Page 88 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

72
ไม้มีหลังคา ตกแต่งด้วยงานสลักไม้ในส่วนของเชิ งชาย (ปานต่อง) พื้นอาคารยกพื้นสู งราวหนึ่ งเมตร
โดยภายในจะยกสูงในส่ วนของเข่ง (หิ ้ง) ไว ้สาหรั บวางเครื่ องสักการะต่าง ๆ ขณะประกอบพิ ธีกรรม
และสร้างเข่งสาหรับนาของเซ่ นไว ้มาถวายเนื่ องในโอกาสต่าง ๆ หอเจ้าบ้านจะเปิ ดใช้เพียงครั้ งเดียว
ในหนึ่ งปี จะห้ามไม่ให้ผู ้หญิงเข้าไปภายในพื้นที่ ดังกล่าวอย่างเด็ดขาด ภายในพื้นที่ ถัดไปด้านหลัง
ของหอมีศาลเจ้าขนาดเล็ กและเสาใจบ้านปั กอยู ่ ในอดีตว ันที่มี การไหว ้เสื ้ อบ้านจะทาการปิ ด
หมู ่บ้านและมีข้อห้ามต่าง ๆ มากมาย เช่น ห้ามออกนอกบ้าน ห้ามคนนอกเข้ามาในบ้านจนกว่าจะตก
เย็น ห้ามไปดานา หรื อตัดต้นไม้ ซึ่ งผู ้ คนจะนาหมูเห็ดเป็ ดไก่ ขนมข้าวต้มต่ างๆ มาเซ่นไหว ้ สาหรับ
ผู ้ คนในหมู ่ บ้านแล้ วเมื่อจะมีการจัดงานแต่ งงาน การเดินทาง การผิดจารี ต การกลับมาย ังบ้านเกิด
จะต้องมาบอกกล่าวขอขมา หรื อขอโทษ หรื อขอบคุณหอเจ้าบ้านที่คอยคุ ้ มครองปกป้ องแก่คนนั้ น ๆ
ส่ วน ใจบ้าน เป็ นสถานที่ที่ต้องมี อยู ่ในทุกบ้าน โดยอาณาบริ เวณของบ้านด้านหนึ่ งจะเป็ นป่ าไม้
และมี ต้นไม้ ใหญ่ มักเป็ นไม้ฮุง ชาวบ้ านจะร่ วมกันสร้ างหอผีไว ้ใต้ต้นไม้ใหญ่ นี้ บางบ้านจะสร้าง
เป็ นเถงผีไว ้บริ เวณกลางบ้านเลย ซึ่ งมีสัญลักษณ์ ที่ เป็ นก้อนหิ น เสาหิ น หรื อเสาปูน ว่าเป็ นใจบ้าน
สมาชิ กของบ้านจะทาการเซ่นไหว ้ในงานประเพณีปี ใหม่(สถาบันวิจัยสังคม, 2551 : 48-49)
นอกจากนั้ นความเชื่ อเกี่ ยวกับผี อื่ น ๆ เช่ น ผี ดิ น ผี ป่ า ผีน้ า ผีประจาไร่ นา ผี บ้าน
ผีเรื อน ฯลฯ ชาวไทใหญ่จะระมัดระว ังมิให้มีการลบหลู ่เกิ ดขึ้ นเป็ นอันขาด จึงมีการเลี้ ยงผี ของแต่ละ
ชุมชนที่คล้ายกัน เช่น จะมีพิ ธีเลี้ ยงผีเจ้าเมืองในเดือน 7 ของทุกปี ที่เรี ยกว่า “พิ ธีเลี้ ยงเมื อง” เพราะมี
ความเชื่อว่าผี เจ้าเมื องจะคอยปกปักรักษา ดู แลผู ้ คนในชุ มชนให้ อยู ่เย็นเป็ นสุ ข นอกจากนี้ ย ังมี พิธี
เลี้ ยงผีตามวาระต่าง ๆ อี ก เช่น ในว ันพระก็จะทากระทงเล็กด้วยใบกล้วย คนไตเรียกว่า “ ก๊อกต่าง”
ใส่ อาหารคาวหวาน หรื อหมาก เมี่ ยง บุ หรี่ แล้วนาไปวางไว ้ ตามเสาหลักประจาบ้านที่เรี ยกว่า
“ท้าวทั้ งห้า ”จุดธู ปเทียนบอกกล่าว บางส่ วนก็นาไปเลี้ ยง (ไปต่าง) ที่ศาลเจ้าเมือง นอกจากนี้ ย ังได้นา
ก๊อกต่ างไปเลี้ ยงตามเรื อกสวนไร่ นา หรื อเหมืองฝาย รวมทั้ งหอเจ้าที่เจ้าทางต่ าง ๆ ที่ตนนับถือ เป็ น
พิธี กรรมและความเชื่อที่ยึดถือปฏิบัติกันมาตั้งแต่อดีต หากแต่บางชุ มชนที่อยู ่ในเมื อง พิธี กรรมและ
ความเชื่ อดังกล่ าวอาจเลื อนหายไปบ้างตามความเปลี่ ยนแปลงของสั งคมในยุคโลกาภิ ว ั ตน์
(ประเสริ ฐ ประดิษฐ์ ,2550) และชาวไทใหญ่สร้ างอัตลักษณ์ให้ผี “เจ้าเมือง” ของตนเองว่าเป็ นผีดี ไป
เป็ นเทพเรี ยกว่า “ขุนสาง” อยู ่บนสวรรค์ ความเป็ นเทพแสดงออกที่อาหารพิ เศษ คือขนมหวานและ
ผลไม้เท่านั้ น ไม่มีเนื้ อสัตว์ เป็ นการสร้างอัตลักษณ์ ในการแบ่งแยกว่าผีไทใหญ่เป็ นผีเทพผีชั้ นสู ง
เพราะสร้างคุณความดีไว ้มาก (เรณู อรรฐาเมศร์ , 2546 :234)