Page 46 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๑
คติธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีซึ่งได้ รับการถ่ายทอด สั่งสอน
และปฏิบัติสืบเนื่ องกันมาปรั บเปลี่ยนเข้ากับบริบททางสังคมที่
เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละสมัย”
สํ าหรับภูมิปั ญญาของชาวเพชรบูรณ์สามารถแบ่งออกได้ ดังนี ้
๑. ภูมิปั ญญาเกี่ ยวกับระบบการผลิตหรือการประกอบอาชี พ ซึ่งมีลักษณะการประกอบอาชีพ
พุทธเกษตรหรื อการประกอบอาชี พที่มีลักษณะสมดุลสอดคล้ องกับธรรมชาติ มุ่งพึ่งพาตนเอง
เป็ นกระแสหลักมากกว่าการพึ่งพาปั จจัยการผลิตจากเกษตรภายนอกผลของงานวิ จัยพบว่า
ภูมิปั ญญาที่พบได้ แก่ ภูมิปั ญญาทางเกษตรได้ แก่การทํามะขามหวาน การทํ าเห็ดฟางการทํา
ไร่ ส้มและผลิ ตภัณฑ์เลี ้ ยงไหมของไร่กํ านันจุลเป็ นต้ น
๒. ภูมิปั ญญาเกี่ ยวกับระบบสังคมหรือวัด ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ ซึ่งได้ แก่
ความเชื่อ คํ าสั่งสอน ค่านิ ยมประเพณี ที่แสดงออกในแบบแผนการดํารงชี วิตเช่น การทํา
บายศรี สู่ขวัญ เป็ นต้น
. ๓. ภูมิปั ญญาเกี่ยวกับการวัดความสัมพันธ์ ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติหรื อสิ่งแวดล้ อม เช่น
การรักษาโรคด้วยสมุนไพร เป็ นต้ น
ดังเราจะเห็นได้ว่าภูมิปั ญญาเป็ นผลมาจากกระบวนทัศน์(paradigm) ของ
ชาวบ้านที่ มีต่อตนเอง ต่อโลก ต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งแสดงออกให้ เห็นจากระบบความเชื่อ ค่านิ ยม
ในการดําเนินชีวิต โดยที่กระบวนทัศน์ ดังกล่าวจะมีรากฐานมาจากคํ าสั่งสอนทางศาสนา
คติธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งได้ รับการถ่ ายทอด สั่งสอน และปฏิบัติสื บเนื่องกันมา
ปรับเปลี่ยนเข้ากับบริบททางสังคมที่ เปลี่ยนแปลงนั่นคือระบบสังคมมีผลต่อภูมิปั ญญาของ
ชุมชน
ด้ วยเหตุที่ชุมชนเป็ นเจ้ าของวัฒนธรรมเป็ นผู้ สร้ างวัฒนธรรมดังนั ้ นการศึกษาภูมิ
ปั ญญาคือการศึกษาความรู้ ความสามารถและความเฉลียวฉลาดของคนในชุมชนนั ้ นๆ การทํา
ความเข้ าใจชุมชนอันเป็ นบริบทของวัฒนธรรมจึงมีความจําเป็ น กาญจนา แก้ วเทพ.(๒๕๕๓),
การบริ หารจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมด้ วยนวัตกรรมการวิจัย โดยได้ ยกตัวอย่ างการ
บริหารจัดการพิธีกรรมและได้ กล่าวถึงความสําคัญของบริ บทของชุมชนเจ้ าของ วัฒนธรรมไว้
ดังนี ้
การบริ หารจัดการวัฒนธรรมเชิงรุ กจะต้ องเริ่มด้ วยการสํารวจ บริบทของชุมชนของเจ้าของ
วัฒนธรรมที่เป็ นเจ้ าของพิธีกรรมเสียก่อนเพราะ วัฒนธรรมเป็ นข้ อตกลงร่วมกันของทุกคนที่มี
ส่วนร่ วมในการเป็ นเจ้ าวัฒนธรรมได้ แก่ปราชญ์ชาวบ้ าน กลุ่มคน ผู้ ใหญ่ เยาวชนและเด็กๆใน
ชุมชนเป็ นต้ น
สิ่งสําคัญที่ ได้ จากการศึกษาบริ บทของชุมชนก็คือ