องค
ความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายสํ
าราญ เกิ
ดผล
๓๗
ความสุ
ภาพและกาลเทศะ
ข
อมู
ล : นางสาวปานหทั
ย สุ
คนธรส
นางสาวปานหทั
ย สุ
คนธรส สํ
าเร็
จการศึ
กษาระดั
บปริ
ญญาโท แขนงวิ
ชาดนตรี
วิ
ทยา
วิ
ทยาลั
ยดุ
รางคศิ
ลป
มหาวิ
ทยาลั
ยมหิ
ดล และเป
นศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ได
กล
าวถึ
งการปฏิ
บั
ติ
ตนในการเป
นนั
กดนตรี
ของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ซึ่
งเป
นแบบอย
างที่
ทํ
าให
นางสาวปานหทั
ย สุ
คนธรส เกิ
ดความซึ
มซั
บมาโดยตลอด ดั
งความที่
ว
า “...ครู
จะต
องทํ
าทุ
กอย
าง
ให
ถู
กต
องตามแบบโบราณเสมอ ไม
ว
าเป
นการต
อเพลงหน
าพาทย
การต
อเพลงโหมโรงเช
า
โหมโรงเย็
น โหมโรงกลางวั
น หรื
อแม
กระทั่
งการต
อเพลงเดี่
ยวต
างๆ ครู
จะให
ศิ
ษย
ทุ
กคนทํ
าให
ถู
กต
องตามประเพณี
เสมอ เรื
่
องการต
อเพลงนี
้
ที
่
จํ
าได
มาโดยตลอดคื
อ เวลาอยู
บ
านตามปกติ
ครู
จะนุ
งผ
าข
าวม
า (เรื
อนที่
พั
กกั
บเรื
อนที่
เรี
ยนดนตรี
แยกกั
น) แต
ถ
าจะเดิ
นมาต
อเพลง ครู
จะต
อง
เปลี่
ยนกางเกงและ ใส
เสื้
ออย
างเรี
ยบร
อยเสมอ เพื
่
อมาต
อเพลงให
ลู
กศิ
ษย
ไม
เคยมี
สั
กครั
้
งที
่
ครู
จะมาต
อเพลงทั
้
งที
่
นุ
งผ
าขาวม
าอยู
เรื
่
องการปฏิ
บั
ติ
ในการเล
นดนตรี
นี
้
เมื
่
อเร็
วๆ นี
้
ไปเรี
ยนที่
บ
านของครู
ขณะที
่
นั
่
งซ
อมกั
นกั
นอยู
นั
้
น ครู
ก็
เดิ
นตรงมาที่
น
องตู
น (นางสาวกฤติ
นี
เงิ
นสมบั
ติ
ขณะที่
นั่
งซ
อมเพลงนั้
น นางสาวกฤติ
นี
มี
ผ
าขนหนู
พาดอยู
ที่
ไหล
) ที่
นั่
งตี
ฆ
องอยู
ท
านได
เดิ
นไป
ดึ
งผ
าขนหนู
ที่
พาดอยู
บนไหล
ออก โดยครู
ก็
ไม
ได
พู
ดอะไร ซึ่
งเป
นที่
เข
าใจของทุ
กคนว
าต
อไปไม
ควรกระทํ
าเช
นนี้
...”
จดโน
ตเพลงกั
นสู
ญหาย
ข
อมู
ล : จากการสั
มภาษณ
และเสวนากลุ
ม
โน
ตเพลงจํ
านวนมากที่
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลได
รั
บจากนายอาจ สุ
นทรนั้
น ในป
จจุ
บั
น
บรรดาโน
ตเหล
านั้
นผุ
เป
อย และเสื่
อมสภาพไปตามกาลเวลา คุ
ณครู
จึ
งต
องนํ
าโน
ตเพลงเหล
านั้
น
มาศึ
กษา ทํ
าการซ
อมแซมโน
ตส
วนที่
หายไป เพราะท
านมี
ความห
วงใยว
าศิ
ษย
รุ
นหลั
งๆ จะไม
มี
เพลงต
างๆ ไว
ศึ
กษาเล
าเรี
ยนกั
น คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล กล
าวว
า
"ผมแก
ตั
วลงเรื่
อยๆ เวลาก็
เหลื
อ
น
อยลงเต็
มที
แล
ว ตอนนี้
ยั
งมี
เวลาอยู
ก็
เอาโน
ตเพลงของครู
บาอาจารย
มาจดใหม
ป
องกั
น
เพลงสู
ญหาย เขี
ยนไว
ให
เป
นตํ
าราสํ
าหรั
บเป
นความรู
แก
คนรุ
นหลั
ง
” คํ
าพู
ดลั
กษณะเช
นนี้
ท
าน
พู
ดให
บรรดาศิ
ษย
หรื
อนั
กศึ
กษาที่
ไปสั
มภาษณ
ฟ
งอยู
เสมอ
จิ
ตใจอ
อนโยนและใจบุ
ญ
ข
อมู
ล : นายคมกริ
ช การิ
นทร
นายคมกริ
ช การิ
นทร
ศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ป
จจุ
บั
นกํ
าลั
งศึ
กษาระดั
บ
ปริ
ญญาดุ
ษฎี
บั
ณฑิ
ต สาขาวิ
ชาดนตรี
วิ
ทยา และกํ
าลั
งทํ
าวิ
ทยานิ
พนธ
ในหั
วข
อเกี่
ยวกั
บทางเพลง
ของบ
านพาทยโกศล ใช
กรณี
ศึ
กษาจากคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล นายคมกริ
ช การิ
นทร
ได
กล
าวถึ
ง
คุ
ณครู
ไว
ว
า “ครู
เป
นผู
อ
อนน
อม สั
งเกตได
จากเวลาพู
ดคุ
ยท
านจะมี
คํ
าว
า “ครั
บ” เกื
อบตลอดเวลา