Page 364 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๔๖
กําแพงเมืองเก่ าป้ อมหลักเมืองและประตูชุมพล
ลักษณะสําคัญของกํ าแพงเมืองเก่าก่อด้ วยอิฐถื อปูน สันนิษฐานว่าเป็ นกํ าแพงเมือง
และป้ อมที่สร้ างขึ ้ นในยุคที่ ๒ คือยุคสมัยอยุธยาราวสมัยรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้ สร้ าง
เมื องใหม่ลงที่เดิมแต่ถอยร่ นให้ เล็กลงกว่าเดิม กํ าแพงก่อด้ วยอิฐถื อปูนและใช้ ก้อนหิ นทรายประกอบ
บางส่วนตลอดแนวกําแพงด้ านตะวันออกยาว ๔๐๐เมตรด้ านใต้ ยาว ๖๐๐ เมตร คือป้ อมถนนหลัก
เมื อง ป้ อมสนามชัย ป้ อมศาลเจ้ าแม่ ป้ อมศาลเจ้ าพ่อ และประตูเมื อง ปรากฏแนวกํ าแพงเมืองถนน
เพชรรัตน์ ถนนหลักเมืองและถนนสนามชัย
ภาพที่ ๑๕๔ กําแพงเมืองยุคที่ ๒ ภาพที่ ๑๕๕ แนวกําแพงเมื องเลียบถนน
เราอาจจะกล่าวได้ ว่าชุมชนในเมืองเป็ นชุ มชนที่น่ าสนใจเป็ นแหล่งวัฒนธรรมที่มีทรั พยากร
ทางวัฒนธรรมที่เก่าแก่ และยังเป็ นเมืองที่ มีกํ าเนิดมาจากสมัยอยุธยายุคกลางมาจนถึงยุดปั จจุบันที่มี
วิวัฒนาการอย่างช้ าๆ น่าที่ จะพัฒนาและดํารงไว้
จากการศึกษาชุมชนในเขตเมืองโดยใช้ วัดเป็ นศูนย์กลางสําหรั บชุมชนที่ ๘,๙ เราอาจจะสรุ ป
ได้ ว่าจากการศึกษาเรื่ องเล่าของตํานานนางผมหอมทําให้ เราทราบว่าเขตเมืองเก่าสมัยสุโขทัยที่มีจุด
ร่ วมกับสมัยสุโขทัยยุคต้ นคือวัดโพธิ์เย็นเพราะศพนางผมหอมได้ทําพิธีปลงศพที่วัดนี ้ และที่บอกว่านาง
เป็ นธิ ดาของขอมแสดงว่าเจ้าเมืองขอมต้ องมี อํานาจเหนือชนเผ่าไทยในดินแดนนี ้ แต่สิ่งก่ อสร้ างได้ แก่
เจดีย์ที่บรรจุกระดูกช้างและนางผมหอมเป็ นสถาปั ตย์กรรมแบบสุโขทัย ดังนั ้ นการสืบทอดจากความ
ทรงจําอาจจะมีการเข้ าใจผิด นางผมหอมน่าจะเป็ นลูกของเจ้ าเมืองเพชรบูรณ์ ในสมัยสุโขทัยยุคต้ น
มากกว่า
แต่เราก็สรุปได้ ว่าชุมชนเก่าแก่ในเขตเมืองคือชุมชนวัดโพธิ์เย็นและน่าจะเป็ นพวกเดียวกันกับ
ชุมชนบ้ านช้ างเผือกเป็ นชนเผ่าดั ้ งเดิมของเพชรบูรณ์ เมื่อมี การสร้ างเมืองขึ ้ นมาใหม่ในสมัยอยุธยา วัด
คู่บ้ านคู่เมืองที่ถูกสร้ างขึ ้ นคือวัดไตรภูมิ โดยเหตุที่เป็ นเมืองใหม่ สร้างทับเมืองเก่าจึงมีวัดร้ างที่ถูก