Page 9 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 1 -
บทที่ 1
บทนํา
ความเป็ นมาของปัญหาในการวิจัย
เมื่อมนุ ษยชาติเกิดมาบนโลกนี้ แล้ว ต่างก็ปรารถนาที่จะดํารงชีวิตอยู่ร่วมกันเป็ นสั งคมอย่าง
มีความสุขทั้ งๆที่มีความแตกต่ างทั้ งทางกายและจิตใจก็ตาม การอยู่ ร่ วมกันของคนหมู่ มากที่ชุ มชน
แห่ งเดียวกันการกระทบกระทั่งย่อมเกิดขึ้ นได้อยู่เสมอ ไม่ถือว่าเป็ นเรื่ องแปลกอะไร แต่ทว่าในการ
จัดการกับความบาดหมางใจภายในชุมชนแต่ละชุ มชนย่อมมีความปรารถนาที่ จะดําเนินการไปตาม
วัฒนธรรมประเพณีแห่ งท้องถิ่ น การนําเอาจารี ตประเพณีหรื อขนบธรรมเนี ยมที่ไม่ ได้มีอยู่ในชุ มชน
มาใช้กับคนในชุ มชนนั้ น โดยมุ ่งหมายที่จะสร้างความปรองดองให้เกิดขึ้ นแก่คู่กรณีได้ แต่ใน
หลายๆครั้ งกลับได้สร้ างภาระและความยุ่งยากลําบากที่ไม่ จําเป็ นแก่สังคมท้องถิ่น
ภายในอาณาเขตประเทศไทย บริ เวณพื้นที่ ทางภาคเหนือมีแหล่งชุมชนของกลุ ่มชาติพันธุ์ที่
เรี ยกกันว่าชาวเขาอยู่เป็ นจํานวนมาก ชาวเขาแต่ ละชาติพันธุ ์มีขนบธรรมเนียมจารี ตประเพณี ในการ
ระงับข้อพิพาทที่แตกต่างกัน เมื่อครั้ งที่รัฐบาลแห่ งกรุ งสยามรับเอาระบบกฎหมายแบบตะวันตกมา
บังคับใช้กับอาณาจักรทางภาคเหนื อที่ มีภูมิประเทศและชาติพันธุ ์ที่แตกต่างกัน ได้ส่ งผลกระทบทาง
การเมืองการปกครอง ระบบเศรษฐกิจและนําไปสู่ การขัดแย ้งทางวัฒนธรรมในสังคม การบังคับใช้
กฎเกณฑ์อย่างเดี ยวกันทั ่วทั้ งดินแดนเพื่อสร้ างความเป็ นเอกภาพของประเทศชาติ จึ งมีคําถามตลอด
มาว่าเหมาะสมเพียงใดหรือไม่ นับเป็ นเวลากว่าศตวรรษหนึ่ งแล้ว ที่ดินแดนล้านนาถู กผนวกเข้าเป็ น
ส่ วนหนึ่ งของกรุ งสยาม ปรากฏการณ์ดังกล่าวได้ส่ งผลกระทบต่อวัฒนธรรม วิถีชี วิตกลุ่มชาติ พันธุ์
ชาวเขาเป็ นอย่างมาก แม้กระนั้ นชุมชนชาวเขาหลายเผ่าพันธุ ์ก็ย ังคงยึดมั่นต่อระบบจารี ตประเพณี
การไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทภายในชุมชนอย่างเหนียวแน่นตลอดมา โดยที่ ไม่ได้รับการยอมรั บหรื อ
สนับสนุนจากทางการภาครัฐมาก่อนว่าชุมชนชาวเขาสมควรมีอํานาจดําเนิ นกระบวนการยุติธรรม
ได้ด้วยตนเอง
นับย ้อนกลับไปตั้ งแต่ก่ อนมีการผนวกเอาดินแดนของอาณาจักรต่างๆมาเรียกชื่ ออย่าง
เดียวกันแล้วเรี ยกว่าประเทศชาติ อิ้วเมี่ยนก็เป็ นอีกชาติพันธุ์หนึ่ งในโลกที่ มีระบบความเชื่อเรื่อง
ความเป็ นธรรมตามจารี ตประเพณี ซึ่ งยอมรับว่าชุมชนมีความสามารถที่จะดําเนินการไกล่เกลี่ ยหรือ
ระงับข้อพิพาทรวมถึงบางกรณีสามารถที่จะกําหนดสภาพบังคับเพื่อใช้กับผู้ที่ไม่ยอมปฏิบัติตาม
คําแนะนําของคณะผู ้ ไกล่เกลี่ยได้ด้วย โดยเฉพาะในประเทศไทยสมัยที่นําเอาจารี ตประเพณีการ
ระงับข้อพิพาทโดยชุมชนแบบกลุ่มชุ มชนด้วย ก่อนที่จะนําเสนอข้อพิพาทแก่ทางการในยุคสมัยนั้ น
จนถึ งปัจจุบันนี้ ที่ประเทศไทยได้ยึดเอาระบบการตัดสินคดีความแบบตะวันตกมาใช้นานกว่าหนึ่ ง
ศตวรรษแล้ว ภายในชุมชนต่างๆของกลุ่มชาติพันธุ์อิ้วเมี่ยนนั้ นการระงับข้อพิพาทด้วยวิธีการไกล่ -