Page 466 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๔๘
การสู่ขวัญข้ าว
คือการสู่ขวัญแม่โพสพ ซึ่ งเป็ นผู้ ดูแลนาเรี ยกว่าเป็ นขวัญข้ าว เริ่ มตั ้ งแต่ชาวนา ถางนา หว่าน
กล้ า ดํานา เกี่ยวข้ าว นวดข้ าว เอาข้ าวเข้ายุ้ งฉางแม่โพสพจะดูแลให้ ตลอดเวลา ดังนั ้ นหลังจากเสร็ จ
ฤดูเก็บเกี่ยวแล้ วชาวนาจะประกอบพิธีสู่ขวัญข้าวหรื อขอบคุณแม่โพสพที่ทําให้ ชาวนาทํ านาได้ผลดี
ปราศจากภัยธรรมชาติทั ้ งหลาย
(วิทยากรผู้ให้ ข้ อมูล นายวิ นิจ อินทร์ สอน อายุ ๗๓ ปี อยู่บ้ านเลขที่ - ตําบล ในเมือง อําเภอ เมื อง
เพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์
ประเพณีทอดกฐิน
ประเพณีทอดกฐินจะทําหลังเทศกาลออกพรรษาประมาณ ๑ อาทิตย์ทางวัดจะมีการจัดเตรี ยม
สถานที่และเริ่มต้ นด้ วยการฉลององค์กฐิน ด้ วยการสวดมนต์เย็น ทําหนังสือเชิญชวนพุทธศาสนิ กชน
จองเป็ นเจ้ าภาพผ้ ากฐิน บอกบุญผู้ มีจิตศรัทธาทําอาหารเลี ้ ยงพระและแขกที่ร่ วมเป็ นเจ้ าภาพองค์ กฐิน
เช้ าวันรุ่ งขึ ้ นมีพิธีทําบุญตักบาตรเนื่องจากเป็ นวันพระ ตอนสายพุทธศาสนิกชนจะร่วมกันนํา
ต้ นผ้ าป่ ามาร่ วมทําบุญและร่วมบริ จาคเงินสมทบองค์ กฐินและจุดมุ่งหมายเพื่อหาเงินเข้ าวัดเพื่อ
บํารุ งศาสนสถานของวัดเช่นนํามาทําการก่อสร้ างศาลาเจ้ าฟ้ าเป็ นต้ น
ประวัติ การทอดผ้ากฐิ น
ประเพณีการทอดผ้ ากฐินมีมาตั ้ งแต่สมัยพระพุทธกาล โดยมี เรื่องเล่าว่ามีพระสาวก หมู่หนึ่ง
จํานวน ๓๐ รูปได้ เดินทางมาเฝ้ าพระพุทธเจ้ า เมื่อเดินทางมาใกล้ จะถึ งที่ประทับก็เป็ นช่วงฤดูฝนและ
เป็ นช่วงพระพุทธบัญญัติกํ าหนดให้ พระสงฆ์ต้ องจําพรรษา พระสงฆ์ กลุ่ มนี ้ จึงต้ องหยุดพักและจํา
พรรษาอยู่ ณ ที่ พัก เมื่อครบกําหนดแล้วจึงเดินทางมาเฝ้ าพระพุทธองค์ ขณะที่เดินทางมาก็ยังมีฝนตก
อยู่ทําให้จี วรและเครื่องนุ่งห่มเปี ยกปอนและขาดวิ่นเป็ นที่น่าเวทนา พระพุทธองค์จึ งอนุญาตให้
พระสงฆ์สามารถหาผ้ าจีวร สบง และสังฆาติมาเปลี่ยนใหม่ได้
ในสมัยพุทธกาลผ้าที่จะนํามาทําเป็ นเครื่ องนุ่งห่มนั ้ นหายาก พระสงฆ์ และสาวกของพระพุทธ
องค์ต้ องออกแสวงหาผ้ าที่เขาทิ ้ งแล้วหรื อผ้ าที่เขาใช้ ห่อศพ นํามาซักรีดให้ สะอาดแล้ วนํามาย้ อมให้มีสี
ฝาดด้วยแก่ นของต้ นไม้ เช่น แก่นขนุน หรือจากพืชขมิ ้ น จากนั ้ นจึงนํามาตัดเย็บเป็ นผ้ าสบง จีวร สังฆา
ติ (รวมเรียกว่ าผ้ ากฐิน )ต่อไป
ลักษณะของการตัดเย็บด้ วยผ้าที่ เก็บมานั ้ นเป็ นชิ ้ นเล็กชิ ้ นน้ อย พระพุทธองค์จึงกํ าหนดให้ นํามา
ต่อกันเป็ นผืนในลักษณะสี่เหลี่ยมเหมื อนลักษณะผืนที่นา ผ้ าในแต่ละผืนหนึ่งกํ าหนดให้ มีลักษณะ
สี่เหลี่ยมนี ้ ที่เรียกว่าขันธ์ มีความกว้ างตั ้ งแต่ขันธ์ ๕ขันธ์ ๗ขันธ์ และ ๙ ขันธ์ ส่วนทางยาวแล้ วแต่ความ
สูงของพระภิ กษุ ในการตัดเย็บย้ อมเพื่อทําผ้ าไตรจีวรนั ้ นพระภิกษุแต่ละรูปจะช่วยกันทํา เมื่อทําสําเร็ จ