องค
ความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายสํ
าราญ เกิ
ดผล
๓๔๑
รั
กษาระดั
บเสี
ยงดนตรี
ข
อมู
ล : นางสาวกรทิ
พย
แช
มเชี
ยง
นางสาวกรทิ
พย
แช
มเชี
ยง ศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลได
บั
นทึ
กไว
สมุ
ดบั
นทึ
ก
ประจํ
าวั
นว
า “...ปู
ราญ สอนอี
กว
า การเรี
ยนดนตรี
ต
องเรี
ยนยุ
ทธวิ
ธี
การรบด
วย ในการบรรเลงมี
สิ
บใช
แปด ต
นกั
บปลายเสี
ยงต
องเสมอกั
น คนระนาดต
องระวั
งทุ
น ระวั
งเสี
ยงต
องสํ
าคั
ญ ต
องรั
กษา
ระดั
บเสี
ยงไว
แล
วจะไม
ตาย…”
รั
บมอบโองการไหว
ครู
ข
อมู
ล : สั
มภาษณ
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ได
รั
บมอบสิ
ทธิ์
การเป
นพิ
ธี
กรไหว
ครู
และรั
บมอบโองการจาก
คุ
ณครู
อาจ สุ
นทร เมื่
ออายุ
๒๓ ป
(พ.ศ. ๒๔๙๓) ขณะนั้
นได
คุ
ณครู
บวชและลาสิ
กขาบทแล
ว ช
วงที่
บวช คุ
ณครู
บวชและจํ
าพรรษาที่
วั
ดบํ
ารุ
งธรรม อํ
าเภอบางบาล จั
งหวั
ดพระนครศรี
อยุ
ธยา การรั
บ
มอบโองการไหว
ครู
ดนตรี
ในครั้
งนั้
น กระทํ
าพิ
ธี
ที่
วั
ดบางรั
กใหญ
ครั้
งนั้
นคุ
ณครู
อาจ สุ
นทรไป
เป
นพิ
ธี
กรไหว
ครู
ดนตรี
โดยคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลไม
ทราบว
าจะเกิ
ดเหตุ
การณ
ที่
ดี
เช
นนี้
มาก
อน เมื่
อ
คุ
ณครู
อาจ สุ
นทรประกอบพิ
ธี
ไหว
ครู
เสร็
จ ท
านได
เรี
ยกคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลเข
าไปหา พร
อมทั้
ง
ทํ
าพิ
ธี
มอบโองการไหว
ครู
ให
นอกจากนี้
ยั
งมอบโน
ตเพลงที่
ท
านบั
นทึ
กเมื่
อครั้
งอยู
ที่
บ
านพาทย
โกศลเป
นจํ
านวนมากให
ด
วย ท
านบอกว
า
“เพลงการที่
ครู
มี
อยู
ยกให
หมด”
รั
วพื้
น
ข
อมู
ล : นางสาวกฤติ
นี
เงิ
นสมบั
ติ
นางสาวกฤติ
นี
เงิ
นสมบั
ติ
ศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล กล
าวถึ
งการตี
รั
วพื้
นว
า
“...เพลงที่
ต
อมาเป
นเพลงนกขมิ้
น แล
วเพลงที่
หนู
ภาคภู
มิ
ใจที่
สุ
ดคื
อ เดี่
ยวแขกมอญ ๓ ชั้
น รู
สึ
กเป
น
เพลงที่
โหดมาก จากที่
เคยฟ
งคนอื่
นบรรเลง แล
วก็
คิ
ดว
าเราจะเล
นได
ไหมเนี่
ย (หนู
คิ
ดว
าครู
สํ
าราญ
เป
นคนเดี
ยว ที่
หนู
เคยได
เรี
ยน ที่
ต
อเพลงตามความสามารถของผู
เรี
ยน เช
น หนู
จะรั
วพื้
น กั
บตี
พื้
น
ชั
ด ครู
ก็
จะใส
แบบนี้
มากหน
อย ส
วนสะบั
ด กั
บสะเดาะไม
ชํ
านาญก็
จะใส
ให
น
อยหน
อย แต
จะไม
มี
เลยก็
ไม
ได
แล
วครู
จะคอยถามว
าได
ไหม บางลู
กยากไปหนู
ก็
บอกตามตรงว
า (เปลี่
ยนเถอะค
ะ)
บางลู
กยากแต
เพราะและแปลกดี
ก็
จะพยายามตี
จนได
บางครั้
งครู
ต
อเพลงไป หนู
ก็
นั่
งยิ้
ม เนื่
องจาก
มั
นเพราะและหนู
คงไม
มี
ทางคิ
ดลู
กแบบนี้
เองได
ในบางครั้
งครู
ให
หนู
เลื
อก ว
าแบบนี้
กั
บแบบเมื่
อกี้
แบบไหนดี
กว
ากั
น หนู
ก็
ตอบว
า “มั
นดี
ทั้
งสองแบบค
ะ แต
หนู
ว
าแบบนี้
หนู
ชอบกว
า” ครู
ก็
จะยิ้
ม จะ
สั
งเกตได
ว
า ในเพลงเดี
ยวกั
น ให
หนู
ตี
น
อตตี
พี่
อุ
ยตี
หรื
อใครๆ ก็
ไม
เหมื
อนกั
นเลยจริ
งๆ จะมี
คล
ายกั
นบ
างเล็
กน
อย เมื
่
อต
อเพลงจบทุ
กครั้
ง ครู
จะให
บรรเลงให
ดู
ว
าครบหรื
อเปล
า พอมี
ตรงไหน
ช
วงไหนที่
ติ
ดครู
ก็
จะว
า “เมื่
อเรารู
ว
าตรงไหนผิ
ด ไม
ตรงเสี
ยง ไม
แม
น ก็
ให
ซ
อมอยู
อย
างนั้
น อย
า
ผ
านเลย ให
มั
นรู
ไปว
ามั
นจะตี
ไม
ได
...”