Page 200 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ระบบความสัมพันธ์ที่นั บเป็นจุ ดแข็งในยุคบุกเบิ กนั้นก็คือ ความชํ วยเหลือเกื้ อกูลกันภายในชุมชน
ใครขัดสนเดื อดร๎อนก็จะแบํงปันชํ วยเหลือดูแลกั นอยํางใกล๎ชิ ด เป็นธุระเอาใจใสํกั นเป็นประจํ านับเป็นน้ําใจ
ไมตรีที่ผู กมัดชุมชนให๎เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน นอกจากนี้ยังเผื่อแผํ ไปถึงชุมชนรอบนอกที่ มีการติดตํอซื้อขายกั น
ด๎ วยการแสดงความมีน้ํ าจิตน้ํ าใจทุกครั้งเมื่อมีโอกาสในพิธี ตํางๆ เชํ น งานแตํงงาน งานบวชนาค งานขึ้นบ๎าน
ใหมํ ทอดกฐิน ทอดผ๎ าป่า ฯลฯ ด๎วยการชํวยทั้ งแรงกายและกําลังทรัพย์ ขึ้นอยูํกั บวาระและโอกาส นอกจากนี้ยัง
พบวําไมํ เพียงแตํความสัมพั นธ์ในชุมชนที่มีตํ อบุคคลรอบด๎านแล๎ วยังมี ความสัมพั นธ์อี กด๎ านหนึ่ง ซึ่งชุมชนมี
ความรู๎ สึกที่ เหนือกวํ าความสัมพันธ์ อื่นๆ คื อความเคารพศรั ทธาที่มี ตํอเจ๎ าพํ อหลักเมื องสามชุ ก ซึ่งเป็นสิ่ งที่
นอกเหนือธรรมชาติ ความเคารพศรั ทธานี้นับเป็นจิตวิญญาณของชุ มชนที่แสดงตํอเจ๎าพํอหลั กเมือง เพื่อขอให๎ดล
บันดาลสรรพสิ่งมิ่งมงคลในชีวิต ทั้ งความสุข ความเจริญ มั่งมีศรีสุ ข ขจัดปัดเป่าเหตุ ร๎ายทั้งปวง สามารถผํานพ๎น
อุปสรรคตํางๆไปได๎จนพบความสําเร็จ ความเชื่อความศรัทธาทางจิตวิ ญญาณนี้ ชุมชนแสดงออกด๎วยการกราบ
ไหว๎ ขอพร ในขณะเดียวกันก็ได๎แสดงความกตัญญูถวายเจ๎าพํอ ด๎ วยการอุทิ ศตนทํางานเพื่อสั งคมสํวนรวม ด๎วย
อุดมการณ์ที่เสียสละ ทั้ งกําลังกาย และกํ าลังทรัพย์โดยไมํมีผลประโยชน์ตอบแทน มี การแบํงหน๎าที่กันตามกําลัง
ความรู๎ ความสามารถ และฐานะเพื่อจั ดกิ จกรรมตามประเพณีของชุ มชนตามเทศกาลหรือวาระตํางๆ การ
แสดงออกซึ่งความเคารพศรั ทธาตํอศาลเจ๎ าพํ อหลักเมื องนี้เป็ นประเพณีที่ สื บตํ อกันมา จากบรรพบุรุ ษที่มีถิ่ น
กําเนิ ดในสาธารณรัฐประชาชนจีน แตํอยํางไรก็ตามการแสดงออกซึ่งจิตวิญญาณและอุดมการณ์ ของชุมชนที่มีตํ อ
สิ่งเหนือธรรมชาติ เหลํานี้ สอดคล๎องกับแนวคิดเรื่อง “วัฒนธรรมชุมชน” ของฉัตรทิพย์ นาถสุภา ซึ่งกลําววํ า
ประเพณีของหมูํบ๎ านตํ างๆ ล๎วนมีเหตุ ผลรับรองในตั วมันเอง ความเชื่ อตํางๆของชาวบ๎านมิใชํ สิ่งเลื่อนลอย
เหลวไหล ไร๎คําอธิบาย แตํ แท๎ที่จริงแล๎วเป็นเครื่องมือที่ชํวยจัดระบบความสั มพันธ์ในสั งคม ด้วยเหตุนี้หมู่ บ้านจึง
มิใช่ แค่การรวมตัวกันของบ้านเรือน ไร่นา หรือตลาด แตํยังเป็นการจัดการอยํางลงตัว ระหวํางโลกนี้กั บโลกอื่น
และระหวํางมนุ ษย์กั บธรรมชาติ การจัดองค์ กรทางแนวคิ ดเหลํานี้ สะท๎อนออกมาในรู ปพิธี กรรมตํางๆ เชํ น
พิ ธีกรรมเกี่ยวกับ การผลิต ชีวิตครอบครั ว ชุมชน ซึ่งมุํงเน๎ น การสร๎างการสืบทอด ความเชื่อเกี่ยวกับการตั้งถิ่น
ฐาน การพึ่ งพาอาศัยกันรวมทั้ งการปกป้องชุมชน ฉั ตรทิพย์เรี ยกสิ่งเหลํานี้ วํา จิตวิ ญญาณของชุมชน ซึ่ งอาศัย
คุณคําแหํงน้ํ าใจความชํวยเหลือกับการกู๎ยืมอยํ างอะลุ๎มอลํวย ซึ่งเป็นคุณลักษณะของสังคมไทย ซึ่งฉัตรทิ พย์ รวม
เรียกจิตวิญญาณ และอุดมการณ์เหลํ านี้วํา “วัฒนธรรมชุมชน” (อ๎างในสมบัติ กุสุมาวลี ,๒๕๔๙)
การศึกษาภูมิ หลังทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๖๖