบบแทํงและแบบป่นแหลก
กิจการของทําถํานซบเซาในชํวงปี พ.ศ.๒๔๙๐ ถึง พ.ศ.๒๔๙๘ จํานวนเกวียนที่บรรทุกถํานมาขายมี
จํานวนน๎อยลง เนื่องจากมี รถเข๎าไปทําหน๎าที่ บรรทุ กถํานแทนเกวี ยน บทบาทของการเป็นทําถํ านของตลาด
สามชุกจึงลดความสําคัญลงตั้งแตํนั้ นมา
๑.๔ ระบบความสัมพันธ์
ด๎วยลักษณะทางกายภาพของตลาดสามชุก ตั้งอยูํบริเวณที่เป็นทํ าเลค๎าขาย และอยูํใกล๎ศู นย์กลางของ
ราชการ ประกอบอาชี พค๎าขาย จึงสํงผลตํ อวิถีชี วิต ของผู๎คนในตลาดสามชุกที่ต๎องมีความสัมพั นธ์ เชื่อมโยงกับ
สิ่งแวดล๎ อมรอบๆ ตัว ไมํ วําจะเป็นการปฏิ สัมพันธ์กั บผู๎คนมากหน๎าหลายตา ทั้งภายในชุมชนเอง พํอค๎า แมํค๎ า
ที่เข๎ ามาติดตํอค๎าขาย ลูกค๎าที่แวะเวี ยนเข๎ามาซื้ อขายสินค๎าที่มาจากชุ มชนใกล๎เคียง รวมทั้งหนํวยงานราชการที่
ติ ดตํอประสานงานกัน ในหลายสถานะ ทั้งในด๎ านการปกครอง ที่เป็นทางการและไมํเป็นทางการ ตลาดสามชุก
จึงอยูํ ในสถานะของตลาดประจําอํ าเภอ และเป็นตลาดการค๎ าที่ มีปริ มาณการหมุ นเวียนสินค๎ าจํานวนมาก
องค์ประกอบเหลํานี้ล๎ วนเป็นปั จจัยสํ าคัญที่ทําให๎ ชุมชนตลาดสามชุกมีปฏิ สัมพันธ์ ในบทบาทชุมชนการค๎าที่ต๎ อง
สัมพันธ์ ใกล๎ชิ ดกับเจ๎าหน๎าที่ทางราชการมาโดยตลอด นอกจากนี้ระบบความสัมพั นธ์อี กด๎านหนึ่ง คือ วัฒนธรรม
ของชุ มชนชาวจีน ที่เกาะเกี่ ยวกันด๎ วยความเชื่อ ความศรั ทธาในเจ๎าพํอหลักเมื อง ความสัมพั นธ์ในถิ่ นกําเนิ ด
ตลอดจนขนบธรรมเนียมที่ ถือปฏิบั ติสื บตํอกันมาครั้งบรรพบุรุ ษ อี กทั้งด๎วยวิสัยของอาชี พค๎าขาย ทําให๎ มีการ
วางตัวให๎เหมาะสมกลมกลืนกับเจ๎าของวัฒนธรรมเดิม ด๎วยการสนับสนุน เป็ นธุระ ด๎ วยความขยันขันแข็ง ในการ
รํ วมกิจกรรมการสื บสานประเพณี และวัฒนธรรมไทย มาอยํางตํ อเนื่องยาวนาน ดั งนั้นความสัมพันธ์ในชุมชน
ตลาดสามชุ ก พอจะจําแนกได๎ดั งนี้
การศึกษาภูมิหลังทางประวั ติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๒๒