๑๙๒
ประวั
ติ
ผู
้
สร้
างไม่
ได้
เป็
นพระพุ
ทธรู
ปศิ
ลปสมั
ยลพบุ
รี
มี
อิ
ทธิ
พลอยู
่
ในตอนกลางของ
ประเทศไทย
กํ
าหนดอายุ
โดยอนุ
โลมตามอย่
างศิ
ลปกรรมขอมในกั
มพู
ชาเช่
นศิ
ลปกรรมแบบ
ครึ่
งแรกของพุ
ทธศตวรรษที่
อยู
่
ก่
อนครึ่
งแรกพุ
ทธศตวรรษที่
๑๘คื
อก่
อนสมั
ยสร้
างนครวั
ตและ
ศิ
ลปะแบบนครวั
ตมี
อายุ
ครึ่
งหลั
งพุ
ทธศตวรรษที่
๑๘เรี
ยกว่
าศิ
ลปะแบบบรรยงค์
หรื
อบายน แต่
ศิ
ลปกรรมลพบุ
รี
บางชิ
้
นอายุ
ก่
อนพุ
ทธศตวรรษที่
๑๘ คื
อราวอายุ
พุ
ทธศตวรรษที่
๑๒ก็
มี
แต่
พระพุ
ทธมหาธรรมราชาน่
าจะสร้
างราวสมั
ยพุ
ทธศตวรรษ ๑๘ เพราะขอมหั
นมานั
บถื
อศาสนา
พุ
ทธดั
งนั
้
นพุ
ทธลั
กษณะจึ
งเป็
นกึ
่
งเทพกึ่
งพระพุ
ทธรู
ป ที่
เราเรี
ยกว่
าพระพุ
ทธรู
ปทรงเครื่
อง
21
พระพุ
ทธมหาธรรมราชา
21
เป็
นพระพุ
ทธรู
ปปางสมาธิ
ศิ
ลปะลพบุ
รี
ทรงเครื่
อง
สร้
างด้
วยเนื
้
อ
ทองสํ
าริ
ด หน้
าตั
กกว้
าง ๑๓ นิ
้
ว สู
ง๑๘ นิ
้
ว ไม่
มี
ฐาน มี
พุ
ทธลั
กษณะ พระพั
กตร์
กว้
าง พระโอษฐ์
แบะ พระกรรณยาวย้
อยจรดพระอั
งสะ พระเศี
ยรทรงชฎาเทริ
ด หรื
อมี
กะบั
งหน้
า ทรงสร้
อยพระ
ศอพาหุ
รั
ด ทรงประคดเป็
นลายสวยงาม
(จากรายงานการวิ
จั
ยเรื่
องประเพณี
อุ
้
มพระดํ
านํ
้
า ของนาตยา รั
ศมี
และคณะ)
ภาพที่
๑๒๘ พระพุ
ทธมหาธรรมราชา วั
ดไตรภู
มิ
สถานที
่
สํ
าคั
ญในชุ
มชน
วั
ดไตรภู
มิ
วั
ดไตรภู
มิ
ตั
้
งอยู
่
๑๑๐ ถนนเพชรรั
ตน์
เขตเทศบาล ตํ
าบลในเมื
อง อํ
าเภอเมื
อง
จั
งหวั
ดเพชรบู
รณ์
สั
งกั
ดสงฆ์
มหานิ
กาย มี
ที่
ดิ
นตั
้
งวั
ดเนื
้
อที่
๗ไร่
๓ งาน ๔๕ ตารางวา
อาณาเขตทิ
ศเหนื
อ เส้
น ๕ วา ติ
ดต่
อกั
บแม่
นํ
้
าป่
าสั
ก ทิ
ศใต้
ยาวเส้
น ๕วาติ
ดต่
อกั
บบ้
าน
นายจรั
ส นางเสงี่
ยม นางเภา และนางเสมอ ทิ
ศตะวั
นออกยาว ๒ เส้
น ๘วา ติ
ดต่
อกั
บถนน