Page 87 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

71
4.1.2 วิถี ชีวิตของชาวไทใหญ่
วิถี ชีวิตของชาวไทใหญ่ผู กพันอยู ่กับไร่ นา ปลูกข้าว ถั ่ว ใบยาสู บ แตงโม และ
พืชล้มลุ กอื่น ๆ วิถีชี วิตชาวไทใหญ่ถูกกาหนดการประกอบอาชี พทามาหากินตามฤดู กาล ซึ่ งในวิ ถี
ชีวิตของชาวไทใหญ่ มีคติความเชื่อ ความเลื่ อมใสศรัทธาต่อสิ ่งต่าง ๆ เป็ นรากฐานของการประกอบ
พิ ธีกรรม และประเพณี ทางศาสนา ผู ้ วิจัยได้ศึ กษาวิถี ชี วิตของชาวไทใหญ่ ทั้ งจากการสั มภาษณ์
ภาคสนามและเอกสารในเรื่ องที่เกี่ยวกับคติความเชื่อ พิธีกรรม ประเพณี อาหารพื้ นบ้าน การแต่ งกาย
การละเล่น การแสดงพื้นบ้าน และศิลปหัตถกรรมของชาวไทใหญ่ ซึ่ งจะกล่าวเป็ นภาพรวมโดย
สรุปตามลาดับดังต่อไปนี้
4.1.2.1 คติความเชื่ อ พิธีกรรม และประเพณีของชาวไทใหญ่
จากการศึ กษาเรื่ องคติความเชื่อ พิธี กรรม และประเพณี ของชาวไทใหญ่
นั้ น ผู ้ วิจัยเห็นว่าความเชื่อเป็ นบ่ อเกิดหรื อแสดงออกพิธีกรรมและประเพณี ซึ่ งผู้ วิจัยได้แบ่ งความเชื่อ
ของชาวไทใหญ่ออกเป็ นความเชื่ อในอานาจลี้ ลับและวิญญาณที่อยู ่ เหนือธรรมชาติ ความเชื่อด้าน
พุ ทธศาสนา และความเชื่อที่ สัมพันธ์ กับวิถี ชี วิตตั้ งแต่ แรกเกิดจนถึ งการตาย โดยจะมีพิ ธี กรรม
ประเพณี สอดแทรกไว ้ในความเชื่อแต่ละด้าน ดังต่ อไปนี้
1) ความเชื่ อในอานาจลี้ลับและวิญญาณที่อยู่ เหนือธรรมชาติ
ในการประมวลจากเอกสารและการสัมภาษณ์ พบว่า ชาวไทใหญ่มีความ
เชื่อในอานาจลี้ ลับและวิญญาณที่อยู ่เหนือธรรมชาติ ที่ เกี่ยวกับความเชื่อในสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ได้แก่ ผีบ้าน
หรื อเสื้ อบ้าน หรื อผีอื่น ๆ ความเชื่อในเรื่ องโชคลาง ความเชื่อการใช้เวทมนตร์ คาถา ความเชื่อเรื่ อง
ฤกษ์ยาม ความเชื่อเรื่ องขว ัญ และความเชื่อการอยู ่ยงคงกระพันเป็ นต้น
จะเห็นได้ว่าความเชื่อในสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ของชาวไทใหญ่นั้ น ส่ วนใหญ่จะเกี่ ยวกับความเชื่อ
เรื่ องผี และเทวดา เช่น ความเชื่อเรื่ องเสื้ อบ้าน เสื้ อเมื อง เสื้ อบ้านหรื อผีบ้าน คือ วิญญาณของผู้มา
บุกเบิกสร้างหมู ่บ้านเป็ นคนแรกแต่ละชุมชนของคนไทใหญ่ จะมี การประกอบพิธีไหว ้เสื้ อบ้านที่หอ
เจ้าบ้าน เพื่อขอดลบันดาลให้พืชพันธุ ์เจริญงอกงาม สมาชิ กภายในบ้านมีความกินดีอยู ่ดี ชาวไทใหญ่
มีการให้ความสาคัญกับดวงวิญญาณของผีบรรพบุ รุษในยุคของการสร้างบ้านแปลงเมือง ในระดับ
หมู ่บ้านเรี ยกว่า “เสื้ อบ้ าน” ต่ อเมื่อชุ มชนพัฒนาเข้ าสู ่ ความเป็ นเมื องหรื อรั ฐแล้ว จะเปลี่ ยน
สถานภาพไปเป็ น “เสื้ อเมือง” หรื อผีเมือง ชาวไทใหญ่มีการอัญเชิญดวงวิญญาณเสื้ อบ้านมาสิ งสถิ ต
อยู ่ ณ อาคารที่ สร้างให้เรี ยกว่า “หอเจ้าบ้าน” หรื อ หอผีประจาหมู ่บ้าน ส่ วนเสื้ อเมืองนิ ยมสร้างหอผี
ไว้ใต้ต้นไม้ ฮุง (ต้นไทร) ขนาดใหญ่บริ เวณเหล่านี้ ถือว่าเป็ นพื้ นที่ศักดิ์ สิ ทธิ์ ทาหน้าที่เป็ นศูนย์รวม
พลังจิตใจของหมู ่ บ้านในบางชุ มชนจะทาเป็ นเสาใจบ้าน หรื อเสาหลักเมือง พื้ นที่ของหอเจ้าบ้าน
และใจบ้านจะมีต้นไม้ใหญ่มีการกั้ นรั้ วเป็ นไว ้รอบๆ ซึ่ งภายในจะมีหอเจ้าบ้าน ปลู กสร้างเป็ นอาคาร