Page 57 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๘
๑.๒. ความเป็ นมาของมังคละจังหวัดสุโขทัย
มังคละ เป็ นชื่อกลองชนิ ดหนึ่ง ขึงด้ วยหนัง มีรู ปร่างที่เล็กกลมรี หน้ ากลองกว้ างประมาณ
๑๘ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๒๕ เซนติเมตร ใช้ ไม้ ไผ่เหลาเป็ นอันเล็กๆ หรื อหวายนํ ้ ายาว ๑๔ – ๑๕
นิ ้ ว จํานวน ๒ อันตีหน้ากลอง เสี ยงกลองมังคละจะมีเสียงแหลมและดังมาก คําว่า “มังคละ” หมายถึง
มงคล หรื องานที่เจริ ญก้ าวหน้ า มังคละจึงเป็ นเครื่ องดนตรีที่เป็ นมงคล
การเล่ นมังคละหรือกลองมังคละ
การเล่นมังคละ มีการเล่นในจังหวัด
สุโขทัยมาช้ านาน ตั ้ งแต่สมัยโบราณกาล
เนื่องจากเมืองสุโขทัยเป็ นราชธานี แห่งแรกของ
ไทย มีหลักฐานในหลักศิลาจารึ กหลักที่ ๑ ที่ว่า
“เมื่อกรานกฐิ น มีพนมเบี ้ ย มีพนมหมาก มีพนม
ดอกไม้ มีหมอนนั่งหมอนโนน มี บริพารกฐิ น
โดยท่านแล้ ปี แล้ญิบล้ าน ไปสูดญัติกฐินถึง
อรัญญิ กพู้น เมื่อจักเข้ามาเวียงวังเท้ าหัวลานดํ
บงคํกลองด้ วยเสียงพาดเสียงพิน เลื่อนขับ ใครจักมักเล่นเล่น ใครจักมักหัวหัว ใครจักมักเลื่อน
เลือน…………..”
คําว่า ดํบงคํกลอง เป็ นคําโบราณที่ มีใช้ตั ้ งแต่สมัยกรุ งสุโขทัย
เป็ นราชธานีของไทย แปลว่า เป็ นการประโคมกลอง หรือตีกลอง
ดังนั ้ น คําว่ า “ ดํบงคํกลอง ” จึงหมายถึงการตี กลองหรื อประโคม
กลองที่ขึงด้วยหนัง ซึ่งเป็ นรู ปกลมรี ๆ
การเล่นมังคละหรือกลองมังคละ มีการเล่นในจังหวัดสุโขทัย
แล้ว ยังมีการเล่นที่จังหวัดพิษณุโลก และที่อํ าเภอพิชัย จังหวัด
อุตรดิตถ์ ซึ่งก็ได้ มีการเล่นการแสดงมาช้านาน เพราะทั ้ ง ๓ จังหวัด
คือ จังหวัดสุโขทัย จังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดอุตรดิ ตถ์ มีเขตพื ้ นที่
ติดต่อกัน วัฒนธรรมทางดนตรี โดยเฉพาะดนตรี มังคละซึ่งเป็ นดนตรี ที่เกิดขึ ้ นในสมัยกรุงสุโขทัย จึงได้
แพร่หลายเข้ าสู่ชาว จังหวัดพิษณุโลก และที่อําเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งประชาชนใน ๓ จังหวัดได้
ไปมาหาสู่กันเป็ นประจําตั ้ งแต่สมัยโบราณกาลจนถึ งสมัยปั จจุบัน
กลองมังคละนี ้ ประชาชนซึ่งเป็ นชาวจังหวัดสุโขทัยเรี ยกว่า “บังคละ” เหตุที่ชาวสุโขทัยเรี ยกมังคละ
เป็ น “บังคละ” เพราะว่ าดนตรีมังคละนี ้ มาจากอินเดีย คนอินเดียคนไทยชอบเรี ยกว่ า “บัง” คําว่ามังคละ
จึงกลายเป็ น บังคละ