Page 346 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๒๘
ตํานานนางผมหอมวัดช้ างเผือกแม้ รายละเอียดของเนื ้ อเรื่องจะแตกต่างกันแต่โครงเรื่องแบบ
เดียวกันแต่จับประเด็นได้ว่าหลังจากกระโดดนํ ้ าในแม่นํ ้ าป่ าสักปลิดชีพตนเอง เจ้ าเมืองมาดักเก็บศพ
ของพระนางและปลงศพพระนางที่ตรงนี ้ แล้ วสร้ างวัดขึ ้ นที่ตรงนี ้ และมีชื่อว่าวัดศพ เป็ นการตั ้ งชื่อวัดตาม
เหตุการณ์แต่ตอนหลังชาวบ้านเปลี่ ยนเป็ นวัดโพธิ์เย็นนําเอาต้นไม้ คือต้ นโพธิ์ ที่อยู่ในวัดบริ เวณที่ปลง
ศพมาเป็ นชื่อวัดแทนเพราะชื่อเดิมไม่เป็ นมงคล เมื่อปลงศพแล้วจึงนํากระดูกไปบรรจุที่วัดช้ างเผือกวัด
โพธิ์เย็นมีตํานานดังนี ้
ประวัติ วัดโพธิ์เย็น
ความเป็ นมาของวัดโพธิ์เย็นเดิมเรี ยกว่ าวัดศพ ตามตํานานที่นายเพี ้ ยน โทนแก้ ว
(ปั จจุบันเสียชิวิตแล้ ว) ที่ได้ชื่อว่าวัดศพนี ้ เพราะเป็ นสถานที่ๆเคยเป็ นที่เผาศพนางผมหอม ธิดาเจ้ าเมือง
นครเดิด(เมื องโบราณ มีซากหลักฐานปรากฏอยู่ในท้ องที่ตอนใต้ อํ าเภอหล่มสัก ตําบลนํ ้ าพุง ริ มฝั่งแม่
นํ ้ าป่ าสัก) ซึ่งได้ รับความเสียอกเสียใจอย่างใหญ่หลวง เนื่ องจากได้ คู่ครองเป็ นชาวละว้ า คนป่ าคนดง
เป็ นคู่ครองตามอุบายของพ่อ ที่ให้ ขุดหลุมลึกแล้ วเอาหอกดาบไปปั กไว้ ก้นหลุ ม แล้ วให้ ชายทั ้ งหลาย
กระโดดลงไปในหลุม หากไม่ถูกหอกดาบทิ่มแทงแล้ วจะยกธิดาให้แล้ วให้ ครองเมืองแทน แต่ไม่มีชาย
หนุ่มคนใดจะเป็ นคนเนื ้ อหนังเหนียวตามที่ท่านเจ้ าเมืองต้ องการเลย จนกระทั่งคนหนุ่มหมดเมืองก็หา
ไม่ได้
จนข่าวนี่ทราบไปถึงชาวป่ าละว้ าพากันมาดูกระโดดหลุมขวากกัน เผอิญมีชายหนุ่มคนหนึ่ง
เป็ นพรานป่ าสะพายกระบอกใส่ธนูพะรุงพะรังมานั่งยองๆอยู่ริ มปากหลุม ถูกเพื่อนเบียดตกลงไปใน
หลุมและกลับขึ ้ นมาโดยไม่มีบาดแผลอะไรเลย
คณะกรรมการเมืองทราบเข้ าก็พากันไปพบเจ้ าเมืองและขอให้ แต่งตั ้ งหนุ่มละว้ าคนนี ้ ขึ ้ นเป็ น
เจ้ าเมืองพร้ อมกับแต่งงานกับนางผมหอมธิดาเจ้าเมืองตามที่เจ้ าเมืองประกาศไว้ ทั ้ งเจ้าเมืองและนาง
ผมหอมเสียใจอย่างมาก และนางผมหอมได้ไปกระโดดนํ ้ าตาย ศพจมนํ ้ าป่ าสักเจ้ าเมืองจึงให้ คนลงงม
ศพเท่าไรก็หาไม่พบจึงให้ คนลงหลักลี่(เฝื อกกั ้ นนํ ้ า) ในบริเวณที่ทางแยกระหว่ างแม่นํ ้ าเก่ากับแม่นํ ้ าใหม่
ที่เรียกว่าปากปู่ ศพนางผมหอมมาติดที่ หลักลี่นั ้ น เจ้ าเมืองจึงให้ นําศพนางผมหอมขึ ้ นมาตั ้ งฌาปณกิจ
ที่บริเวณระหว่างต้ นโพธิ์ ๕ ต้ น ซึ่ งคือวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้ วัดนี ้ จึงได้ นามว่าวัดศพแต่เนื่องจากชื่ อวัดนี ้
ไม่เป็ นศิริ มงคลจึงมีการเปลี่ยนชื่อใหม่ว่าวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้
จากตํานานที่เล่าเป็ นนิทานนี ้ พอสันนิษฐานได้ ว่าชื่อวัดศพนั ้ นเพราะในบริเวณกําแพงเมือง
เพชรบูรณ์ด้ านทิศเหนือเป็ นป่ าทึบ มีประตูวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้ เรียกประตูผี คงเป็ นประตูที่นําศพออกไป
เผาหรื อฝั งนอกเมือง สําหรับศพคนสําคัญหรือมีฐานะดีก็ จะเผากันริ มประตูผี นั่นเอง เพราะวัดอื่นเช่น
วัดไตรภูมิ ,วัดพระแก้ ว,วัดพระสิงห์ ,วัดสนามชัย(ต่อมาเป็ นวัดประตูดาว แต่อยู่คนละฟากถนน วัดท่า