Page 61 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๒
ในอดีตการที่ จะจูงใจให้ ผู้ สนใจที่จะเข้ าร่วมกิจกรรมจะใช้ ความสนุกสนานของการแสดงมังคละเป็ น
สิ่ งที่จะก่อให้ความสนใจที่ จะเข้ ามาร่ วมกิจกรรมหรือการฝึ กเล่นมังคละ ส่วนการเรียนการสอนถ่ายทอดใน
อดีตนั ้ นจะอยู่ในประเภท การที่ครูพักลักจํา โดยจํ าตัวเสียงทํานองการบรรเลง ใช้ ความจําเป็ นหลักไม่มีการ
จดบันทึกถอดตัวโน๊ ตการเล่นหรือการบรรเลงเช่นในปัจจุ บัน ขยันหมั่นฝึ กซ้อม และครู ที่สอนที่ รับเป็ นศิษย์
ก็ จะสอนอย่างเต็มกําลังความสามารถ ดังคํากล่าวโบราณว่า “จับมือรํา จับบ่าสอน ขอให้ ได้อย่างครู
ผู้ มีฤทธิ ์อันแกล้ วกล้า” และนักดนตรีไทยทั่วไปจะถือว่าเครื่องดนตรี ที่ถือว่าเป็ นครูใหญ่ คือ “ตะโพน”
การแสดงของมังคละทั ้ งในงานมงคล อวมงคล เมื่อมีคนจ้ าง ผู้ รับการว่าจ้างในอดีตจะเป็ น
หัวหน้ าวงหรื อผู้ ที่มีบทบาทรองลงมา อันเนื่องจากหั วหน้ าวงมังคละต้องดูแลลูกวงหรื อลูกหลานให้อยู่ใน
กรอบหรือสังกัดตลอดจนวางแผนที่จัดสรรผู้ ใดได้ ร่ วมการแสดงมังคละ ซึ่งแต่ก่อนงานที่ จ้ างมังคละไปแสดง
แต่ละครั ้ งจะต้ องจ่ายค่าจ้ างราคาสูงถึง ๓๐๐ บาท ซึ่งถือว่ามีราคาที่ สูงมาก (พ.ศ. ๒๕๐๑ - ๒๕๐๗) การ
แบ่งปั นผลประโยชน์ ที่จะได้ รับในการตอบแทนจะอยู่ในส่วนของหัวหน้ าวงมังคละจะเป็ นผู้จั ดสรรรายได้ให้
สอดคล้ องกับความสามารถในแต่ละคน ส่วนสถานที่ ในการแสดงมังคละจะไม่เลือกสถานที่เล่นได้ ทุกที่ไม่
จํากัดการแสดง ส่วนเพลงที่ใช้ ในการแสดงหรือบรรเลงจะเหมือนเดิมดังที่ได้ รับการสืบทอดมาแต่โบราณ
ลุงเอ เพ็ชรี่ ได้ เข้ าเล่นในวงมังคละที่ ต.ไกรนอก เรื่อยมาและบุคคลที่เล่นในวงมังคละหรือ
นักดนตรีส่วนใหญ่จะเป็ นบุคคลเชื ้ อสายในตระกูลหรื อญาติพี่น้ องกันหมด การที่เล่นมังคละในอดีตนั ้ น
ลูกหลานมีเป็ นจํานวนมากหลังจากว่างเว้นจากการทํ าไร่ทํานา จึงให้ลูกหลานได้ เลือกที่จะเล่นดนตรี
ได้ ตามความสนใจของเครื่ องดนตรีแต่ละชิ ้ นหรื อประเภท แต่ส่วนใหญ่แล้ วจะเล่นได้ เกือบทุ กประเภท
ซึ่งสามารถเล่นเครื่องดนตรี ต่างๆ ทดแทนกันได้ และจะเป็ นการถ่ ายทอดทางสายเลือดเท่านั ้ นไม่มีบุคคล
ในส่วนอื่นได้เข้ ามาร่วมวงหรื อกิจกรรมในด้ านมังคละ อันเนื่องจากการรวมตัวกันของญาติพี่ น้ องสามารถ
ทําได้ง่าย คนอื่ นไม่สนใจหรือสนใจแต่ไม่มีโอกาสได้ เข้ ามาร่ วมการฝึ กหัดหรือบรรเลงมังคละ จากเหตุผล
ดังกล่าว จึงแสดงให้เห็นว่ าข้อจํ ากัดในการร่วมการละเล่นมังคละในอดีตมีส่วนที่จํากัดบุคคลที่จะเข้ ามามี
ส่วนร่วมเช่นเดียวกัน ซ◌ึ◌่ งจะเห็นได้ว่าจํานวนวงของมังคละที่แสดงมีจํานวนจํากัด จะไม่แพร่หลายใน
การละเล่นทุกชุมชน หากแต่จะมีการละเล่นมังคละในชุมชนใหญ่ จึงมีส่วนสนับสนุนให้ เหตุผลของการ
แสดงมังคละแต่ละครั ้ งมีราคาสู ง ส่วนใหญ่ที่เล่นในอดีตจะเล่นในเทศกาลวันสํ าคัญทางพระพุทธศาสนา
และงานมงคลอื่นๆ ทั่วไป ในการเล่นมังคละครั ้ นเมื่ อเยาว์วัยได้ มีโอกาสเห็นหรื อเจอวงมังคละของต่างถิ่น
อยู่ ๑ วง คือ วงมังคละจากอําเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก จึงสามารถวิ เคราะห์ได้ ว่า ในจังหวัด
พิ ษณุโลกก็ได้ มีการสืบทอดการเล่นมังคละมาอย่างต่ อเนื่องเช่นเดียวกัน
การที่ลุงเอ เพ็ชรี่ ได้ เล่นมังคละมีความภาคภูมิใจแก่ตนเอง และการที่ต้องการถ่ ายทอดให้ ผู้ อื่น
นั ้ น มีเหตุจากการที่อยากที่ จะอนุรักษ์ ดนตรีไทยที่ เก่าแก่ และอยากสื บทอดวัฒนธรรมอันดีที่สืบทอดจาก