๒๖๓
ทางนํ
้
า
มี
ลํ
าคลองหลายสายเช่
น
คลองบ้
านสะเดี
ยง
เกิ
ดจากภู
เขาป่
าแดงด้
านทิ
ศตะวั
นออกไหลผ่
านหมู
่
บ้
านป่
าแดง บ้
านไร่
บ้
านสะ
เดี
ยง วั
ดช้
างเผื
อก ผ่
านตลาดเมื
อง ผ่
านวั
ดมหาธาตุ
แลไหลไปรวมกั
บคลองแสนพญาโศกข้
างหอ
วั
ฒนธรรมนครบาล
คลองสาน
เกิ
ดจากภู
เขาป่
าเลาด้
านทิ
ศตะวั
นออกไหลผ่
านทุ
่
งนาป่
าเลา ไหลผ่
านบ้
านสะเดี
ยงด้
านทิ
ศ
เหนื
อ ไหลผ่
านข้
างโรงพยาบาลเพชรบู
รณ์
ไปรวมกั
บคลองแสนพญาโศก
คลองแม่
นํ
้
าเก่
า
เป็
นทางเดิ
นของแม่
นํ
้
าป่
าสั
กเดิ
ม ไหลจากหมู
่
บ้
านปากปู
่
ผ่
านมาทางหลั
งศาลากลาง
จั
งหวั
ดแห่
งใหม่
ผ่
านมาทางหลั
งวิ
ทยาลั
ยเทคนิ
ค หลั
งโรงเรี
ยนวิ
ทยานุ
กู
ลนารี
( ปั
จจุ
บั
นนี
้
ตื
้
นเขิ
น)
ลั
กษณะของชุ
มชน
ชุ
มชนวั
ดช้
างเผื
อก
คนในชุ
มชนเป็
นคนดั
้
งเดิ
มของบ้
านสะเดี
ยงเป็
นส่
วนใหญ่
มี
ส่
วนอื่
นปะปนบ้
างเล็
กน้
อย
ขนบธรรมเนี
ยมประเพณี
จะเหมื
อนกั
บชุ
มชนที่
๑
,
๒
,
๓
,
๔
,
๕
และ๑๔
ภาษาพู
ดก็
เหมื
อนกั
น มี
อาชี
พการ
ทํ
ามาหากิ
นก็
จะเหมื
อนกั
น โดยส่
วนใหญ่
จะมี
อาชี
พทํ
าไร่
ทํ
านาและค้
าขายบ้
างเล็
กๆน้
อยๆ
คนในชุ
มชนเป็
นคนดั
้
งเดิ
มของบ้
านสะเดี
ยง
ชุ
มชนเกิ
ดขึ
้
นตั
้
งแต่
เมื่
อใดไม่
มี
ใครทราบ
สั
นนิ
ษฐานว่
า คงจะใกล้
เคี
ยงกั
บวั
ดช้
างเผื
อกคงไม่
ตํ่
ากว่
า ๗๐๐ ปี
ระยะหลั
งมี
คนถิ่
นอื่
นย้
ายมาอยู
่
บ้
าง
แต่
ไม่
มาก ขนบธรรมเนี
ยมประเพณี
และภาษาพู
ดเป็
นภาษาสะเดี
ยงจะใช้
กั
นมากหลายชุ
มชนเช่
น
ชุ
มชน ๑
,
๒,๓,๔,๕
และ ๑๔
อาชี
พ คนส่
วนใหญ่
มี
อาชี
พ ทํ
านา ทํ
าไร่
ค้
าขาย รั
บราชการ
ที
่
มาของชื
่
อชุ
มชน
ชุ
มชนวั
ดช้
างเผื
อก ชื่
อนี
้
ได้
มาจากเรื่
องเล่
าติ
ดต่
อกั
นมาเป็
นเวลาช้
านานหลายร้
อยปี
มาแล้
ว
คื
อ เรื่
อง นางผมหอม ธิ
ดาของเจ้
าเมื
อง เจ้
าเมื
องทรงช้
างเผื
อกมาและช้
างเผื
ออกมาตายที่
บริ
เวณนี
้
จึ
ง
ทรงสร้
างวั
ดเป็
นที่
ระลึ
กให้
กั
บช้
างเผื
อก ชื่
อว่
า วั
ดช้
างเผื
อก ตั
้
งแต่
นั
้
นเป็
นต้
นมา
ชุ
มชนบ้
านหนองนารี
ชุ
มชนบ้
านหนองนารี
เดิ
มเป็
นป่
าสลั
บทุ
่
งนาไม่
มี
บ้
านเรื
อนของคนอยู
่
อย่
างถาวร มี
เพี
ยง
กระท่
อมอาศั
ยทํ
านาของคนบ้
านสะเดี
ยงเท่
านั
้
น แต่
พอป่
าเตี
ยนแล้
วจึ
งมี
คนบ้
านสะเดี
ยงอพยพเข้
ามา