องค
ความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายสํ
าราญ เกิ
ดผล
๓๔๓
ลั
กษณะเด
นทางดนตรี
ข
อมู
ล : นายณภั
ทร วงศ
วุ
ฑฒิ
การบรรเลงเพลงของวงบ
านพาทยรั
ตน
มี
วิ
ธี
การเหมื
อนวงดนตรี
บ
านฝ
งธนฯ คื
อบ
านของ
จางวางทั่
ว พาทยโกศล เพราะนั
กดนตรี
ของวงบ
านพาทยรั
ตน
ได
ต
อเพลงจากสายนี้
ลั
กษณะเด
น
ของทางเพลงคื
อการใช
มื
อฆ
องซึ่
งเป
นลั
กษณะการบรรเลงที่
มี
วิ
ธี
การแตกต
างไปจากนั
กดนตรี
โดยทั่
วไป ทํ
านองเพลงบางเพลงมี
การเล
นลู
กเล
นมื
อฆ
องที่
ยากกว
า อี
กอย
างหนึ่
งคื
อทางระนาดเอก
ทางเพลงมี
ความเรี
ยบร
อย แต
ก็
ลึ
กซึ้
งด
วยการผู
กกลอน ทํ
าให
มี
ความไพเราะ จึ
งมี
ความต
างและ
แปลกไปจากวงดนตรี
อื่
นๆ
เล
นดนตรี
เก
งกั
บเล
นดนตรี
เป
น
ข
อมู
ล: สั
มภาษณ
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล อธิ
บายความหมายของการเล
นดนตรี
เป
นไว
ว
า คนที่
เล
นดนตรี
เก
ง
กั
บเล
นดนตรี
เป
น มี
ความแตกต
างกั
น คนที่
เล
นดนตรี
เก
ง พวกนี้
มี
พรสวรรค
เล
นดนตรี
ได
คล
อง
เป
นพวกมี
ฝ
มื
อ แต
พวกนี้
มั
กขาดความรอบรู
ด
านเพลง ไม
รู
ประวั
ติ
ความเป
นมา ไม
รู
ว
าเพลงที่
เล
นนั้
น
ขาดเกิ
นเป
นอย
างไร ต
างกั
บคนที่
เล
นดนตรี
เป
น พวกนี้
รอบรู
ทุ
กอย
างว
าเพลงขาดเกิ
นเป
นอย
างไร
จั
งหวะเพลงเป
นอย
างไร การขึ้
นลงเพลงควรเป
นอย
างไร คนเล
นดนตรี
เก
งกั
บคนเล
นดนตรี
เป
น
หากมี
พร
อมอยู
ในคนเดี
ยวกั
นก็
นั
บว
าดี
มาก เรื่
องนี้
สมเด็
จพระเทพรั
ตนราชสุ
ดาฯ สยามบรมราช
กุ
มารี
ทรงมี
รั
บสั่
งกั
บคุ
ณครู
เมื่
อครั้
งที่
ทรงมอบหมายโครงการฝ
กเด็
กให
เรี
ยนดนตรี
ไทย ซึ่
งต
อมาคื
อ
ศู
นย
ส
งเสริ
มและเผยแพร
ดนตรี
ไทย ในพระราชู
ปถั
มภ
สมเด็
จพระเทพรั
ตนราชสุ
ดาฯ สยามบรม
ราชกุ
มารี
ทรงมี
รั
บสั่
งว
า “ไม
ต
องสอนให
เด็
กเก
ง แต
สอนให
เด็
กเป
นดนตรี
จะได
ให
เขาไปเป
นครู
ต
อไป” ซึ่
งคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ตั้
งความหวั
งไว
ว
าบรรดาเด็
กดนตรี
ในโครงการฯ เมื่
อเรี
ยนสํ
าเร็
จ
ระดั
บมั
ธยมศึ
กษาแล
วจะส
งให
เข
าศึ
กษาโปรแกรมวิ
ชาดนตรี
ศึ
กษาของมหาวิ
ทยาลั
ยราชภั
ฏ
พระนครศรี
อยุ
ธยา เพื่
อจะได
เป
นครู
ดนตรี
และถ
ายทอดดนตรี
ต
อไป ดั
งนั้
นคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล
จึ
งมุ
งสอนให
ศิ
ษย
เป
นดนตรี
นั
กดนตรี
ที่
บ
านพาทยรั
ตน
และที่
ศู
นย
ส
งเสริ
มดนตรี
ฯ ได
สอน และ
ฝ
กให
ตรวจสอบเพลงว
าเป
นอย
างไร เมื่
อต
อเพลงก็
ให
พิ
จารณาดู
ว
าเพลงนั้
นมี
กี่
จั
งหวะ เวลาขึ้
น
เพลงขึ้
นกี่
จั
งหวะ เต็
มจั
งหวะ ค
อยๆหั
ด ไม
ได
ยื่
นให
แต
วิ
ชาความรู
แต
สอนความเป
นดนตรี
ให
ด
วย
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลกล
าวถึ
งการดํ
าเนิ
นโครงการของศู
นย
ส
งเสริ
มดนตรี
ไทยฯ ไว
ว
า
“สมเด็
จพระเทพฯ ท
านทรงไว
วางใจ เป
นเรื่
องที่
ดี
ใจที่
สุ
ด และเมื่
อได
เห็
นความสํ
าเร็
จของ
ลู
กศิ
ษย
เวลาที่
พวกเขาไปบรรเลงถู
กใจ น้ํ
าตาเราไหล เราภู
มิ
ใจที่
เราสร
างเขามาถึ
งจุ
ดที่
ต
องการให
เขาเป
น แล
วดนตรี
ก็
เข
าถึ
งใจเขา”