องค
ความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายสํ
าราญ เกิ
ดผล
๓๓๘
มรดกโน
ตเพลงไทยจากคุ
ณครู
อาจ สุ
นทร
สั
มภาษณ
และสั
งเคราะห
เอกสาร
ของจางวางทั
่
ว พาทยโกศล เพื
่
อขอเรี
ยนฆ
องวงใหญ
จางวางทั
่
ว พาทยโกศล พิ
จารณาแล
วจึ
ง
ให
มุ
งเรี
ยนเพลงมากกว
าการฝ
กฝ
มื
อ ดั
งคํ
ากล
าวที่
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผลเล
าว
า “แกจะเรี
ยนไปทํ
าไม
ฆ
อง แกเรี
ยนแล
วก็
จะสู
นายช
อเขาไหวมั้
ยล
ะ? เรี
ยนเป
นครู
คนสิ
วะ อย
าไปต
องเรี
ยนตี
” เนื่
องจาก
คุ
ณครู
อาจ สุ
นทร มี
พื้
นฐานดนตรี
ตะวั
นตกดี
มี
ความรู
และเข
าใจเกี่
ยวกั
บการบั
นทึ
กโน
ตสากล
จางวางทั่
ว พาทยโกศลจึ
งมอบหมายให
ท
านทํ
าหน
าที่
บั
นทึ
กโน
ตเพลงต
างๆ โดยเฉพาะเพลงไทย
สายบ
านพาทยโกศล ซึ่
งคุ
ณครู
อาจ สุ
นทร ได
ดํ
าเนิ
นการบั
นทึ
กโน
ตไว
เพลงละ ๒ ฉบั
บ ฉบั
บหนึ่
ง
ส
งมอบจางวางทั่
ว พาทยโกศล ฉบั
บที่
๒ เก็
บไว
ส
วนตั
ว เมื่
อ พ.ศ. ๒๔๙๓ ท
านได
ทํ
าพิ
ธี
มอบ
โองการไหว
ครู
ดนตรี
แก
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล พร
อมทั้
งได
มอบโน
ตเพลงที่
ท
านบั
นทึ
กไว
ทั้
งหมด
ให
เป
นสมบั
ติ
ของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล นั
บเป
นมรดกเพลงไทยที
่
มี
คุ
ณค
าซึ่
งโน
ตเพลงไทยดั
งกล
าว
ยั
งคงเก็
บรั
กษาไว
ที่
บ
านพาทยรั
ตน
จนถึ
งป
จจุ
บั
น นั
บเป
นความภาคภู
มิ
ใจของคุ
ณครู
สํ
าราญ
เกิ
ดผล และท
านมั
กเล
าความภาคภู
มิ
ใจนี้
ให
ศิ
ษย
และนั
กดนตรี
ที่
ไปสั
มภาษณ
ท
านเสมอ
มารยาทของนั
กดนตรี
ข
อมู
ล : นางสาวกรทิ
พย
แช
มเชี
ยง
นางสาวกรทิ
พย
แช
มเชี
ยง ศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ ได
บั
นทึ
กไว
ว
า “...วั
นที่
๖
พฤษภาคม ๒๕๔๖ ปู
ราญสอนว
า ถ
าไล
ระนาดจนเมื่
อยแล
วอย
าเพิ่
งหยุ
ดต
องคิ
ดว
าอดทนอี
กสั
กเที่
ยว
หรื
อสองเที่
ยวก็
จะดี
ต
องทนไว
แล
วจึ
งจะเป
นคนระนาดที่
ทน และการเรี
ยนดนตรี
ต
องมี
มารยาท
เสมอ ไม
อวดทระนงตั
วว
าตั
วเองเก
ง เพราะจะทํ
าให
ผู
อื่
นหมั่
นไส
ได
ต
อให
เก
งแค
ไหน แต
ถ
าไม
มี
มารยาท ไม
รู
กาลเทศะก็
แย
ได
เหมื
อนกั
น ปู
จึ
งสอนเสมอเรื่
องมารยาท...”
มารยาทในการบรรเลงดนตรี
ข
อมู
ล : นางสาวกฤติ
นี
เงิ
นสมบั
ติ
นางสาวกฤติ
นี
เงิ
นสมบั
ติ
ศิ
ษย
คนหนึ่
งของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ได
กล
าวถึ
งการสอน
มารยาทในการบรรเลงดนตรี
ของคุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ไว
ว
า “...มารยาทในการบรรเลง ก็
เป
นเรื่
อง
ทั่
วๆ ไป ครู
จะไม
สอนมากนั
ก แต
ที่
เพิ่
งผ
านมาไม
นานนี้
เอง มี
เหตุ
เกิ
ดที่
บ
านของครู
เนื่
องจากหนู
เพิ่
งล
างหน
าแปรงฟ
นเสร็
จ ครู
ก็
เรี
ยกมาต
อเพลงกั
น ซึ่
งหนู
ก็
เอาผ
าขนหนู
พาดไว
ที่
บ
า เพราะจะเอาไว
เช็
ดหน
า เช็
ดผม หนู
ก็
ซ
อมเพลงไปเรื่
อยๆ (นั่
งอยู
ในวงฆ
อง) ครู
ก็
เดิ
นมาแต
ไม
ได
พู
ดอะไร แล
วเข
ามา
ดึ
งผ
าออกไว
บนตั
กหนู
แทน ตอนนั้
นก็
ยั
งงงไม
รู
ว
าทํ
าไม พอซ
อมเสร็
จ พี่
ปาล
ม (นางสาวปานหทั
ย
สุ
คนธรส) บอกว
าที่
ทํ
าอยู
นั้
นมั
นไม
เรี
ยบร
อย เพราะแม
แต
ครู
เอง ปกติ
ท
านจะนุ
งผ
าขาวม
า แต
พอจะ
ต
อเพลงยั
งต
องเปลี่
ยนเป
นกางเกงทุ
กครั้
งไป ซึ่
งหนู
ก็
เพิ่
งสั
งเกตเห็
น …”