Page 255 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

233
การเตรียมอาหารจะแยกกันทา อาหารสาหรับพระสงฆ์สามเณรจะจัดทาเป็ นพิเศษซึ่ งจะมีหลายอย่ าง
ทั้ งอาหารคาวหวาน การเตรี ยมอาหารต้องใช้ คนจานวนมาก เพื่อเป็ นการผ่อนคลายความเหน็ด
เหนื่อยและให้กาลังใจแก่เจ้ามื้อเจ้าภาพจะเตรียมกลองมองเซิ งไว ้ให้เจ้ามื้ อด้วย หากใครว่างจากงาน
ก็จะมาร่ วมกันบรรเลงเป็ นที่ ครื้ นเครงจนสว่างกิ จกรรมการบันเทิ งจะมีการบรรเลงเครื่ องดนตรี คื อ
กลองมองเซิงเป็ นเครื่ องดนตรี มีอุ ปกรณ์มากกว่ากลองก้นยาว และนิ ยมจัดไว ้ให้บรรเลงกันที่บ้าน
เจ้าภาพรวมทั้ งบรรเลงร่ วมขบวนแห่ เครื่ องไทยธรรม ประกอบด้วย กลอง 2 หน้าขนาดใหญ่กว่ า
กลองที่ใช้ตี ในโรงลิเก ฆ้องใหญ่ขนาดเส้ นผ่าศูนย์กลางประมาณ 60 เซนติ เมตร ฆ้องขนาดกลาง
ฆ้องขนาดเล็กประมาณ 6-8 ใบและฉาบใหญ่ ฉิ ่ ง
ตอนกลางคืนจะมี การโต้กลอนสด หรื อร่ ายสดกัน ภาษาถิ ่นเรี ยกว่า “เฮ็ดกวาม” คาว่า “เฮ็ด”
แปลว่า ร้อง“กวาม” แปลว่า เพลง รวมแล้ว แปลว่า การร้ องเพลงไตด้วยทานองต่างๆ ตอนหัวค่าจะ
เป็ นการว่ากลอนร่ ายชมเครื่องไทยธรรม สรรเสริ ญเจ้าภาพ ยกย่องเชิ ดชูอลอง มักจะดาเนิ นการโดย
ศิลปิ นอาวุโสหรื อผู ้ มีประสบการณ์ มาก ตกดึกจะเป็ นการโต้คารมกันด้ วยเชิงกลอนหรื อร่ ายสด
ระหว่างหญิง – ชาย การโต้คารมนี้ จะมีระหว่างงานทุ กคืนไม่เฉพาะแต่ ว ันรับแขกเท่านั้ น จะโต้กัน
จนสว่างหรื อจนกว่าจะเหน็ดเหนื่อยเลิกรากันไปเองทานองกลอนหรื อร่ ายเป็ นทานองเพลงไทใหญ่
มีหลายทานองเช่ น “ล่องคง” เป็ นทานองช้า จังหวะหวาน ใช้สรรเสริ ญยกย่องหรื อเกี้ ยวพาราสี
4) วันข่ ามส่ าง เช้าว ันที่สามของงาน ว ันนี้ เรี ยกกันว่าว ันข่ามส่ าง เป็ นว ันที่จะนาส่างลอง
ไปบรรพชาเป็ นสามเณร หากในการจัดงานมี “จางลอง” คือผู ้ ที่ จะอุปสมบทเป็ นพระภิกษุอยู ่ด้วย ก็
จะทากันตั้ งแต่เช้าตรู ่ เรี ยกกันว่า “ญาบจาง” การญาบจางหรื ออุ ปสมบทจะเริ ่มราว ๆ 04.00 – 05.00
นาฬิ กาตะแปจางลองจะแต่งตัวจางลองและนาจางลองขี่ม้าแห่ ไปว ัด โดยตี “จี เจ่ ” (กังสดาล) นา
ขบวน และอาจมีดนตรี พื้นบ้านหรือกลองก้นยาวร่ วมขบวนไปด้วย เมื่อถึงว ัดก็จะเวียนรอบโบสถ์ 3
รอบ แล้วทาพิธี อุปสมบทในโบสถ์ หากว ัดใดไม่มีโบสถ์เจ้าภาพก็จะร่วมกับทางว ัดจัดทา “สิ ่มน้า”
คื อจะทาศาลาที่ประกอบพิธี อุ ปสมบทอยู ่กลางแม่ น้ าหรื อในบึ งแล้วนิ มนต์พระสงฆ์มาทาพิธี
อุปสมบทในสิ ่ มน้ านี้ ว ันที่ สามหรื อว ันสุ ดท้ายของปอยส่างลองนี้ ผู้คนจะมาชุมนุ มกันที่ ว ัดตั้ งแต่เช้า
โดยเฉพาะคนเฒ่าคนแก่จะไปถึ งว ัดก่อนพร้อม “อุ๊บ” หรื อขันดอกไม้ จนได้เวลาพอสมควรก็ จะมี
การ “ถ่อมลีก” คื ออ่านหนังสื อธรรมะให้ทุกคนฟังอันเป็ นการกล่อมเกลาจิตใจให้ตั้ งมั ่นอยู ่ในความ
ดีซึ่ งถือเป็ นประเพณี สื บทอดกั นมานานผู้ฟั งก็จะนั ่งฟั งอย่างสงบและสารวมกิ ริยาอาการ ผู ้ อ่ าน
หนังสือธรรมะในการถ่อมลี กนี้ คือ “จเร” ซึ่ งหมายถึ งผู้ รอบรู ้หรื อผู้เชี่ยวชาญในด้าน “ลีกไต” ส่ วน
ใหญ่จะเป็ นผู ้ สู งอายุ มีคุ ณธรรมจริยธรรม และเป็ นที่เคารพนับถือของชุมชน เวลา “ฮอลี ก” (อ่าน
หนังสื อ) จะนุ่งขาวห่มขาวหรื อไม่ก็ แต่งชุ ดไตโดยนั ่งอ่านตรงหน้าพระประธานบนศาลาการเปรี ยญ
ว ัด ข้าง ๆ จเรจะมี “เผิ น” หรื อ “อุ๊บ”คือเครื่ องยกครู บาอาจารย์ซึ่ งจะมีข้าวสาร กล้วยน้ าว ้าดิบ 1 หวี