Page 392 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๗๔
นอกจากการตําข้ าวและการรํ าวงหน้าตรุษสงกรานต์ แล้วหนุ่มสาวจะพบรักกันในโอกาสอื่นๆ
เช่นการลงแขก ดํานา เกี่ยวข้ าว ในสมัยโบราณชาวบ้ านสะเดียงไม่ต้องจ้ างกันด้วยเงิ น เช่นบ้ านนาย ก.
มาช่วยบ้ านนาย ข.ดํานา ๒ คน เมื่อบ้านนาย ก.ดํานา นาย ข.ก็ จะส่งคนมาช่วย ๒ คน และวิธีนี ้ ทํา
กันทั ้ งหมู่บ้ านเรี ยกว่าเป็ นการเอาแรงกันหรือการลงแขก ทํ าให้ ไม่เปลืองค่าใช้ จ่าย ทําให้ หนุ่มสาวพบรัก
กัน เกิ ดความสามัคคี กัน ช่วยเหลือเกื ้ อกูลกัน
งานประเพณีของชุมชน เช่นงานทอดกฐิ นสามัคคี วันเข้ าพรรษา งานเทศน์มหาชาติ งานบวช
นาค เมื่อบ้ านใครบวชลูกจะมีลิ เก หนังมาฉลองสาวหนุ่มก็ จะถือโอกาสมาพบพูดคุยกันในช่ วงเวลามา
ดูหนังดูลิ เก และสําหรับประเพณีบวชนาคจะการเล่นเพลงฉ่ อย เพลงแห่นาค ซึ่ งเป็ นการเล่นเพลง
ปฏิพากษ์ (เกี ้ ยวพาราสีกัน)ทํ าให้เกิดความสนุกสนานและพบรักกันแต่งงานกัน
(วิทยากร นางแสตมป์ แสงวิจิ ตรประชา อายุ ๗๖ ปี บ้ านเลขที่ ๑๒๘ ต.ในเมือง จ.เพชรบูรณ์ )
นอกจากนี ้ แล้วคนบ้านสะเดี ยงก็มีการเกี ้ ยวพาราสีกันในรูปแบบการละเล่นเช่นคนสมัยก่อน
จะกินหมาก ในหมู่บ้ านสะเดี ยงไม่ค่อยปลูกกันมากนัก จะต้องพากันไปเก็บพูล ที่ โนนธง บ้านป่ าแดง
หนุ่มสาวจะช่วยกันไปเก็บ โดยใช้ ตระกร้ าห่ างๆ เรียกว่ า ตะเหลว โดยหญิงจะถือตะเหลว ชายก็ จะเก็บ
ช่วยกันไปด้ วย มีเพลงที่คุณยายทร วระเตชะได้ร้ องให้ ฟังคือ
เพลงขึ ้ นโนนไปเก็บพูล (เกี่ยวกับความรั ก)
ขึ ้ นโนนลงโนน ตีตะโพนไปเก็ บพูล ใบพูลดูเหลืองอร่ าม ใบพูลดูเหลืองอร่าม สองคนช่วยกัน
หาบตะเหลวพูล เก็บไปเก็บมา ก็ไปเจ๊อรูปู เอามือจ๊ กดูไปเจ๊อเอางูใหญ่ เจ้ างูต๊กกะใจก็ เลยไถลลงรู
เพลงนี ้ นอกจากจะร้ องกันช่วงไปเก็บพูลแล้ วให้ เล่นกันสนุกสนาน ในหน้ าตรุษสงกรานต์ , หน้ า
กฐิ น , หน้ าผ้ าป่ า และหนุ่มสาวรํ าวง นางสวาท นางสมจิตต์ ได้ นําเพลงนี ้ ไปแสดงแข่งขันในงานสงกรานต์
ของเทศบาลได้ รับรางวัลที่ 3 (แข่งขั น 17 ชุมชน)
คนบ้ านสะเดียงเป็ นคนมีอารมณ์ สนุกสนาน ร่ าเริง ชอบร้ องรํ าทําเพลง เพราะมีพ่อเพลง แม่
เพลงหลายคนอยู่ในหมู่บ้ าน รักกันก็ใช้เพลง ว่ าเสียดสีกันก็ใช้ เพลง (เพลงลิงลม) (เพลงขึ ้ นโนน) มี
ความเอื ้ อเฟื ้ อเผื่อแผ่กัน เช่ น เพลงเก็บมักฟั ก มีอะไรก็ แบ่งปั นกัน รั กกันสามัคคี กัน
คนบ้ านสะเดียงสมัยโบราณ ไม่ต้ องเปลืองเงินไปซื ้ อกับข้ าว ไม่มีอะไรก็จะเอาของมาแลกกัน เช่น
ไม่มีพริกก็เอาข้ าวไปแลกพริ ก (มีเพลงแลกของ) หน้ าฝนมีอึ่งออกก็จะร้ องเพลงนางอึ่ง เสร็จจากไร่นาแล้ ว
หน้ าฝนมีหน่อไม้ ก็จะสะสมหน่อไม้ ทําเป็ นหน่อไม้ ดองไว้ กิ นนานๆ ก็มีเพลงขุดหน่ อไม้ เช่น พ่ อตาจั๊กตอก
ตัดกระบอก ไปขุดหน่ อไม้
เพลงของชาวสะเดียงที่ร้ องส่วนมากก็จะเป็ นเรื่องทํ าอยู่ทํากิน เช่นเพลงนางไซ นางด้งหรื อเลียน
ชีวิตธรรมชาติของสัตว์ที่อยู่ใกล้ ชิด ตัวอย่ างเช่น การเล่ นนางลิง