Page 10 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑
บทที่ ๑
บทนํา
๑.๑ ความเปนมาและความสําคัญของการวิจัย
อําเภอแมสะเรียงเปนอําเภอหนึ่งในจั งหวัดแม ฮองสอน เนื่ องจากหางจากตั วจังหวัดมากถึง
๑๖๔ กิโลเมตร ใชเวลาเดินทางประมาณ ๓-๔ ชั่ วโมง จึงจําเปนต องมีหนวยงานระดับจังหวัดหลาย
แหง เชน ศาลจังหวัด อัยการจังหวัด เรือนจําอําเภอ คลังจังหวัด ดานศุลกากร ดานตรวจคนเขาเมื อง
ฯลฯ เปนศู นยกลางความเจริญและการค าสําหรับอํ าเภออื่ น ที่อยู ขางเคี ยง เชน อํ าเภอแมลาน อย
อําเภอสบเมย ในอดี ตเมืองแมสะเรียงมีชื่อทางประวัติศาสตรว า อําเภอแมสะเรียง หรือ เมืองยวม เคย
เป นที่ ตั้งชุ มชนไมน อยกวา ๕๒๐ ป และเปนเมืองหนาด านที่ มี ความสําคัญต อประวัติ ศาสตรของ
ลานนาไทย เคยมีบุคคลที่สําคัญของเมืองยวม หลายคนมีบทบาทอยู ในประวัติ ศาสตรเมืองเชี ยงใหม
เช น หมื่นด ามพราคตนายชางเอกของพระเจ าติ โลกราช ที่ วัดเจ็ ดยอด และพระเจาแข งคม ที่
ประดิษฐานอยู ที่วัดศรีเกิดจั งหวัดเชียงใหม เทพสิงหวีระบุรุษแหงเมืองยวมผูสรางวีรกรรมอันหาวหาญ
ในการคุมกําลังพลเขาลางอํานาจของพมาในลานนาไทยไดสําเร็จ เมื องยวมเคยเปนถิ่นฐานอาศัยของ
ชนเผาดั้ งเดิมคือ ละวา และกะเหรี่ยงตอมาในป พ.ศ. ๒๔๔๓ ทางราชการได ยกฐานะขึ้นเปนอํ าเภอ
เรี ยกว าอําเภอเมืองยวม จนกระทั่ งในป พ.ศ. ๒๔๖๗ ทางราชการได พิ จารณาเห็ นว าชื่ออําเภอ
เมืองยวมนั้นไปพองกับ อํ าเภอขุนยวม ซึ่งอยูในจังหวัดเดียวกัน จึงไดเปลี่ ยนชื่อเปนอํ าเภอแมสะเรี ยง
ตามชื่อของลําน้ําแมสะเรียงที่ไหลผานอําเภออีกสายหนึ่ง
อํ าเภอแมสะเรียงถือวาเป นอําเภอที่มีศั กยภาพดานการท องเที่ยวทั้งจากประเพณี ทองถิ่นที่โดด
เดน สถานที่ ที่มี ความสําคัญทางประวั ติศาสตร และแหลงทรัพยากรธรรมชาติ เนื่องจากในป พ.ศ.
๒๕๒๙ มีโครงการโบราณคดีประเทศไทย (ภาคเหนือ) เขามาสํารวจพบหลักฐานทางโบราณคดี หลาย
อยาง เชน ขวานหินกะเทาะหนาเดี่ยว เศษภาชนะดินเผา เศษกระดูก และโลงศพ โครงการนี้สรุปว า
บริเวณที่พบถ้ํ าผีแมนเปนแหลงอาศั ยของชุมชนสมัยกอนประวัติศาสตร และพบว าชุมชนแมฮองสอน
มีชุมชนโบราณอยู ๓ แห งดวยกั น คือ บานทุงพราว อําเภอแมสะเรี ยง, บานเวียงเหนือ อํ าเภอปาย
และบานตอแพ อําเภอขุนยวม โดยสองแห งแรก (บานทุงพราว และบานเวี ยงเหนือ) มีความเกี่ยวพัน
กับเชียงใหม โดยตรงตามประวัติ ศาสตรเริ่มมาตั้ งแต ป ๑๗๐๐ มี แมสะเรียงเปนเมื องหนาดานของ
เชียงใหมด านตะวันตก ยามใดที่พมามีกําลั งขึ้นมาก็ จะยึดสองเมืองนี้กอน ไดเสบี ยงอาหารถึ งจะเขาไป
ตีเมืองเชียงใหม และขยับเขากรุงศรี อยุธยา ซึ่งความรู ความตระหนักถึ งประวัติ ศาสตรและวัฒนธรรม
เดิมเหล านี้ ได เลือนหายไป ด านประเพณีที่โดดเด นของอําเภอแมสะเรี ยง คือ ประเพณีออกหวา
เทศกาลออกพรรษา หรือ ปอยออกหวา ถือเปนประเพณี ที่สื บทอดกันมายาวนานกวาร อยป ซึ่งไมมี
หลักฐานที่ แนนอน ในวันขึ้น ๑๕ ค่ํา อันเปนวันออกพรรษานั้น จะมีการละเลนเฉลิมฉลองหลายชนิ ด
เชน ฟอนโต ฟอนรูปสัตวต างๆ ฟอนกาแลว (ฟอนดาบ) ตามถนนหนทางและบานเรือนตางๆ เปน
การละเลนที่สืบเนื่องมาจากความเชื่อของสัตวโลก และสั ตวหิมพานตพากันรื่นเริ งยินดี ออกมา รายรํา
เปนพุทธบูชารั บเสด็จ กอนจะถึงวันแรม ๘ ค่ํา จะมีพิธี หลูเตนเหง คื อ การถวายเทียนพันเลมโดยแห