Page 576 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๔๙
ผสมผสาน เช่นการทําขนมตาลคือเอาผลของต้นไม้ ที่ขึ ้ นเอง มาทําเป็ นขนมท้ องถิ่นที่ให้
คุณค่าทางอาหารอย่างปลอดภัย นอกจากนี ้ การประกอบอาหารยังมีส่วนผูกพันกับประเพณี
เป็ นต้ น
จากข้ อมูลวัฒนธรรมในหัวข้ อประเพณีจะถูกนํ าไปสู่เวทีการประชาคมต่ อไป
สําหรับข้ อมูลทางด้ านภูมิปั ญญาของชุมชนสามารถสรุ ปได้ ดังนี ้ คือ
๑ ภูมิปั ญญาเกี่ ยวกับระบบการผลิตหรื อการประกอบอาชี พ ซึ่งมี ลักษณะการ
ประกอบอาชี พพุทธเกษตรหรือการประกอบอาชีพที่ มีลักษณะสมดุลสอดคล้ องกับธรรมชาติ
มุ่งพึ่งพาตนเองเป็ นกระแสหลักมากกว่าการพึ่งพาปั จจัยการผลิตจากเกษตรภายนอกได้ แก่
กรรมวิธีในการจับปลาในลุ่มนํ ้ าป่ าสักได้ แก่การจับด้ วย วิธีดางโดด หรืออู่โจน การจับปลาเน่า
การจับปลากด การล้ อมพุก การตกเบ็ด การใช้ ไซ อีจู้ จั บปลา การใช้ลันดักปลาไหล ฯลฯเป็ น
ต้ น
๒ ภูมิปั ญญาเกี่ยวกั บระบบสังคมหรือวั ดความสัมพันธ์ ระหว่ างมนุษย์ กับมนุ ษย์
ซึ่ งได้ แก่ ความเชื่ อ คําสั่ งสอน ค่ านิยมประเพณี ที่ แสดงออกในแบบแผนการ
ดํารงชีวิต เช่น ศาสนพิธี ในแง่ มุมต่ างๆ
ได้ แก่ ผู้ที่มีความรู้ ขั ้ นตอนในการทําพิธีกรรมตามความเชื่ อในเรื่องต่อไปนี ้ คือ
การตั ้ งศาลพระภูมิ การทําพิธีกรรมเกี่ ยวกับงานศพ งานบวช การแต่งงาน งานหมั ้ น พิ ธีขึ ้ น
บ้ านใหม่ พิธีวางศิลาฤกษ์ ทุกชุมชนจะมีปราชญ์ประจําทุกชุมชน หมอดู ฯ
๓ ภูมิปั ญญาเกี่ ยวกับการวัดความสัมพันธ์ ระหว่างมนุษย์ กับธรรมชาติหรือ
สิ่ งแวดล้อม เช่ นการรักษาโรคด้ วยสมุนไพร การนําวัสดุในท้ องถิ่นมาใช้ เป็ นเครื่ อง
ยังชี พ
ได้ แก่ ภูมิปั ญญาในการรักษาโรคด้วยการแพทย์ แผนไทยเช่นการรักษาโรคกระดูก การ
นวด การอบด้ วยสมุนไพร การใช้ สมุนไพรแก้พิ ษดับไฟของหญิ งอยู่ไฟ ยาอายุวัฒนะ ยาแก้
แสลง การใช้ พื ชผักบํารุงนํ ้ านมเช่นแกงเลียงหัวปลีเป็ นต้ น
การนําวัสดุในท้ องถิ่นมาทําเป็ นอุปกรณ์ยังชีพเช่นไม้ ไผ่มาทํ าเป็ นเครื่ องจักสานเช่น
กระบุงตะกร้ า สานอุปกรณ์จับปลา เช่นข้ อง ไซ เป็ นต้น
การนําวัสดุท้ องถิ่นมาแปรรูปเป็ นอุตสาหกรรม เช่น การทอผ้ า ตีมีด ช่างกลึงไม้ ข้ าว
เกรี ยบสมุนไพร
การประกอบอาหาร เพื่อเก็บไว้ ทานเช่นข้ าวตู ข้าวเกรี ยบ การถนอมอาหารเช่น ปลาร้ า
ฯลฯ