Page 48 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ประสิ ทธิ์ ทํ าเจ๏เป้า หรือนํามาขายให๎กับโรงสีโดยตรง ซึ่งขณะนั้ นมีโรงสี ในสามชุกจํานวน ๓ โรง คื อ โรงสี
กลาง โรงสี ลําง และโรงสีบน
สํ าหรับ “ถ่าน” ถื อเป็นสินค๎ าอีกประเภทหนึ่งที่มีการค๎าขายกันในชุ มชนมาตั้งแตํ อดีต เนื่องจาก
ในขณะนั้ นพื้นที่สํวนใหญํทั้ งในเขตบ๎านสามเพ็งและบริเวณใกล๎ เคียงยั งคงเป็นป่าอยูํมาก การตัดไม๎เพื่ อนํามา
เผาถํานยังสามารถทํ าได๎อยํ างเสรีและไมํผิดกฎหมาย กลุํมคนที่มีบทบาทในการค๎าถํ านในขณะนั้น คือ ชาว
กะเหรี่ยงและละว๎าที่อาศัยอยูํในพื้นที่ป่า
จนกระทั่งปี พ.ศ.๒๔๗๕ ได๎ เกิดสัมปทานป่ าไม๎ ขึ้นทั่ วราชอาณาจักร มีการขออนุญาตทําไม๎ เพื่ อ
แปรรูปและเผาถํานเพิ่มมากขึ้น และในชํวงทศวรรษ ๒๔๘๐ ได๎มีโรงเลื่อยเกิดขึ้นทางทิ ศใต๎ของตลาดสามชุก
“ถ่าน” นั บเป็นสินค๎าที่เป็นที่ต๎ องการในยุ คนั้นทั้งในระดับครอบครั ว และโรงงาน ทําให๎ มีปริมาณ
ซื้อขายจํ านวนมาก บริเวณตลาดสามชุ ก ทํ าให๎มีการสร๎าง “ท่ าถ่าน” เพื่อรองรั บปริมาณการซื้ อขายเป็นจํ านวน
มากในแตํละวั น ดัชนีชี้ วัดการเติบโตของการค๎าถํ านบริเวณสามชุกในยุคนั้น คือ จํานวน “ท่าถ่ าน” ที่เรี ยงราย
กันอยูํ ริมน้ําอยูํหลายทํา ประกอบด๎วย
๑. ทํานายเจริญ สถาปิตานนท์ (เป็นทํ าถํานแหํงแรกและใหญํที่สุดในตลาดสามชุก)
๒. ทําครู พิณ ไมํหวาด
๓. ทําลุงอุ ย อํอนวิมล
๔. ทํานายเปลี่ยน อํ อนวิมล
๕. ทํานายเจื อ อํอนวิ มล
๖. ทํานายเท สวํ างศรี
บรรยากาศของท่าถ่าน ช่วงทศวรรษ ๒๔๘๐
ทําถํ านแตํละทําจะมีเรื อมาจอดรอรับถํานอยูํหลายลํา การซื้อขายถํานสมัยกํอนเจ๎าของทํ าจะสํงคน
ออกไปตี เกวียน (ออกไปรับซื้อถําน) สํวนใหญํจะเป็นบริเวณบ๎านนางอวน บัวศร (ในปัจจุ บัน) ไปจนถึงบริเวณ
โรงเรียนอนุ บาลสมเด็จพระวันรัต(ในปัจจุบั น) บางวันมี เกวียนที่นํ าถํานมาขายที่ สามชุก มากกวํา ๑๐๐ เลํ ม
เกวียนที่บรรทุกถํานจะมากันเป็นกลุํมใหญํ เพราะวํ าต๎องชํวยกันซํอมเกวียนในกรณีเกวียนหั ก คนที่มากับเกวียน
จะแตํ งกายด๎วยเสื้อแขนยาวสี ดํา ใสํงอบ สํ วนใหญํเป็นคนไทยและคนลาวที่มาจากหนองหญ๎าไซ หนองโพธิ์
หนองสะเดา สระบัวก่ํา ป่าสะแก ฯลฯ คนลาวกลุํมนี้จะมีภาษาถิ่นของตนเอง
การซื้อขายถํานเริ่มจากการตีเกวียน (ดูคุ ณภาพและตกลงราคากัน) หลังจากนั้นก็จะนําเกวียนมาที่ทํ า
ใช๎คิ ว (ทําด๎วยไม๎ตอกเป็นคอกสี่เหลี่ ยม ขนาดประมาณ ๕๐ ถัง) ตวง หลั งจากนั้นเจ๎าของทําก็จะกองถํานไว๎ เป็น
กองใหญํๆ เพื่อรอขายให๎กับชาวเรือที่มาซื้ อถําน
การศึกษาภูมิ หลังทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๒๑