Page 192 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๖๗
(วิทยากรผู้ ให้ ข้ อมูล นายวิ นิจ อิ นทร์สอน อายุ ๗๓ ปี อยู่บ้ านเลขที่ - ตําบล ในเมือง
อําเภอ เมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์
ประเพณีทอดกฐิน
ประเพณีทอดกฐิ นจะทํ าหลังเทศกาลออกพรรษาประมาณ ๑ อาทิ ตย์ทางวัดจะมี การ
จัดเตรียมสถานที่และเริ่มต้ นด้ วยการฉลององค์กฐิน ด้ วยการสวดมนต์เย็น ทําหนังสือเชิญชวน
พุทธศาสนิกชนจองเป็ นเจ้ าภาพผ้ ากฐิน บอกบุญผู้ มีจิตศรั ทธาทําอาหารเลี ้ ยงพระและแขกที่
ร่ วมเป็ นเจ้ าภาพองค์กฐิน
เช้ าวันรุ่ งขึ ้ นมีพิธีทําบุญตักบาตรเนื่องจากเป็ นวันพระ ตอนสายพุทธศาสนิกชนจะ
ร่ วมกันนําต้ นผ้ าป่ ามาร่ วมทําบุญและร่วมบริ จาคเงินสมทบองค์ กฐินและจุดมุ่งหมายเพื่อหา
เงินเข้ าวัดเพื่อบํารุ งศาสนสถานของวัดเช่นนํามาทําการก่อสร้ างศาลาเจ้ าฟ้ าเป็ นต้ น
ประวัติการทอดผ้ ากฐิน
ประเพณีการทอดผ้ ากฐินมีมาตั ้ งแต่สมัยพระพุทธกาล โดยมีเรื่องเล่าว่ามี พระสาวก หมู่
หนึ่งจํานวน ๓๐ รูปได้ เดินทางมาเฝ้ าพระพุทธเจ้ า เมื่อเดินทางมาใกล้ จะถึงที่ประทับก็ เป็ น
ช่วงฤดูฝนและเป็ นช่วงพระพุทธบัญญัติกํ าหนดให้ พระสงฆ์ต้ องจําพรรษา พระสงฆ์ กลุ่มนี ้ จึง
ต้ องหยุดพักและจําพรรษาอยู่ ณ ที่ พัก เมื่ อครบกําหนดแล้วจึงเดินทางมาเฝ้ าพระพุทธองค์
ขณะที่เดินทางมาก็ยังมีฝนตกอยู่ทําให้ จีวรและเครื่องนุ่งห่มเปี ยกปอนและขาดวิ่ นเป็ นที่น่า
เวทนาพระพุทธองค์ จึงอนุญาตให้ พระสงฆ์สามารถหาผ้าจีวร สบง และสังฆาติมาเปลี่ยนใหม่
ได้
ในสมัยพุทธกาลผ้าที่จะนํามาทําเป็ นเครื่ องนุ่งห่มนั ้ นหายาก พระสงฆ์และสาวกของพระ
พุทธองค์ ต้ องออกแสวงหาผ้ าที่เขาทิ ้ งแล้วหรื อผ้าที่ เขาใช้ ห่อศพ นํามาซักรีดให้ สะอาดแล้ ว
นํามาย้อมให้ มีสีฝาดด้ วยแก่นของต้ นไม้ เช่น แก่นขนุน หรื อจากพืชขมิ ้ น จากนั ้ นจึงนํามาตัด
เย็บเป็ นผ้ าสบง จี วร สังฆาติ (รวมเรี ยกว่ าผ้ ากฐิน )ต่อไป
ลักษณะของการตัดเย็บด้ วยผ้าที่ เก็บมานั ้ นเป็ นชิ ้ นเล็กชิ ้ นน้ อย พระพุทธองค์ จึง
กําหนดให้ นํามาต่อกันเป็ นผืนในลักษณะสี่เหลี่ยมเหมือนลักษณะผืนที่นา ผ้ าในแต่ละผืนหนึ่ง
กําหนดให้ มีลักษณะสี่เหลี่ ยมนี ้ ที่เรียกว่าขันธ์ มีความกว้างตั ้ งแต่ขันธ์ ๕ขันธ์ ๗ขันธ์ และ ๙
ขันธ์ ส่วนทางยาวแล้ วแต่ความสูงของพระภิกษุ ในการตัดเย็บย้อมเพื่อทํ าผ้ าไตรจีวรนั ้ น
พระภิกษุแต่ละรูปจะช่วยกันทํา เมื่อทํ าสําเร็จแล้ วก็ไม่กําหนดว่าเป็ นของพระรูปใด จนกว่าที่
ประชุมของสงฆ์จะตกลงว่าจะถวายผ้ ากฐินนี ้ ให้ แก่ พระสงฆ์รู ปใด พระสงฆ์จะมีผ้ากฐินกี่ผื นก็
ได้ ผ้ากฐินที่มากกว่า ๑ ผืนเรี ยกว่ าอดิเรก
ต่อมามีเศรษฐี และผู้ใจบุญนํ าผ้ ามาถวายเพราะเห็นใจในความยากลําบากของพระสงฆ์
ในการหาผ้ ามาทําผ้ ากฐิ น จึงอนุ ญาตให้ พระสงฆ์รับผ้าเหล่ านี ้ ได้ ในการถวายผ้ าต้ องมีการ